Ghi nhận ngày 19.7, hai bên bờ rạch Xuyên Tâm trở nên thông thoáng sau khi các căn nhà nằm trong phạm vi dự án được giải tỏa.
Tại đoạn gần đường Bạch Đằng, nơi trước đây từng bị nhà dân cơi nới phủ kín mặt rạch, hàng chục cọc bê tông bất ngờ lộ diện giữa lòng kênh.
Theo người dân địa phương, đây là những cọc móng được đóng xuống lòng rạch để làm nền cho các phần nhà cơi nới lấn ra mặt nước. Khi công trình được tháo dỡ, toàn bộ hệ thống cọc vẫn còn nằm lại dưới lòng rạch.
Hình ảnh bãi cọc lộ diện cũng phản ánh thực trạng rạch Xuyên Tâm nhiều năm bị lấn chiếm nghiêm trọng. Nhà cửa mọc sát mép nước, nhiều đoạn cơi nới lấn gần hết lòng rạch khiến dòng chảy bị thu hẹp, rác thải và nước thải sinh hoạt xả trực tiếp xuống kênh, gây ô nhiễm kéo dài.
Tuy nhiên, sau khi hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng, dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm đang bước vào giai đoạn thi công đồng loạt với mục tiêu đưa tuyến rạch "hồi sinh".
Ông Văn Đức Quang - Trưởng Ban Quản lý dự án 3, Giám đốc dự án rạch Xuyên Tâm (thuộc Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM) - cho biết chủ đầu tư và các nhà thầu đang quyết tâm rút ngắn tiến độ, phấn đấu cơ bản hoàn thành toàn bộ dự án vào cuối năm 2027 hoặc đầu năm 2028.
Riêng gói thầu XL-03, được khởi công từ tháng 5.2025, hiện đã đạt khoảng 65% khối lượng và dự kiến hoàn thành trong năm 2026.
Tại gói thầu XL-02 (từ cầu Bùi Đình Túy đến đường Lương Ngọc Quyến, gồm rạch Bình Lợi và Bình Triệu), sau khi có mặt bằng sạch, đơn vị thi công đã bố trí 10 mũi thi công, tập trung khoan CDM, đóng cọc và gia cố nền đất yếu. Theo kế hoạch, khoảng 1 - 2 tháng tới, khu vực này sẽ bắt đầu hình thành những đoạn bờ kè đầu tiên.
Trong khi đó, gói XL-01 (từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến cầu Bùi Đình Túy, gồm rạch Cầu Sơn) hiện cũng đang triển khai 6 mũi thi công và tiếp tục bổ sung thiết bị, nhân lực để tăng tốc tiến độ.
Rạch Xuyên Tâm dài gần 9 km, nối từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật, đi qua các phường An Nhơn, Gia Định, Bình Thạnh và Bình Lợi Trung. Trong đó, tuyến chính dài 6,7 km, ba nhánh phụ dài khoảng 2,2 km.
Dự án cải tạo rạch có tổng mức đầu tư hơn 17.000 tỉ đồng, trong đó kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chiếm khoảng 14.000 tỉ đồng. Để triển khai dự án, thành phố đã thu hồi đất của 2.190 trường hợp, gồm 1.293 trường hợp giải tỏa toàn phần và 897 trường hợp giải tỏa một phần. Công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn tất vào cuối tháng 6.2026.
Theo quy hoạch, rạch Xuyên Tâm sẽ được nạo vét sâu 3,5 m, mở rộng mặt cắt lên 20-30 m, xây dựng hệ thống thu gom nước thải và nước mưa nhằm cải thiện môi trường.
Hai bên bờ sẽ hình thành tuyến đường rộng 6 m mỗi bên với hai làn xe, vỉa hè rộng 3-4 m, kết nối với các tuyến Trường Sa, Đinh Bộ Lĩnh, Bạch Đằng và nhiều tuyến đường lân cận, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông khu vực.
Dự án cũng đầu tư đồng bộ các hạng mục kết nối với các cầu Bạch Đằng, Đinh Bộ Lĩnh, Bùi Đình Túy, Chu Văn An và Rạch Lăng.
Khoảng 11 ha đất ven rạch sẽ làm công viên, mảng xanh, kết hợp hệ thống chiếu sáng và hạ tầng kỹ thuật, hướng tới biến rạch Xuyên Tâm từ "điểm đen" ô nhiễm thành không gian xanh cho TPHCM.
