Làm thế nào để nền kinh tế Trung Quốc có thể chuyển hướng sang tăng trưởng dựa vào tiêu dùng?

Nền kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng 5% trong năm 2025, và được IMF dự báo tăng trưởng 4,5% trong năm nay, tăng 0,3 điểm phần trăm so với dự báo tháng 10 năm ngoái.

Mặc dù có khả năng phục hồi này, mô hình tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang phải đối mặt với những thách thức ngày càng tăng. Nhu cầu nội địa đã bị suy giảm, một phần do sự suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản, kết hợp với mạng lưới an sinh xã hội yếu kém, đã làm giảm khả năng chi tiêu của người tiêu dùng.

Các nhà hoạch định chính sách của Trung Quốc nhận thức được những thách thức này và đang thực hiện các bước đi đúng hướng. Họ đã áp dụng lập trường chính sách tài khóa mở rộng hơn vào năm 2025, bao gồm trợ cấp xã hội có mục tiêu và giảm đầu tư quá mức vào một số ngành công nghiệp, đồng thời nới lỏng chính sách tiền tệ. Nhìn về phía trước, Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030) ưu tiên tăng tiêu dùng như một động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Ngoài ra, việc tăng dần tuổi nghỉ hưu, dựa trên cải cách năm 2024, sẽ giúp giảm bớt sự suy giảm lực lượng lao động và thúc đẩy triển vọng kinh tế.

Đây là những biện pháp hữu ích, nhưng Trung Quốc có thể làm nhiều hơn nữa để tăng tiêu dùng và nhu cầu nội địa trong những năm tới. Một sự mở rộng kinh tế vĩ mô mạnh mẽ hơn sẽ rất quan trọng. Tương tự, những nỗ lực nhằm tăng cường mạng lưới an sinh xã hội và hỗ trợ sự phục hồi của lĩnh vực bất động sản cũng vậy.

Kích thích tài khoá

IMF khuyến nghị Trung Quốc cần một gói chính sách kinh tế vĩ mô toàn diện tập trung vào kích thích tài khoá bổ sung, được hỗ trợ bởi việc nới lỏng chính sách tiền tệ hơn nữa và tăng tính linh hoạt của tỷ giá hối đoái. Sự kết hợp các biện pháp này sẽ giúp nâng lạm phát lên mức lành mạnh và thúc đẩy nhu cầu nội địa, làm cho nền kinh tế ít phụ thuộc hơn vào xuất khẩu.

Đồng thời, các nhà hoạch định chính sách sẽ cần thay đổi cơ cấu chi tiêu tài khoá. Điều này có nghĩa là cắt giảm đầu tư công và các chính sách công nghiệp hỗ trợ các ngành cụ thể. Làm như vậy, đến lượt nó, sẽ tăng năng suất bằng cách phân bổ nguồn lực tốt hơn và để các lực lượng thị trường đóng vai trò lớn hơn. Nó cũng sẽ giải phóng nguồn lực ngân sách để tăng chi tiêu xã hội và giải quyết sự thu hẹp của lĩnh vực bất động sản, bao gồm cả việc hỗ trợ người mua nhà chưa hoàn thiện.

Cải thiện an sinh xã hội

Chính sách tài khóa nên ưu tiên tăng cường an sinh xã hội để người dân tự tin chi tiêu nhiều hơn. Hãy nghĩ đến chăm sóc sức khỏe, lương hưu, trợ cấp thất nghiệp và trợ giúp xã hội. Trong tất cả các lĩnh vực này, chúng ta đều thấy có thể tăng cường phúc lợi và mở rộng phạm vi bao phủ. Điều này sẽ giảm bớt nhu cầu tiết kiệm quá mức của những người dễ bị tổn thương để phòng ngừa những cú sốc bất ngờ hoặc các sự kiện trong cuộc sống. Một báo cáo nghiên cứu gần đây của IMF cho thấy rằng việc tăng gấp đôi chi tiêu xã hội ở khu vực nông thôn có thể dẫn đến sự gia tăng tích lũy về tiêu dùng trong vòng 5 năm, tương đương 2,4 điểm phần trăm GDP.

Việc nới lỏng các yêu cầu đăng ký hộ khẩu cũng sẽ giúp ích. Hệ thống hộ khẩu phân loại cư dân là thành thị hoặc nông thôn, trên thực tế loại trừ người lao động di cư từ khu vực nông thôn khỏi việc tiếp cận đầy đủ các phúc lợi xã hội ở các thành phố lớn. Việc nới lỏng các yêu cầu hộ khẩu có thể làm giảm đáng kể tỷ lệ tiết kiệm. Theo ước tính của các chuyên gia IMF, việc cấp chứng thực thành thị cho 200 triệu người di cư nông thôn có thể làm tăng tỷ lệ tiêu dùng trên GDP thêm 0,6 điểm phần trăm.

Nhìn chung, các khuyến nghị chính sách của IMF sẽ tái cân bằng đáng kể nền kinh tế theo hướng tiêu dùng. Chúng có thể thúc đẩy tỷ lệ tiêu dùng trên GDP tăng khoảng 4 điểm phần trăm trong vòng 5 năm. Khai thác tiềm năng của thị trường nội địa rộng lớn sẽ làm cho tăng trưởng ít phụ thuộc vào nhu cầu bên ngoài và do đó bền vững hơn.

Và nên nhớ rằng, với việc Trung Quốc đóng góp khoảng 30% vào tăng trưởng toàn cầu, một nền kinh tế cân bằng hơn cũng đồng nghĩa với một nền kinh tế thế giới mạnh mẽ và lành mạnh hơn.