 |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý, các quy định phải rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, bảo vệ được lợi ích quốc gia và quyền lợi của người dân. Ảnh: Hữu Thắng |
Cắt giảm thủ tục phải đi đôi với nâng cao khả năng kiểm soát an toàn
Sáng 26/10, Quốc hội tiến hành thảo luận tại Tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cùng dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.
Trao đổi tại Tổ 1 (Đoàn TP. Hà Nội), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, cả 2 dự án luật đều liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, sự an toàn của người dân và sự phát triển của đất nước. Do đó, yêu cầu đặt ra là phải phòng ngừa sớm, quản lý đúng trách nhiệm, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động hợp pháp của người dân và tổ chức.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, các quy định phải rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, bảo vệ được lợi ích quốc gia và quyền lợi của người dân.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đồng tình với định hướng cắt giảm thủ tục, đồng thời yêu cầu đánh giá những nội dung đã được thực hiện theo nghị quyết của Chính phủ để hoàn thiện Luật.
Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, cải cách phải giảm phiền hà, nhưng đồng thời nâng cao khả năng kiểm soát an toàn. “Hai cái này phải đi liền với nhau, không thể buông lỏng, coi nhẹ”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.
Đối với lĩnh vực vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Tổng Bí thư, Chỉ tịch nước cho rằng, việc giảm thủ tục phải gắn với khả năng kiểm soát đối tượng và quá trình lưu thông. Việc bãi bỏ giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ cần đi cùng kiểm tra các điều kiện mà tổ chức, doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ.
Đây là loại hàng hóa đặc biệt đặc thù, nếu sử dụng sai đối tượng, sai mục đích có thể gây hậu quả rất nghiêm trọng. Vì vậy, phải kiểm soát nguồn gốc, người được mua, số lượng mua bán và xử lý đối với doanh nghiệp khi chấm dứt hoạt động.
“Bỏ giấy phép nhưng không được bỏ trống trách nhiệm quản lý”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, nếu bỏ giấy phép mà không xác định được nguồn gốc, không nắm được quá trình lưu thông, vận hành của vũ khí và phương tiện thì sẽ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Tương tự, việc cắt giảm giấy tờ trong hồ sơ trang bị vũ khí phải đi cùng cơ chế xác minh thông tin. Trường hợp không yêu cầu tổ chức cung cấp văn bản đồng ý của cấp có thẩm quyền thì vẫn phải có cách đối chiếu, xác minh được thông tin đó.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu đã có, không yêu cầu tổ chức cung cấp lại thông tin, đồng thời phải chịu trách nhiệm về kết quả xác minh. Đây cũng là yêu cầu nâng cao năng lực hoạt động của các cơ quan, tổ chức nhà nước.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước nhấn mạnh vai trò của việc lưu trữ và quản lý dữ liệu, cho rằng cần chuyển từ cách làm buộc người dân, tổ chức khai báo lại sang cách tiếp cận trong đó cơ quan nhà nước có trách nhiệm lưu giữ, quản lý thông tin đã được cung cấp.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, khi hệ thống cơ quan nhà nước đã có khả năng liên thông thì thông tin cần được kết nối, kiểm soát giữa các cơ quan. Cách làm này vừa giảm phiền hà cho người dân, vừa giảm thủ tục trao đổi giữa các cơ quan, tiết kiệm thời gian và nguồn lực.
Việc rút ngắn thời hạn giải quyết thủ tục, phân cấp thu hồi cũng phải bảo đảm năng lực tiếp nhận, bảo quản và xử lý an toàn.
Hậu kiểm phòng cháy, chữa cháy không có nghĩa là buông lỏng trách nhiệm
Về chuyển sang hậu kiểm trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu ngăn ngừa nguy cơ nguy hiểm trước khi xảy ra cháy.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, việc bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan nhà nước không đồng nghĩa với việc bỏ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng.
“Thiết kế được thẩm định đúng chưa đảm bảo công trình đã được thi công đúng, cũng chưa bảo đảm quá trình vận hành an toàn”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý.
Do đó, cần quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công và giám sát trong việc xác nhận chất lượng thực tế; đồng thời xử lý nghiêm hành vi xác nhận sai, làm giả hồ sơ nghiệm thu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, những vi phạm trong nghiệm thu công trình có thể để lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Vì vậy, cải cách hành chính càng đòi hỏi các khâu ngay từ đầu phải được thực hiện nghiêm túc. Theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, nếu các khâu được thực hiện nghiêm ngay từ đầu thì có thể giảm bớt những thủ tục kiểm tra, đánh giá thường xuyên mà vẫn bảo đảm an toàn.
