Kinh tế Việt Nam 2026: Khi điều "bình thường" tạo nên sức mạnh "phi thường"

Chia sẻ tại Hội thảo “Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số và Cơ hội đầu tư năm 2026” diễn ra trong khuôn khổ Lễ vinh danh FChoice 2025 do CafeF tổ chức ngày 13/1, PGS,TS. Trần Đình Thiên, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ nhận định:"Đất nước chúng ta đã biến điều bình thường của thế giới thành điều phi thường. Đó chính là việc coi khu vực tư nhân là một động lực tăng trưởng mạnh nhất".

Theo PGS,TS. Trần Đình Thiên, đến năm 2025, Việt Nam đã thực sự đặt khu vực tư nhân vào đúng vai trò "bình thường" của nó, là nền tảng, là cốt lõi và là động lực. Sự thay đổi trong tư duy này tuy là điều hiển nhiên ở nhiều nền kinh tế phát triển, nhưng khi được xác lập vững chắc tại Việt Nam, nó lại tạo nên một sức bật "phi thường", và quan trọng hơn cả là củng cố niềm tin mạnh mẽ về tương lai.

Phân tích sâu hơn về động lực cho tăng trưởng 2 con số, PGS,TS. Trần Đình Thiên chỉ ra sự khác biệt căn bản trong cách thức điều hành và ban hành chính sách hiện nay. Nếu như trước đây, các nghị quyết về kinh tế tư nhân, công nghệ hay hội nhập thường đứng độc lập, dẫn đến hiệu lực thực thi chưa cao, thì nay cách tiếp cận đã thay đổi hoàn toàn.

“Thay vì từng nghị quyết riêng biệt, độc lập, đơn độc và không đồng bộ mục tiêu, chúng ta đang sử dụng một cách tiếp cận theo bộ, theo khối – như "bộ tứ," "bộ bát". Đây là cách tiếp cận tổng thể, hệ thống, không chỉ giải quyết từng điểm nghẽn riêng lẻ mà thay đổi toàn bộ cục diện. Sự đồng bộ này được kỳ vọng sẽ giúp các chính sách đi vào cuộc sống nhanh chóng, tạo tiền đề nhất quán cho sự bứt phá", PGS,TS. Trần Đình Thiên chia sẻ.

Cùng với đó, PGS,TS. Trần Đình Thiên cũng cho biết, mô hình tăng trưởng mới đang hình thành dựa trên 3 trụ cột chính, bao gồm: Khu vực tư nhân được nhìn nhận đúng vị thế; Khoa học công nghệ trở thành lực lượng sản xuất nền tảng, chứ không chỉ là mục tiêu khẩu hiệu; Hạ tầng được phát triển theo tư duy hệ thống và liên kết chặt chẽ.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng lưu ý rằng, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở năng lực thực thi để chuyển hóa những ý tưởng đột phá này thành hiện thực.

Đồng quan điểm về việc cần những giải pháp mang tính bước ngoặt, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh đã khái quát bài học của năm 2025 bằng 3 từ khóa: Phi thường, bất thường và bình thường. Thách thức đặt ra là làm sao đưa những nỗ lực phi thường vượt qua các biến động bất thường để tạo nên sự phát triển bình thường, bền vững cho đất nước.

TS. Võ Trí Thành chỉ ra một nghịch lý cần giải quyết: "Chúng ta có tỷ lệ tiết kiệm khá cao nhưng việc chuyển hóa thành đầu tư hiệu quả vẫn còn hạn chế". Hiện nay, tỷ lệ đầu tư trên GDP của Việt Nam đạt trên 30% nhưng đầu tư tư nhân vẫn còn nhiều dư địa chưa được khai phá. Theo TS. Võ Trí Thành, đây là vấn đề của niềm tin, thể chế và môi trường kinh doanh.

Để giải quyết bài toán này và duy trì đà tăng trưởng, TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh 3 yếu tố chính, gồm:

Một là, ứng xử khéo léo với môi trường quốc tế. Tận dụng cả các thị trường lớn (Trung Quốc, Mỹ) và các đối tác tiềm năng khác, đồng thời khai thác tốt thị trường nội địa 100 triệu dân.

Hai là, củng cố nền tảng vĩ mô. Ổn định vĩ mô là điều kiện tiên quyết để các nguồn lực được phân bổ vào sản xuất thực thay vì đầu cơ tài chính, đồng thời bảo đảm an sinh xã hội.

Ba là, cải cách thể chế và con người. Thể chế là khâu then chốt, hạ tầng là điều kiện cần và nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định dài hạn.

Từ góc nhìn của định chế tài chính, ông Phạm Hồng Hải, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) chia sẻ về những thay đổi đang diễn ra trong ngành Ngân hàng để tiếp sức cho mục tiêu tăng trưởng cao. Sự chậm trễ, quy trình nhiều tầng nấc trước đây đang dần được thay thế bằng tư duy "Quyết định nhanh - triển khai nhanh - chịu trách nhiệm rõ ràng".

Theo ông Phạm Hồng Hải, việc phân quyền mạnh cho Ban điều hành và các hội đồng chuyên trách, áp dụng phương pháp làm việc linh hoạt (Agile) và chấp nhận "thử và sai" để tối ưu hóa kết quả đang trở thành điều "bình thường mới". Điều này giúp dòng vốn được khơi thông nhanh chóng hơn đến các mạch máu của nền kinh tế.

Đáng chú ý, tư duy cấp tín dụng cũng có sự chuyển dịch lớn. "Trước đây, câu đầu tiên ngân hàng hỏi doanh nghiệp là tài sản đảm bảo ở đâu? Giờ đây, với hình thức cho vay dựa trên dòng tiền, chúng tôi đã giúp hàng loạt startup Việt Nam tiếp cận nguồn vốn", Tổng Giám đốc Ngân hàng OCB cho biết.

Bên cạnh đó, tín dụng xanh không còn dừng lại ở trách nhiệm xã hội, mà được xác định là cơ hội kinh doanh cốt lõi, giúp ngân hàng tăng trưởng an toàn và bền vững hơn. Sự cộng hưởng giữa một thể chế cởi mở, khu vực tư nhân năng động và hệ thống tài chính linh hoạt chính là nền tảng để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng 2 chữ số trong chu kỳ phát triển mới.

Nhận định sự thay đổi lớn nhất từ thị trường quốc tế đang tác động mạnh mẽ đến hàng hóa Việt Nam chính là các tiêu chuẩn xanh (ESG) và yêu cầu truy xuất nguồn gốc, ông Nguyễn Đức Hùng Linh, Phó Tổng Giám đốc, Khối Đầu tư AgriS cho rằng, đây là hai yếu tố then chốt, không chỉ riêng với ngành nông nghiệp mà cho tất cả các ngành nghề muốn duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh trên quy mô toàn cầu.