
Cảng dầu St. Petersburg (Nga). Ảnh: TASS
Hơn 1 tháng sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố đạt thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc đưa dầu diesel Nga vào thị trường Mỹ và thế giới, những chuyến hàng được cho là thuộc thỏa thuận vẫn gặp khó khăn trong việc cập cảng Mỹ.
Dữ liệu theo dõi hàng hải của MarineTraffic cho thấy một số tàu chở dầu rời cảng Primorsk của Nga, được cho là mang theo dầu diesel, đã không còn hướng đến Mỹ như kế hoạch ban đầu. Các doanh nghiệp và cảng biển Mỹ cũng tránh tiếp nhận nguồn nhiên liệu này do lo ngại rủi ro pháp lý và ảnh hưởng uy tín.
Một trong những tàu đáng chú ý là Agioi Fanendes, chở hàng chục nghìn thùng dầu diesel Nga. Con tàu từng khai báo điểm đến là cảng New York và New Jersey, dự kiến cập cảng khoảng ngày 7.11. Tuy nhiên, đến ngày 15.11, tàu vẫn ở ngoài khơi bờ Đông nước Mỹ hàng trăm kilomet và phát tín hiệu “chờ chỉ thị” thay vì thông báo cảng đến.
Đơn vị vận hành tàu, Eastern Mediterranean Maritime Limited, cho biết cảng dỡ hàng chưa được xác nhận.
Một số tàu khác rời cảng Primorsk vào giữa tháng 10 cũng chuyển hướng khỏi Mỹ. Tàu Talisman đã cập cảng Alexandria của Ai Cập, trong khi tàu Leruo đang hướng đến Brazil.
Trước đó, cả hai đều khai báo điểm đến là bờ biển Đại Tây Dương của Mỹ. Các tàu này nằm trong danh sách trừng phạt của châu Âu và Anh; riêng Talisman còn bị Mỹ trừng phạt.
Tranh cãi về tính hợp pháp
Trở ngại lớn hơn đối với thỏa thuận là những nghi vấn về việc nhập khẩu nhiên liệu Nga có vi phạm luật Mỹ hay không.
Luật Chấm dứt nhập khẩu dầu Nga năm 2022 cấm nhập khẩu các sản phẩm năng lượng có nguồn gốc từ Nga, trong đó có dầu diesel, trừ khi Tổng thống xác nhận với Quốc hội rằng Nga đã chấm dứt các hành động quân sự tại Ukraina, không còn là mối đe dọa quân sự trực tiếp đối với các thành viên NATO và công nhận quyền lựa chọn chính phủ của người dân Ukraina.
Dù Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy miễn trừ trừng phạt để cho phép nhập khẩu dầu diesel theo thỏa thuận, một nhóm nghị sĩ lưỡng đảng cho rằng quyết định này không thể thay thế các điều kiện được quy định trong luật.
Các nghị sĩ đã gửi thư cảnh báo lãnh đạo sáu ngân hàng lớn cùng các cơ quan quản lý cảng tại New York, New Jersey và bang Texas về nguy cơ phải đối mặt với hành động pháp lý nếu tham gia nhập khẩu dầu diesel Nga.
Họ cho rằng doanh nghiệp biết rõ nguồn gốc hàng hóa vẫn có thể chịu trách nhiệm hình sự nếu mua hoặc tạo điều kiện đưa nhiên liệu Nga vào Mỹ.
Thống đốc bang New Jersey Mikie Sherrill cũng cảnh báo các đơn vị khai thác cảng và kho chứa rằng mọi nỗ lực thu lợi từ hoạt động buôn bán nhiên liệu Nga trái phép sẽ bị xử lý nghiêm.
Theo Charles Lichfield, chuyên gia tại Trung tâm Địa kinh tế thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, doanh nghiệp Mỹ không chỉ đối mặt nguy cơ pháp lý mà còn chịu rủi ro lớn về danh tiếng.
Dù giấy phép của Bộ Tài chính có thể bảo vệ họ trước các biện pháp trừng phạt, luật năm 2022 vẫn còn hiệu lực, làm dấy lên khả năng bị điều tra hoặc truy tố trong tương lai.
Trong khi đó, đại diện tổ chức Razom for Ukraine nhận định các doanh nghiệp có thể trở thành mục tiêu điều tra của Quốc hội, đặc biệt trong bối cảnh phe Dân chủ đã giành quyền kiểm soát cả hai viện sau bầu cử giữa kỳ.


