Ai có thẩm quyền quyết định ngưỡng miễn thuế?
Tại phiên thảo luận, vấn đề cốt lõi về việc cơ quan nào sẽ nắm thẩm quyền quyết định ngưỡng doanh thu miễn thuế đã nhận được nhiều phân tích pháp lý trái chiều.
Bày tỏ sự băn khoăn trước đề xuất chuyển thẩm quyền quy định các mức thuế, ngưỡng giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội sang cho Chính phủ, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) kiến nghị giữ nguyên như luật hiện hành.
Đại biểu Phạm Văn Hòa lập luận, các sắc thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế TTĐB và thuế TNCN vừa mới được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. Tại thời điểm đó, Quốc hội đã thảo luận rất kỹ và chưa đồng tình với việc giao thẩm quyền này cho Thủ tướng Chính phủ. Việc Chính phủ tiếp tục đề xuất nội dung này đòi hỏi phải được cân nhắc lại để đảm bảo tính ổn định của pháp luật.
"Để luật ăn sâu vào cuộc sống của người dân và có tuổi thọ lâu dài, không phải thay đổi thường xuyên, tôi đề nghị giữ nguyên theo luật hiện hành", đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh và phân tích thêm, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp định kỳ mỗi tháng từ 1 đến 2 lần, thậm chí họp đột xuất, do đó hoàn toàn có đủ khả năng để xử lý. Đại biểu Phạm Văn Hòa đề xuất chỉ giao cho Chính phủ trong những trường hợp thực sự cấp bách cần điều chỉnh ngay lập tức; còn các hoạt động bình thường phải thuộc thẩm quyền của cơ quan thường trực Quốc hội.
Ở một góc nhìn khác, nhiều đại biểu bày tỏ sự đồng tình với chủ trương giao quyền cho Chính phủ để đảm bảo tính linh hoạt, nhưng yêu cầu phải đi kèm với cơ chế kiểm soát chặt chẽ và khung giới hạn rõ ràng trong luật.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) cơ bản tán thành việc giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu để ứng phó kịp thời với biến động kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cũng đặt ra cảnh báo lớn về kẽ hở "chia nhỏ" doanh thu. Cụ thể, nếu ngưỡng doanh thu là căn cứ để miễn thuế TNCN hoặc thuế giá trị gia tăng (GTGT), thị trường rất dễ phát sinh tình trạng chia nhỏ hộ kinh doanh, chia nhỏ dòng tiền, chia nhỏ điểm bán hoặc "đứng tên" nhiều người để né thuế.
Để khắc phục, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị Chính phủ cần thiết kế các nguyên tắc chống chia tách giả tạo trong văn bản hướng dẫn và có cơ chế báo cáo định kỳ.
Về hiệu lực thi hành, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga lưu ý nguyên tắc tuyệt đối không áp dụng hồi tố nếu việc áp dụng trở về trước (từ ngày 1/1/2026) gây bất lợi cho người nộp thuế.
Cùng quan điểm, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) và đại biểu Phan Đức Hiếu (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) đề xuất phương án: Luật chỉ quy định nguyên tắc và "khung giới hạn" (sàn - trần), giao Chính phủ điều hành linh hoạt trong khung đó dưới sự giám sát thực chất của Quốc hội.
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh dẫn Hiến pháp quy định nghĩa vụ nộp thuế và sửa đổi thuế thuộc thẩm quyền Quốc hội. Tuy nhiên, nếu "đóng khung cứng" mọi tham số, chính sách sẽ lạc hậu.
Đi sâu vào số liệu, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh chỉ ra ngưỡng 100 triệu đồng/năm hiện tại là quá thấp (chỉ bằng 0,8 lần GDP bình quân đầu người dự kiến năm 2025 là 125,5 triệu đồng và năm 2026 là 128 - 130 triệu đồng), trong khi các nước khu vực thường áp dụng mức 8 - 15 lần GDP. Từ đó, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đề nghị: Ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỷ đồng và ngưỡng trần không quá 2 tỷ đồng.
Đại biểu Phan Đức Hiếu cũng ủng hộ giải pháp ấn định mức tối thiểu và tối đa ngay trong luật để đảm bảo tính hợp hiến (theo Khoản 4, Điều 70 Hiến pháp). Đề xuất khung rộng hơn từ 1 tỷ đến 3 tỷ đồng, Đại biểu Phan Đức Hiếu lý giải, ngưỡng quá thấp sẽ làm tăng gánh nặng tuân thủ, nhưng ngưỡng quá cao sẽ ảnh hưởng cân đối ngân sách và tạo tâm lý doanh nghiệp "không muốn lớn" để hưởng ưu đãi.
