Trong bối cảnh đó, những nỗ lực của châu Âu nhằm tăng cường vai trò quốc tế của đồng Euro- thường được định hình là chương trình nghị sự “Đồng Euro toàn cầu” - cung cấp những điểm tham chiếu hữu ích cho ASEAN+3. Điều quan trọng là, chương trình nghị sự này phản ánh một định hướng chiến lược rộng lớn hơn, chứ không phải là bất kỳ công cụ chính sách đơn lẻ nào.
“Đồng Euro toàn cầu” như một định hướng chiến lược
Từ lâu, châu Âu đã tìm cách nâng cao vị thế toàn cầu của đồng Euro thông qua hội nhập thị trường sâu rộng hơn, những tiến bộ trong lĩnh vực tài chính xanh và kỹ thuật số, cũng như tăng cường tính hữu dụng trong hoạt động. Trong bối cảnh phân mảnh địa kinh tế ngày càng gia tăng hiện nay, những nỗ lực này càng trở nên cấp thiết hơn về mặt chiến lược.
Các sáng kiến gần đây - bao gồm tiến trình hướng tới Liên minh tiết kiệm và đầu tư nhằm tăng cường tính thanh khoản của thị trường vốn, cùng với những phát triển trong lĩnh vực đồng Euro kỹ thuật số và hệ thống thanh toán- phản ánh một nỗ lực rộng lớn hơn nhằm củng cố khả năng chống chịu, tính khả dụng và sức hấp dẫn quốc tế của đồng Euro. Trong bối cảnh này, lời kêu gọi về một "thời khắc Euro toàn cầu" nhấn mạnh nhận thức ngày càng tăng rằng việc quốc tế hóa tiền tệ ngày càng phụ thuộc không chỉ vào quy mô kinh tế mà còn vào uy tín thể chế và sự sẵn sàng về mặt hoạt động.
EUREP và "ngoại giao thanh khoản": Xây dựng cơ chế hỗ trợ dựa trên quy tắc
Với chiến lược tổng thể này, việc Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tăng cường Cơ chế Repo cho các Ngân hàng Trung ương của hệ thống Euro (EUREP) là một bước phát triển đáng chú ý. EUREP không phải là "đồng Euro toàn cầu" tự thân, mà là một công cụ cụ thể hỗ trợ tham vọng này bằng cách tăng cường khả năng đảm bảo thanh khoản cho đồng Euro.
Ban đầu được giới thiệu như một cơ chế tạm thời trong thời kỳ đại dịch dành cho một nhóm hạn chế các ngân hàng trung ương ngoài khu vực đồng Euro, EUREP đang được chuyển đổi thành một cơ chế thường trực với khả năng tiếp cận toàn cầu được mở rộng từ quý III/2026. Theo khuôn khổ được cải tiến, các ngân hàng trung ương đủ điều kiện - tuân thủ các yêu cầu chống rửa tiền/chống tài trợ khủng bố - có thể tiếp cận nguồn thanh khoản Euro lên tới 50 tỷ Euro bằng cách cung cấp tài sản thế chấp chất lượng cao bằng đồng Euro.
Sự phát triển này đánh dấu một sự chuyển dịch hướng tới cách tiếp cận có hệ thống và dựa trên quy tắc hơn đối với việc cung cấp thanh khoản. Tương tự về chức năng với Cơ chế Repo FIMA của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ, EUREP cho phép ECB hoạt động như một nhà cung cấp thanh khoản có thể dự đoán được. Bằng cách đó, nó bổ sung thêm một khía cạnh chủ động của "ngoại giao thanh khoản" - giảm rủi ro bán tháo tài sản hỗn loạn trong thời kỳ căng thẳng, hỗ trợ sự ổn định của thị trường bằng đồng Euro và củng cố niềm tin vào đồng Euro như một tài sản dự trữ quốc tế.
Ý nghĩa thực tiễn đối với ASEAN+3: Tăng cường tính linh hoạt
Đối với các nền kinh tế ASEAN+3, việc mở rộng EUREP có ý nghĩa thực tiễn. Trong khi đồng đô la Mỹ vẫn chiếm ưu thế trong hệ thống tài chính xuyên biên giới của khu vực - như đã được ghi nhận trong Báo cáo ổn định tài chính ASEAN+3 (2024) - EUREP mang đến một lớp lựa chọn quan trọng.
