Đại tướng Lương Tam Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an. Ảnh: Hải Nguyễn
Sáng 27.10, tiếp tục Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Phát biểu tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thanh Sang (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh) đồng tình với báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về việc thu hẹp hình phạt tử hình trong một số tội danh.
Tuy nhiên, về tội danh hiếp dâm người dưới 16 tuổi, đại biểu Sang cho rằng, đây là tội đặc biệt nguy hiểm cho xã hội, gây xáo trộn, gây lo lắng, bức xúc trong nhân dân.
Đảng và Nhà nước ta đang đề cao phòng, chống xâm hại trẻ em và bảo vệ trẻ em - đối tượng yếu thế nhất trong xã hội. Nhất là quốc tế cũng đề cao vai trò bảo vệ trẻ em.
Đại biểu nêu các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với tội này: Hiếp dâm mà gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe, gây rối loạn tâm thần tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên. Hiếp dâm mà làm nạn nhân chết hoặc tự sát. Hiếp dâm đối với trẻ em dưới 10 tuổi.
“Nếu những đối tượng thực hiện hành vi này đồng thời xâm phạm hai, ba tình tiết tăng nặng định tính, hiếp dâm làm nạn nhân chết thì quá dã man, không còn tính người. Không có lý do gì chúng ta phải bỏ án tử hình đối với tội danh này. Phải giữ lại án tử hình để răn đe, nghiêm trị đối với tội phạm này” - ông Sang nêu rõ.
Đại biểu Trần Thế Kính (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hoá) đề nghị Ban soạn thảo hết sức cân nhắc việc bỏ hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy.
Bởi tội phạm ma túy trong giai đoạn hiện nay diễn biến hết sức phức tạp. Chỉ khi quy định hình phạt cao nhất là tử hình mới đủ sức răn đe và phòng ngừa chung với loại tội phạm ma túy trong giai đoạn hiện nay. Đồng thời, đảm bảo được mục tiêu trong tương lai là “xây dựng xã hội không có ma túy”.
Do đó đại biểu Trần Thế Kính đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc, xem xét có thể nâng định lượng để quy định những hình phạt cao nhất là tử hình trong tội danh.
Giải trình một số ý kiến của các đại biểu, Đại tướng Lương Tam Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an - cho rằng, việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp, giảm hình phạt tử hình và hạn chế áp dụng hình phạt này trên thực tế. Việc này phù hợp với xu hướng tiến bộ và hội nhập của pháp luật hình sự.
Đây là chính sách được thực hiện có lộ trình qua nhiều lần sửa đổi Bộ luật Hình sự. Từ năm 1985 đến nay, chúng ta đã giảm tử hình từ 44 tội danh xuống còn 10 tội danh tại Bộ luật hiện hành.
Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, mặc dù đây là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm như một số đại biểu đã nêu, tuy nhiên từ thực tiễn đấu tranh với loại tội phạm này cho thấy nhiều đối tượng phạm tội chưa nhận thức đầy đủ pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí lừa gạt, ép buộc.
Những đối tượng này vẫn có thể cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội. Do vậy, áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất là tử hình đối với họ là chưa thực sự phù hợp.
Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, thực tiễn nhiều đối tượng do nhận thức được hệ quả tất yếu là hình phạt tử hình nên chống đối đến cùng, sẵn sàng sử dụng vũ khí để tấn công lực lượng chức năng. Nếu đối mặt với bản án tử hình, các đối tượng sẽ chống đối quyết liệt.
Nếu quy định được thông qua, đối tượng sẽ tìm kiếm cơ hội sống và tạo điều kiện thuận lợi cho đấu tranh với loại tội phạm này.
Về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, theo Bộ trưởng Bộ Công an, xét trên tính tương quan của hình phạt đối với các tội khác còn hình phạt tử hình, đặc biệt là tội giết người, việc bỏ hình phạt tử hình ở tội này là phù hợp.
Trong thực tế, nếu hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là nguyên nhân trực tiếp làm nạn nhân chết thì có thể sẽ bị xử tử hình về tội giết người nếu đủ yếu tố cấu thành.
Trong các trường hợp phạm tội cụ thể, việc áp dụng phạt tù chung thân vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe đối với loại tội phạm này.
