Cống Hộ Phòng đưa vào sử dụng đã lâu hiện có dấu hiệu xuống cấp cần được sửa chữa kịp thời. Ảnh: Nhật Hồ.
Nhiều công trình xuống cấp, cần khắc phục sớm
Ngày 20.4, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết đã có báo cáo về công tác bảo đảm an toàn công trình thủy lợi phục vụ mùa mưa, lũ năm 2026.
Tỉnh Cà Mau hiện có 1 hồ chứa nước ngọt tại xã Khánh An với dung tích 3,85 triệu m3. Đây là công trình giữ vai trò quan trọng trong việc trữ nước ngọt, phục vụ nhu cầu dân sinh và sản xuất trong điều kiện hạn hán, xâm nhập mặn diễn biến phức tạp những năm gần đây.
Hiện công trình mới hoàn thành giai đoạn 1 là xây dựng hồ chứa nước ngọt, còn giai đoạn 2 gồm hạng mục nhà máy xử lý nước chưa được đầu tư. Vì vậy, hồ hiện chủ yếu thực hiện nhiệm vụ trữ nước mưa, chưa phát huy đầy đủ công năng theo thiết kế ban đầu.
Về công tác quản lý an toàn đập, hồ chứa, ngành chức năng cho biết việc quản lý, khai thác và bảo đảm an toàn công trình được thực hiện theo quy định. Tuy nhiên, một số nội dung như hoàn thiện quy trình vận hành hồ chứa, phương án ứng phó thiên tai và phương án xử lý tình huống khẩn cấp đang tiếp tục được bổ sung.
Ngoài hồ chứa, Cà Mau hiện có hệ thống công trình thủy lợi rộng khắp với 256 tuyến kênh lớn có tổng chiều dài hơn 3.314km, 1.190 tuyến kênh vừa dài 5.831km và 1.957 tuyến kênh nhỏ dài 3.725km. Toàn tỉnh còn có 12 cống lớn, 317 cống vừa, 77 cống nhỏ cùng 31 trạm bơm vừa và 80 trạm bơm nhỏ phục vụ sản xuất.
Qua đợt kiểm tra hiện trạng các công trình thủy lợi, xác định 16 công trình kè sông được rà soát thì có 3 công trình bị hư hỏng, xuống cấp. Trong 86 công trình cống, kênh mương và bờ bao được kiểm tra, có 21 công trình cần duy tu sửa chữa, nâng cấp.
Bên cạnh đó, 40 công trình cần gia cố, sửa chữa bờ bao để phòng nguy cơ sạt lở, tràn bờ khi mưa lớn kết hợp triều cường; 22 công trình cần nạo vét kênh nhằm bảo đảm khả năng tiêu thoát nước; 3 công trình cần sửa chữa trạm bơm để duy trì vận hành ổn định trong cao điểm mùa mưa.
Bảo đảm an toàn cống, đập
Để bảo đảm an toàn công trình trong mùa mưa lũ, tỉnh Cà Mau yêu cầu các đơn vị quản lý tổ chức trực ban 24/24 giờ, theo dõi chặt chẽ diễn biến khí tượng thủy văn, lượng mưa, mực nước và tình hình triều cường để chủ động ứng phó.
Cùng với đó, lực lượng chức năng sẽ tăng cường kiểm tra, kịp thời phát hiện các sự cố như sụt lún, rò rỉ, nứt vỡ cống, sạt lở bờ bao hoặc ách tắc dòng chảy để xử lý ngay từ đầu, hạn chế thiệt hại cho sản xuất và đời sống dân cư.
Các địa phương cũng được yêu cầu rà soát, bổ sung phương án phòng chống thiên tai; chuẩn bị đầy đủ vật tư, phương tiện, nhân lực theo phương châm “4 tại chỗ”, sẵn sàng xử lý các tình huống bất ngờ xảy ra trong mùa mưa bão.
Khó khăn hiện nay là hệ thống công trình thủy lợi phân bố rộng, nhiều công trình quy mô nhỏ đã sử dụng lâu năm nên xuống cấp, nhưng chưa được bố trí nguồn vốn sửa chữa kịp thời. Nguồn lực dành cho duy tu, bảo dưỡng hằng năm còn hạn chế.
Bên cạnh đó, tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, triều cường và xâm nhập mặn ngày càng gay gắt tiếp tục gây áp lực lớn lên hệ thống thủy lợi của địa phương.
Song song với công tác sửa chữa công trình hiện hữu, UBND tỉnh Cà Mau đã phê duyệt dự án xây dựng 7 cống ngăn mặn, chống triều cường tại khu vực Bạc Liêu (cũ).
Dự án có tổng mức đầu tư hơn 277 tỉ đồng, nhằm ngăn mặn, giữ ngọt phục vụ tưới tiêu cho hơn 27.020ha đất sản xuất nông nghiệp tại phường Láng Tròn và các xã Vĩnh Mỹ, Vĩnh Thanh, Vĩnh Phước, Hòa Bình, Châu Thới, Phước Long, Vĩnh Lợi, Hưng Hội.
Ngoài nhiệm vụ phục vụ sản xuất nông nghiệp, các cống này còn góp phần chống ngập do triều cường, ổn định điều kiện canh tác, nâng cao năng suất cây trồng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực. Dự án dự kiến triển khai từ năm 2026 đến năm 2028.
