Thông tin từ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05 - Công an TP. Cần Thơ) cho biết, thời gian gần đây tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao có chiều hướng gia tăng, diễn biến phức tạp, nhất là vào dịp kỷ niệm Ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4) và Ngày Quốc tế Lao động (1/5).
Các đối tượng xấu lợi dụng tâm lý mong muốn nhận quà tặng, khuyến mãi của người dân để triển khai nhiều thủ đoạn lừa đảo mới. Trong đó, hành vi phổ biến là gọi điện thoại thông báo tặng quà, sau đó yêu cầu người dân truy cập vào các đường link lạ nhằm chiếm đoạt tài sản.
Thủ đoạn của các đối tượng sử dụng số điện thoại lạ (như 02928 992 763; 0248 992 1013…) để tạo độ tin cậy, thông báo người dân được nhận khoản tiền nhỏ (thường khoảng 179.000 đồng) nhằm kích thích sự tò mò và chủ quan. Sau bước “giăng mồi”, các đối tượng yêu cầu người dân truy cập vào đường link lạ để nhận quà. Các đường link này được thiết kế rất tinh vi, giao diện giả mạo gần giống website chính thống. Khi truy cập, người dùng sẽ bị yêu cầu nhập thông tin cá nhân như tên đăng nhập, mật khẩu, số tài khoản ngân hàng, mã OTP hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Ngay sau đó, các đối tượng nhanh chóng chiếm quyền kiểm soát và thực hiện hành vi rút, chuyển tiền trong tài khoản ngân hàng.
Mới đây, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP. Hà Nội vừa triệt phá ổ nhóm thu thập trái phép thông tin cá nhân của người khác để mở tài khoản ngân hàng bán thu lợi bất chính.
Qua công tác nắm tình hình, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP. Hà Nội phát hiện nhóm đối tượng hoạt động dưới hình thức tư vấn, lập hồ sơ cho khách vay tiền online thông qua các ứng dụng trên điện thoại di động của các công ty tài chính đang hoạt động tại Việt Nam. Ngoài tạo khoản vay cho khách hàng, các đối tượng còn lợi dụng thông tin cá nhân của khách hàng (căn cước, hình ảnh) để tự ý mở thêm các tài khoản ngân hàng thông qua ứng dụng ngân hàng số (Mobile Banking), tài khoản ví điện tử để bán thu lợi bất chính với giá từ 100.000 đồng - 150.000 đồng/1 tài khoản.
Trước đó, liên quan đến hành vi lừa đảo tài chính, Công an TP. Hà Nội cũng đã cảnh báo về việc xuất hiện nhiều ứng dụng, website và tài khoản mạng xã hội giả mạo ngân hàng, công ty tài chính để lừa đảo.
Các đối tượng lợi dụng tên gọi, logo và giao diện giống tổ chức tín dụng (TCTD) uy tín nhằm tạo niềm tin, dụ người dùng cài ứng dụng hoặc truy cập link giả. Sau đó, chúng đánh cắp thông tin tài khoản, mã bảo mật hoặc yêu cầu nộp các khoản phí như mở hồ sơ, xác minh, bảo hiểm, kích hoạt giải ngân để chiếm đoạt tiền. Thậm chí, một số trường hợp bị dụ cài phần mềm điều khiển từ xa, khiến kẻ gian có thể đọc tin nhắn, lấy mã OTP và rút tiền trong tài khoản.
Ảnh minh họa
Tăng cường quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán
Về phía ngành Ngân hàng, trước bối cảnh các hành vi gian lận, lừa đảo giao dịch ngân hàng qua không gian mạng gia tăng, NHNN đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trọng tâm nhằm tăng cường quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán, cụ thể:
Thứ nhất, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã nghiên cứu, tham mưu trình ban hành và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM), đồng thời, tăng cường đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán: (i) Trình Chính phủ ban hành Nghị định về TTKDTM, Nghị định về Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng, Nghị định về tiền di động (Mobile Money); (ii) Ban hành các Thông tư quy định chi tiết, hướng dẫn Luật Các tổ chức tín dụng (TCTD) và quy định chi tiết nội dung tại Nghị định TTKDTM về: Hoạt động đại lý thanh toán; việc quản lý, vận hành và sử dụng Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng Quốc gia; cung ứng dịch vụ TTKDTM; việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán (TKTT) tại các TCTD; hoạt động thẻ ngân hàng; hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán (TGTT); giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng, hoạt động cung ứng dịch vụ TGTT; về việc cấp phép tham gia hệ thống thanh toán quốc tế của các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; (iii) Ban hành Chiến lược phát triển các hệ thống thanh toán Việt Nam đến năm 2030 góp phần định hướng phát triển thanh toán số tại Việt Nam;...
