TPHCM muốn hạn chế xe cá nhân vào trung tâm, áp dụng phí giảm ùn tắc
UBND TPHCM đã tổ chức hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp trong và ngoài nước về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Nhiều ý kiến cho rằng, thành phố cần cơ chế đủ mạnh để tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, đẩy nhanh ra quyết định và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Theo dự thảo, Luật Đô thị đặc biệt sẽ trao gần 300 thẩm quyền cho chính quyền TPHCM, gồm hơn 140 thẩm quyền cho HĐND, hơn 130 thẩm quyền cho UBND và hơn 20 thẩm quyền cho Chủ tịch UBND thành phố.
Trong đó, HĐND TPHCM được đề xuất quyền quyết định hạn chế xe cá nhân vào trung tâm, áp dụng phí chống ùn tắc. UBND TPHCM được trao quyền xác định vùng phát thải thấp để hạn chế phương tiện gây ô nhiễm, cải thiện chất lượng không khí và phục vụ mục tiêu chuyển đổi xanh.
Các cơ chế này được kỳ vọng sẽ giúp TPHCM giải quyết áp lực giao thông và ô nhiễm môi trường trong bối cảnh sau sáp nhập, thành phố đang quản lý hơn 12,8 triệu phương tiện, gồm gần 1,2 triệu ôtô, chưa kể lượng xe vãng lai từ các địa phương khác.
Theo dự thảo đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông, từ đầu năm 2027, TPHCM dự kiến thiết lập vùng phát thải thấp tại khu vực trung tâm. Khi đó, ôtô không đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 4 sẽ bị thu phí khi vào trung tâm.
Từ tháng 9.2027, xe máy không đạt chuẩn khí thải Euro 2 sẽ bị cấm lưu thông vào vùng phát thải thấp trong hai khung giờ cao điểm từ 6h đến 9h và từ 16h đến 19h.
Theo lộ trình dự kiến, đến năm 2028, toàn bộ xe máy chạy xăng sẽ bị cấm lưu thông trong vùng phát thải thấp. Cùng thời điểm, ôtô không đạt chuẩn Euro 4 cũng bị cấm vào khu vực trung tâm trong giờ cao điểm. Đến năm 2030, phạm vi vùng phát thải thấp dự kiến mở rộng đến khu vực Vành đai 1. Thành phố cũng đề xuất triển khai sớm các giải pháp chuyển đổi xanh tại Cần Giờ và Côn Đảo.
Đề xuất cơ chế thử nghiệm chính sách có kiểm soát
Tại hội thảo, nhiều doanh nghiệp đánh giá cao việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, đồng thời kiến nghị bổ sung thêm các cơ chế thử nghiệm để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng tính chủ động cho thành phố.
Ông Nguyễn Thế Duy - Phó Chủ tịch HĐQT, Phó Tổng Giám đốc Becamex IDC - đề xuất bổ sung quy định áp dụng mô hình TOD đối với các tuyến đường sắt quốc gia đi qua TPHCM theo các cơ chế tương tự như đối với hệ thống đường sắt đô thị. Đồng thời, luật mới cần cho phép thu hồi đất, chuyển đổi công năng cơ sở sản xuất cũ, gây ô nhiễm, không phù hợp quy hoạch; chợ truyền thống xuống cấp; công trình, đất dôi dư để phát triển TOD nhằm tối ưu hóa giá trị đất đai.
Đại diện VinaCapital cho rằng, các cơ chế thí điểm cần được thiết kế theo hướng liên kết vùng thay vì giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính của một địa phương.
Theo doanh nghiệp này, các lĩnh vực như giao thông, năng lượng, logistics hay phát triển đô thị theo mô hình TOD đều mang tính liên vùng, có thể trải dài qua nhiều tỉnh, thành. Nếu cơ chế thí điểm chỉ áp dụng trong phạm vi của đô thị đặc biệt sẽ dễ dẫn đến đứt gãy pháp lý và thiếu liên kết vùng.
TS Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TPHCM - đề xuất Luật Đô thị đặc biệt cần có cơ chế thử nghiệm chính sách có kiểm soát, gồm thử nghiệm theo không gian địa lý, ngành nghề mới có thời hạn, cơ chế miễn trừ pháp lý có kiểm soát và cơ chế thử nghiệm thất bại nhưng không bị hình sự hóa.
“Nếu tạo được quyền tự chủ thực chất, cơ chế ra quyết định nhanh và môi trường thể chế đủ mở cho đổi mới sáng tạo, TPHCM sẽ có cơ hội bước sang một giai đoạn phát triển mới” - ông Kỳ nói.
Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được cho biết, thành phố đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá khi Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 09 về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới. Cùng với việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, thành phố có cơ hội rất lớn để bứt phá, phát triển nhanh, bền vững và đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Theo ông Nguyễn Văn Được, quan điểm xây dựng luật là kế thừa các cơ chế hiệu quả đã được áp dụng trước đây như Nghị quyết 98, Nghị quyết 260, Nghị quyết 188 và tham khảo những nội dung phù hợp từ Luật Thủ đô.
