Nội dung này được nêu trong Quyết định số 706/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch tổ chức sơ kết 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp.
Công văn yêu cầu đánh giá tổng thể việc bố trí, sử dụng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức sau sáp nhập đơn vị sự nghiệp, sắp xếp đơn vị hành chính các cấp.
Đánh giá tình hình bố trí, sử dụng người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã làm nhiệm vụ hỗ trợ cho hoạt động của hệ thống chính trị tại đơn vị hành chính cấp xã mới từ ngày 1.7.2025 đến nay.
Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Ban Chỉ đạo của Chính phủ cho phép các địa phương tạm thời kéo dài việc sử dụng người hoạt động không chuyên trách cấp xã đến trước ngày 31.5.2026.
Việc gia hạn nhằm tránh xáo trộn đột ngột, bảo đảm duy trì hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở. Bởi trước thời điểm sắp xếp lại đơn vị hành chính, cả nước có khoảng 120.500 người thuộc lực lượng này.
Để phù hợp với thực tiễn vận hành xã - phường mới, từ sau ngày 1.7.2025, việc sắp xếp đội ngũ này được thực hiện theo 3 hướng chính.
Thứ nhất là nghỉ việc và hưởng chính sách tinh giản theo Nghị định 154/2025. Những người nghỉ trong giai đoạn từ 1.7.2025 đến trước 31.5.2026 vẫn thuộc diện được giải quyết chế độ dựa trên thời gian công tác và độ tuổi. Đặc biệt, người đủ tuổi nghỉ hưu hoặc đang hưởng hưu trí được trợ cấp một lần bằng 15 tháng phụ cấp hiện hưởng.
Hướng thứ hai là tiếp tục ở lại hệ thống cơ sở trong thời gian ngắn hạn. Nhiều địa phương đã hướng dẫn tạm bố trí nhân sự vào các vị trí hỗ trợ công việc tại xã, phường mới hoặc tham gia các chức danh ở thôn đến hết tháng 5.2026.
Hướng thứ ba, mang tính bền vững hơn nhưng số lượng hạn chế, là xét tiếp nhận vào công chức theo Nghị định 170/2025. Điều kiện bắt buộc là cá nhân phải có ít nhất 5 năm công tác, đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và có chuyên môn phù hợp với vị trí việc làm mới.
Tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội của Quốc hội ngày 21.4, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) - cho biết, theo Công văn 12/CV-BCĐ của Ban Chỉ đạo Chính phủ hướng dẫn một số nội dung đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các tỉnh đã phê duyệt danh sách người hoạt động không chuyên trách nghỉ theo Nghị định 154 tại thời điểm 1.7.2025.
Riêng tỉnh Lạng Sơn hiện còn khoảng trên 330 trường hợp đang được các xã, phường bố trí hỗ trợ công việc tại các phòng, cơ quan, đơn vị cấp xã.
Đại biểu cho rằng việc này cần có hướng dẫn cụ thể trước thời điểm chấm dứt hoạt động vào 31.5.2026.
Đại biểu Lý Tiết Hạnh (Đoàn Gia Lai) cũng cho biết, hiện nay ở nhiều địa phương, đội ngũ cán bộ hoạt động không chuyên trách cấp xã khá lớn, nhiều người có trình độ chuyên môn, có thực tiễn công tác, đã rất quen việc và hỗ trợ rất tốt cho công việc của các xã, phường.
Tuy nhiên, hiện nay chưa có quy định cụ thể về tuyển dụng đội ngũ này vào công chức, viên chức để phục vụ lâu dài. Đại biểu kiến nghị Chính phủ nghiên cứu và có các quy định cụ thể về cơ chế tuyển dụng này.