Trong đó, NHNN đã bổ sung hàng loạt các quy định về việc đảm bảo định danh chính chủ khi thực hiện các giao dịch thanh toán trực tuyến, trong đó quy định: (i) Khách hàng chỉ được thực hiện rút tiền, thanh toán điện tử trên TKTT sau khi đã đối chiếu khớp đúng giấy tờ tùy thân và thông tin sinh trắc học của chủ tài khoản hoặc người đại diện; đồng thời phải gặp mặt trực tiếp và xác thực sinh trắc học đối với khách hàng cá nhân hoặc người đại diện hợp pháp của tổ chức, trừ một số trường hợp theo quy định; (ii) Yêu cầu áp dụng giải pháp xác thực sinh trắc học đối với các giao dịch trực tuyến (Áp dụng xác thực sinh trắc học đối với: cá nhân thực hiện giao dịch trực tuyến trên 10 triệu đồng/giao dịch hoặc tổng trên 20 triệu đồng/ngày, và các giao dịch quan trọng như đăng nhập lần đầu, thiết bị lạ hoặc sau khi đổi/quên mật khẩu; tổ chức mới thành lập hoặc mới thiết lập quan hệ trong vòng 12 tháng; giao dịch trực tuyến của tổ chức trên 50 triệu đồng hoặc khi tổng các giao dịch dưới 50 triệu đồng/ngày vượt 100 triệu đồng); (iii) xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng quy định xử phạt đối với hành vi lợi dụng TKTT/ví điện tử để thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật.
Thứ hai, ngành Ngân hàng hợp tác tích cực, chủ động trong việc triển khai đồng bộ các giải pháp để làm sạch dữ liệu và phòng, chống gian lận, lừa đảo.
Theo đó, NHNN đã phối hợp với Bộ Công an ban hành Kế hoạch phối hợp 01/KHPH-BCA-NHNNVN ngày 24/4/2023, trong đó bao gồm các nội dung về khai thác, kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, căn cước công dân (CCCD) gắn chíp, ứng dụng tài khoản định danh và xác thực điện tử (VNeID) để làm sạch dữ liệu, nhận biết, xác minh chính xác khách hàng nhằm phòng, chống, ngăn ngừa việc tội phạm mạo danh, sử dụng giấy tờ tùy thân giả mạo đăng ký sử dụng dịch vụ ngân hàng cho mục đích bất hợp pháp.
Bên cạnh đó, triển khai Công điện số 29/CĐ-TTg ngày 3/4/2025 về tăng cường phòng ngừa, xử lý tội phạm lừa đảo công nghệ cao, NHNN đang phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và công nghệ và các đơn vị liên quan thực hiện đối chiếu thông tin chủ thuê bao di động sử dụng Mobile Banking với thông tin chủ TKTT; đồng thời triển khai tổng rà soát TKTT và sim điện thoại nhằm tăng cường quản lý nhà nước và phòng ngừa lừa đảo trực tuyến. Tính đến tháng 11/2025, Bộ Khoa học và công nghệ đã phối hợp với Bộ Công an đối soát hơn 125 triệu thuê bao di động, trong đó chuẩn hóa 11 triệu và chặn 6 triệu thuê bao không chính chủ.