Bằng cách tăng cường khả năng sử dụng các tài sản dự trữ bằng đồng Euro, cơ chế này cung cấp cho các ngân hàng trung ương sự linh hoạt hơn trong quản lý thanh khoản trong thời kỳ thị trường căng thẳng. Thay vì thay thế các thỏa thuận hiện có, nó hoạt động như một bộ đệm bổ sung - tăng cường khả năng phục hồi trong một hệ thống hầu như neo vào đồng đô la Mỹ.
Tỷ trọng các đồng tiền trong dự trữ ngoại hối chính thức của IMF và tỷ trọng của đồng USD trong các giao dịch xuyên biên giới chủ chốt tính theo khu vực. Nguồn: IMF, AMRO, BIS.
Vượt ra ngoài vấn đề thanh khoản: Những bài học chiến lược cho khu vực
Tham vọng “Đồng Euro toàn cầu” của châu Âu cũng mang lại những bài học lón hơn cho ASEAN+3. Vai trò quốc tế của một đồng tiền không chỉ được quyết định bởi quy mô kinh tế. Nó còn phụ thuộc vào sự nhất quán trong chính sách, thị trường vốn sâu rộng và quan trọng nhất là uy tín của các thể chế.
Trong bối cảnh ASEAN+3 tiếp tục củng cố mạng lưới an sinh tài chính, 3 lĩnh vực nổi bật là:
- Tăng cường sức mạnh của CMIM : Việc nâng cao khả năng sẵn sàng hoạt động và độ tin cậy phân tích của Sáng kiến Đa phương hóa Chiang Mai (CMIM) sẽ đảm bảo sáng kiến này vẫn là một điểm tựa khu vực linh hoạt và hiệu quả trước các cú sốc từ bên ngoài.
- Làm sâu sắc thêm thị trường vốn địa phương : Việc phát triển và hội nhập hơn nữa thị trường trái phiếu khu vực có thể giảm bớt sự phụ thuộc quá mức vào nguồn tài chính bên ngoài và rủi ro biến động dòng vốn đột ngột. Các sáng kiến như Sáng kiến Thị trường Trái phiếu châu Á (ABMI) – dự kiến sẽ phát triển từ năm 2027 với phạm vi rộng hơn, vượt ra ngoài thị trường trái phiếu nội tệ, đồng thời vẫn giữ trái phiếu là trọng tâm chính và có khả năng mở rộng sang nhiều công cụ tài chính khác để tạo điều kiện tái sử dụng tiết kiệm khu vực hiệu quả hơn – vẫn là trọng tâm của nỗ lực này.
- Thúc đẩy kết nối thanh toán: Tăng cường liên kết thanh toán xuyên biên giới là một bước đi thiết thực hướng tới quyền tự chủ tài chính lớn hơn. Khi số hóa định hình lại nền tài chính toàn cầu, các hệ thống thanh toán hiệu quả và có khả năng tương tác sẽ rất cần thiết để quản lý những cú sốc trong tương lai.
Uy tín là nền tảng của khả năng chống chịu
Vị thế quốc tế của đồng Euro cuối cùng dựa trên uy tín thể chế - được neo giữ bởi tính minh bạch, khuôn khổ dựa trên các quy tắc và niềm tin vào việc thực thi chính sách.
Mặc dù bối cảnh khác nhau, cách tiếp cận ngày càng phát triển của ECB nhấn mạnh một bài học rộng hơn: khả năng chống chịu tài chính không chỉ là vấn đề ý định chiến lược mà còn là khả năng vận hành. EUREP minh họa cách các công cụ được nhắm mục tiêu có thể củng cố khả năng đó bằng cách tăng cường niềm tin, tính khả dụng và sự ổn định.
Đối với ASEAN+3, ưu tiên hàng đầu rất rõ ràng. Việc tăng cường khả năng chống chịu sẽ không chỉ phụ thuộc vào việc củng cố các khuôn khổ khu vực như AMRO và CMIM, mà còn phải đảm bảo các cơ chế này đáng tin cậy trong thực tiễn, sẵn sàng hoạt động và có khả năng đưa ra các phản hồi kịp thời và hiệu quả khi cần thiết. Cuối cùng, những nỗ lực bền vững để xây dựng uy tín thể chế vẫn là nền tảng thiết yếu cho sự hội nhập tài chính khu vực sâu rộng hơn.