Cần rà soát kỹ lưỡng, tránh trục lợi chính sách
Phát biểu tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội góp ý về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Bộ đã báo cáo Thủ tướng và đã soạn thảo Nghị định và gửi ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp để ngay sau khi Luật được thông qua sẽ có hướng dẫn, giúp Luật đạt hiệu quả cao.
Về "ngưỡng" doanh thu được miễn và không phải nộp thuế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định Bộ đã cân nhắc nhiều mặt, tính toán rất kỹ, vì nội dung này tác động đến cả thu ngân sách, cả đối tượng nộp thuế.
“Với ngưỡng 1 tỷ đồng, chúng tôi cho rằng ngưỡng này hài hòa với thời điểm hiện nay. Và trong luật cũng đã tiếp thu theo hướng, với ngưỡng cụ thể thì sẽ giao cho Chính phủ quy định phù hợp với diễn biến kinh tế xã hội trên nguyên tắc lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn phân tích.
Bộ trưởng khẳng định "ngưỡng" 1 tỷ đồng đã gấp đôi mức hiện hành và tác động ngân sách khoảng 7.000 tỷ đồng. Với các hộ và cá nhân kinh doanh thì mức miễn lên đến 1 tỷ đồng sẽ giảm thu ngân sách khoảng 4.800 tỷ đồngvà khoảng 256.000 doanh nghiệp nhỏ được hưởng với mức là 2.100 tỷ đồng.
Về công tác quản lý thu thuế, Bộ trưởng khẳng định việc thiết kế các luật về thuế phải mang tính trung lập, đảm bảo tính hiệu quả, đảm bảo chi phí tiến hành thu thuế thấp nhất và chi phí tuân thủ của người nộp thuế cũng thấp nhất.
Liên quan đến nội dung kéo dài thời gian áp dụng ưu đãi thuế thu nhập đặc biệt đối với xe điện, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết sẽ nghiêm túc tiếp thu các đề xuất về giải pháp nhằm giảm sốc, tránh tình trạng khi hết thời hạn ưu đãi thì sẽ tác động đến sản xuất và thị trường tiêu thụ.
Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng ghi nhận tinh thần tâm huyết, trách nhiệm cao của các ĐBQH đối với dự án sửa đổi 4 Luật quan trọng này.
Tổng kết các nhóm vấn đề, Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, về thẩm quyền quy định ngưỡng doanh thu, các ý kiến cơ bản nhất trí với việc giao Chính phủ quy định các nội dung có tính biến động theo tình hình kinh tế - xã hội, nhất là trong bối cảnh nhiều yếu tố khó khăn. Qua đó tạo cơ sở pháp lý để Chính phủ chủ động, linh hoạt ban hành, điều chỉnh chính sách thuế phù hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu chỉ đạo điều hành nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao gắn với ổn định kinh tế vĩ mô.
Về miễn thuế TNDN cho doanh nghiệp nhỏ, các ý kiến cơ bản nhất trí với việc bổ sung quy định nhằm đảm bảo công bằng với hộ kinh doanh cá thể, khuyến khích chuyển đổi mô hình (theo Nghị quyết 68), nhưng phải có cơ chế kiểm soát để hạn chế tình trạng lợi dụng chính sách, có sự phân biệt giữa các ngành nghề và lĩnh vực.
Về gia hạn áp dụng mức thuế suất tiêu thụ đặc biệt đối với xe chở người dưới 24 chỗ chạy bằng pin, các đại biểu đề nghị nghiên cứu thận trọng về thời gian gia hạn, đồng thời đề nghị bổ sung đánh giá tác động, cả ưu điểm và hạn chế. Một số ý kiến cho rằng cần triển khai đồng bộ các giải pháp, không chỉ chính sách thuế, để thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện thân thiện môi trường, nhất là về hạ tầng trạm sạc, đồng bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn của xe điện.
Về điều khoản thi hành, đại biểu đề nghị rà soát quy định hiệu lực, nhất là áp dụng hồi tố, bảo đảm tuân thủ các quy định của luật và quyền lợi, quyền và lợi ích của người nộp thuế.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ tổng hợp đầy đủ ý kiến của đại biểu Quốc hội ở Tổ và Hội trường để gửi Chính phủ. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan soạn thảo phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra và các cơ quan liên quan khẩn trương nghiên cứu, tiếp thu, giải trình thấu đáo đầy đủ các ý kiến của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo luật, nhất là về "ngưỡng" doanh thu không chịu thuế, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.