Đồng thời, ngành Ngân hàng triển khai tích cực việc làm sạch dữ liệu, nhận biết, xác minh chính xác thông tin khách hàng. Tính đến hết ngày 3/4/2026, cả ngành Ngân hàng đã có hơn 153,09 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân được đối chiếu thông tin sinh trắc học; hơn 1,94 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua CCCD gắn chip hoặc ứng dụng VneID, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm an toàn giao dịch. Theo phương thức Offline: có 29 TCTD đã ký kết với C06 (Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội - Bộ Công an) để triển khai làm sạch dữ liệu khách hàng mở tài khoản thanh toán, trong đó 27 TCTD đã gửi dữ liệu cho C06 để làm sạch (với số lượng hơn 24 triệu hồ sơ khách hàng đã gửi C06 và nhận được phản hồi); 11 tổ trung gian thanh toán đã ký kết với C06 để triển khai làm sạch dữ liệu khách hàng mở tài khoản thanh toán, trong đó 4 trung gian thanh toán đã gửi dữ liệu cho C06 để làm sạch (với số lượng hơn 149 nghìn hồ sơ khách hàng đã gửi và nhận được phản hồi).
Trong việc triển khai kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (CSDLQGvDC) phục vụ phát triển kinh tế xã hội, đến nay đã có 57 tổ chức tín dụng (TCTD) và 39 tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán đã tích hợp trên ứng dụng Mobile Banking tính năng đối khớp thông tin sinh trắc học với dữ liệu trong CCCD gắn chip để nhận biết khách hàng; 63 TCTD đã triển khai tại quầy giao dịch ứng dụng nhận biết khách hàng qua thẻ CCCD gắn chip, 32 TCTD và 15 trung gian thanh toán đang triển khai tích hợp ứng dụng VNeID trong đó có 21 đơn vị đã triển khai chính thức.
Thứ ba, NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (Hệ thống SIMO). Hệ thống SIMO cho phép các tổ chức thành viên tham gia thực hiện báo cáo thông tin về các tài khoản đáng ngờ khi phát hiện và chia sẻ thông tin tới các thành viên khác. Trên cơ sở nguồn dữ liệu tập trung của Hệ thống SIMO, các TCTD có thể đưa ra các quyết định thực hiện ngăn chặn giao dịch ngay lập tức hoặc yêu cầu xác thực, định danh tài khoản trước khi thực hiện giao dịch trực tuyến, qua đó góp phần giúp giảm thiểu tình trạng gian lận, lừa đảo, bảo vệ an toàn tài khoản của khách hàng.
Tính đến ngày 12/4/2026, theo báo cáo của các đơn vị sử dụng dịch vụ của hệ thống SIMO, đã có trên 3,7 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo, trong đó có trên 1,2 triệu lượt khách hàng tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch là gần 4,17 nghìn tỷ đồng.
Ngoài ra, NHNN cũng chỉ đạo các TCTD triển khai các giải pháp phòng, chống, phát hiện các hành vi can thiệp trái phép vào ứng dụng Mobile Banking đã cài đặt trong thiết bị di động của khách hàng. Khi phát hiện các dấu hiệu: (i) Có trình gỡ lỗi được gắn vào hoặc môi trường có trình gỡ lỗi đang hoạt động; hoặc khi ứng dụng bị chạy trong môi trường giả lập/máy ảo/thiết bị giả lập; hoặc hoạt động ở chế độ cho phép máy tính giao tiếp trực tiếp với thiết bị Android; (ii) Phần mềm ứng dụng bị chèn mã bên ngoài ứng dụng khi đang chạy, thực hiện các hành vi như theo dõi các hàm được chạy, ghi lại log dữ liệu truyền qua các hàm, API....; hoặc phần mềm ứng dụng bị can thiệp, đóng gói lại; (iii) Thiết bị đã bị phá khóa, hoặc bị mở khóa cơ chế bảo vệ, giải pháp buộc ứng dụng Mobile Banking phải tự động thoát hoặc dừng hoạt động.
Thời gian tới, để ứng phó với những diễn biến phức tạp của gian lận trực tuyến, nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng trên nền tảng số, NHNN cho biết, sẽ tập trung vào các định hướng chính như:
Tiếp tục nghiên cứu, rà soát, sửa đổi, bổ sung quy định pháp lý đảm bảo an ninh, an toàn hoạt động thanh toán. Đồng thời, tiếp tục mở rộng kết nối CSDLQGvDC, tài khoản VneID ứng dụng CCCD gắn chip, triển khai đối chiếu, kiểm tra thông tin số điện thoại đăng ký giao dịch và cập nhật, triển khai các công nghệ mới trong bảo mật, xác thực khách hàng.