Đặc biệt, người mua nhà, thuê địa điểm kinh doanh không thể tự kiểm chứng toàn bộ chất lượng hệ thống phòng cháy, chữa cháy, cũng không thể phải gánh chịu hậu quả từ sai phạm của chủ đầu tư. Khi có vi phạm, cần khắc phục nguy cơ, xác định trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật và giải quyết quyền lợi của người bị thiệt hại.
Đối với cơ chế cập nhật hoặc thông báo kết quả nghiệm thu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị làm rõ cơ quan nào tiếp nhận thông tin, đánh giá nguy cơ và quyết định kiểm tra. Những công trình có nguy cơ cao, tập trung đông người cần được giám sát kịp thời; trong khi các cơ sở chấp hành tốt cần được giảm những cuộc kiểm tra không cần thiết.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh yêu cầu duy trì an toàn trong suốt quá trình sử dụng công trình, nhất là khi cải tạo, thay đổi công năng, sửa chữa hoặc cơi nới. Mọi thay đổi có liên quan đều phải được xem xét nghiêm túc về an toàn.
Đối với việc bỏ giấy phép lưu thông phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cần đi kèm cơ chế kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và thu hồi sản phẩm không an toàn. Kết quả đánh giá sự phù hợp phải có căn cứ, có thể kiểm chứng.
 |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, người mua nhà, thuê địa điểm kinh doanh không thể phải gánh chịu hậu quả từ sai phạm của chủ đầu tư. Ảnh: Hữu Thắng |
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, các thiết bị phục vụ cứu người phải hoạt động tin cậy khi cần sử dụng. Không thể để xảy ra tình trạng phương tiện, thiết bị được trang bị đầy đủ nhưng không hoạt động hoặc không đáp ứng điều kiện vận hành khi xảy ra sự cố.
Đối với các cơ sở cũ chưa đáp ứng yêu cầu phòng cháy, chữa cháy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị phân loại và hướng dẫn những giải pháp kỹ thuật khả thi. Với cơ sở có thể khắc phục, cần chỉ rõ công việc phải thực hiện, thời hạn, căn cứ và xác nhận kết quả.
Trường hợp nguy hiểm trực tiếp phải được xử lý kịp thời, không để người dân, doanh nghiệp chờ đợi kéo dài, nhưng cũng không hợp thức hóa tình trạng mất an toàn của cơ sở, công trình.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng thời yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ giữa pháp luật về xây dựng, chất lượng sản phẩm, Luật Thủ đô và Luật Phát triển đô thị. Việc bỏ yêu cầu giấy tờ phải đi kèm sửa đổi căn cứ xử lý tương ứng, nhưng vẫn phải duy trì cơ chế xử lý công trình không an toàn.
Các quy định chuyển tiếp cần kế thừa kết quả đã được giải quyết, tránh yêu cầu doanh nghiệp lặp đi lặp lại các thủ tục nhiều lần.
Bảo vệ công trình quan trọng phải gắn với quyền lợi chính đáng của người dân
Đối với dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, cần bảo vệ cả công trình và những hoạt động thiết yếu mà công trình phải bảo đảm.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, hệ thống điện, dữ liệu, giao thông khi bị tê liệt có thể ảnh hưởng đến nhiều ngành, nhiều địa phương và đời sống nhân dân. Vì vậy, việc xây dựng quy định bảo vệ phải tính đến mức độ thiết yếu, khả năng duy trì hoạt động và khôi phục khi xảy ra sự cố.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, cần xác định đúng công trình phải bảo vệ, mức độ bảo vệ và trách nhiệm đề xuất đưa công trình vào danh mục.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, thực tế có những công trình đủ điều kiện nhưng chậm được đưa vào danh mục bảo vệ. Do đó, cần khắc phục bất cập về tiêu chí và trách nhiệm thực hiện. Vì vậy, cần thống nhất tiêu chí, xác định rõ cơ quan rà soát, thời hạn đề xuất và trách nhiệm cập nhật danh mục công trình.
Một vấn đề khác được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề cập là bảo vệ công trình phải bảo đảm khả năng vận hành liên tục và khôi phục khi có sự cố.