Tiếp tục đẩy nhanh thực hiện triển khai, vận hành hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận (SIMO), trong đó triển khai dịch vụ truy vấn cảnh báo khách hàng về tài khoản, ví điện tử nghi ngờ có dấu hiệu lừa đảo, gian lận.
Tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng: (i) phối hợp với Bộ Công an chỉ đạo các TCTD đẩy mạnh triển khai Kế hoạch 01 về triển khai Đề án 06 để làm sạch dữ liệu, xác thực khách hàng và ứng dụng, triển khai các hoạt động nghiệp vụ ngân hàng; (ii) phối hợp với Bộ Khoa học và công nghệ, Bộ Công an làm sạch và đồng bộ thông tin chủ thuê bao với CSDLQGvDC để thực hiện đối khớp thông tin chủ thuê bao với chủ tài khoản thanh toán, góp phần đấu tranh hiệu quả với tội phạm sử dụng công nghệ cao lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng.
Về phía các TCTD, bên cạnh đầu tư hạ tầng công nghệ bảo mật, cần đẩy mạnh truyền thông, thông tin đến các khách hàng dưới nhiều hình thức để hướng dẫn, nâng cao nhận thức, hiểu biết của khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán một cách an toàn.
Về phía người sử dụng dịch vụ ngân hàng, tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn; không truy cập các đường link lạ, đặc biệt là link yêu cầu nhập thông tin nhạy cảm; không cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Đặc biệt, khi nhận được thông tin về việc trúng thưởng hoặc nhận quà tặng, cần kiểm tra, xác minh qua các kênh chính thức của đơn vị, tổ chức liên quan trước khi thực hiện bất kỳ thao tác nào.
Khi cần vay vốn, người dân nên đến trực tiếp ngân hàng để tránh bị lừa đảo. Khi phát hiện hoặc nghi ngờ có dấu hiệu lừa đảo, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan công an nơi gần nhất để được hỗ trợ, xử lý theo quy định của pháp luật. Việc chủ động tố giác tội phạm không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần quan trọng trong công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm.
Nghị định số 340/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng (Nghị định số 340) có hiệu lực từ 09/02/2026. Theo Nghị định 340, tại Khoản 5, Điều 30 quy định xử phạt vi phạm trong hoạt động thanh toán: “Phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm như: Mua, bán, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn tài khoản thanh toán hoặc mua, bán thông tin tài khoản thanh toán với số lượng từ 01 tài khoản thanh toán đến dưới 10 tài khoản thanh toán mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự…”.
Khoản 6, Điều 30 của Nghị định 340: “Phạt tiền từ 150.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm như: Mua, bán, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn tài khoản thanh toán hoặc mua, bán thông tin tài khoản thanh toán với số lượng từ 10 tài khoản thanh toán trở lên mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự…”.
Khoản 7, Điều 30 của Nghị định 340: “Phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 250.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:a) Xâm nhập hoặc tìm cách xâm nhập, đánh cắp dữ liệu, phá hoại, làm thay đổi trái phép chương trình phần mềm, dữ liệu điện tử sử dụng trong thanh toán; lợi dụng lỗi hệ thống mạng máy tính để trục lợi mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự;b) Mở hoặc duy trì tài khoản thanh toán nặc danh, mạo danh;c) Thực hiện, tổ chức thực hiện hoặc tạo điều kiện thực hiện các hành vi: sử dụng, lợi dụng tài khoản thanh toán, phương tiện thanh toán, dịch vụ thanh toán để đánh bạc, tổ chức đánh bạc, gian lận, lừa đảo, kinh doanh trái pháp luật, giao dịch thanh toán khống và thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác; d) Lấy cắp, thông đồng để lấy cắp thông tin tài khoản thanh toán mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự…”.