Trong điều kiện số hóa, công trình có thể vẫn nguyên vẹn về mặt vật chất nhưng mất khả năng vận hành nếu hệ thống điều khiển bị can thiệp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng tình với việc bổ sung yêu cầu phòng, chống tấn công mạng và các phương thức xâm hại mới; đồng thời đề nghị bảo vệ đồng bộ công trình, dữ liệu và hệ thống điều khiển, thống nhất với pháp luật chuyên ngành.
Yêu cầu an ninh cần được tính đến từ khâu lựa chọn địa điểm, thiết kế, công nghệ đến vận hành, sửa chữa. Phương án bảo vệ phải có dự phòng, ứng cứu, khôi phục và tổ chức diễn tập thực chất.
Đối với công trình đi qua nhiều địa phương, cần xác định rõ đầu mối điều phối, trách nhiệm của từng địa bàn và cơ chế chỉ huy. Lực lượng công an làm nòng cốt, trong khi đơn vị quản lý, vận hành phải chịu trách nhiệm về an toàn công trình. Việc phối hợp phải giúp xử lý nhanh, “không làm mờ” trách nhiệm, thiếu trách nhiệm hoặc chồng chéo giữa các cơ quan.
Cùng với đó, cần tạo cơ sở để xử lý khẩn trương các tình huống đặc biệt, cấp thiết, đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc thực hiện theo thẩm quyền.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, những tình huống này đòi hỏi quyết định nhanh, pháp luật phải bảo đảm người có trách nhiệm hành động kịp thời trong thời hạn xác định rõ. “Không kịp thời cũng là nguy hại, nguy hiểm”, ông nhấn mạnh.
Tuy nhiên, Người đứng đầu Đảng, Nhà nước đề nghị cân nhắc kỹ việc cho phép áp dụng các biện pháp bảo vệ chưa được pháp luật quy định. Luật cần xác định rõ điều kiện, chủ thể quyết định, phạm vi, thời hạn và cơ chế giám sát.
Việc hạn chế quyền con người, quyền công dân phải có căn cứ luật định, cần thiết và tương xứng với yêu cầu bảo vệ. Đồng thời, phải có trách nhiệm giải trình, chấm dứt biện pháp khi không còn căn cứ áp dụng và thống nhất thẩm quyền, tránh tình trạng kiểm soát khác nhau nhưng thiếu cơ sở.
Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu phải bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân trong phạm vi bảo vệ công trình. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, hành lang bảo vệ công trình có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhà ở, đất đai và sinh kế. Vì vậy, phạm vi bảo vệ và mức độ hạn chế phải có căn cứ, phù hợp với đặc điểm của từng công trình.
Người dân cần được biết ranh giới hành lang bảo vệ, những hoạt động được phép và cơ quan có trách nhiệm giải quyết vướng mắc, trừ thông tin thuộc bí mật nhà nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề nghị phân định rõ quản lý công trình với quản lý nhà nước. Đơn vị vận hành có thể tham gia ý kiến về kỹ thuật nhưng không nên tự quyết định việc cho phép người dân cư trú, sản xuất, kinh doanh trong hành lang bảo vệ.
Quyết định phải thuộc cơ quan có thẩm quyền, dựa trên tiêu chí và thủ tục rõ ràng, có cơ chế khiếu nại. Đồng thời, cần quy định rõ việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xử lý thỏa đáng các hoạt động hợp pháp đã hình thành trước khi xác lập phạm vi bảo vệ.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, bảo vệ công trình không thể tách rời sự đồng thuận và tham gia của người dân. “Bảo vệ công trình phải có sự đồng thuận, tham gia của người dân”, ông nhấn mạnh, đồng thời cho rằng, người dân có vai trò rất quan trọng, kể cả trong việc bảo vệ công trình.
Đối với 2 dự án luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị làm rõ nguồn lực, năng lực ở cơ sở và cơ chế hỗ trợ chuyên môn; việc giao nhiệm vụ phải bảo đảm đủ điều kiện triển khai. Cơ chế phối hợp cần xác định rõ đầu mối, chuẩn bị đồng bộ và có văn bản hướng dẫn.
“Kết quả là nguy cơ phải được phát hiện sớm, sự cố phải được ngăn chặn kịp thời, hoạt động thiết yếu phải duy trì và người dân phải được bảo vệ tốt hơn. Đây là mục tiêu mà thiết kế Luật của chúng ta phải bảo đảm”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
