Cục Thống kê: 5 giải pháp trọng tâm để xuất nhập khẩu năm 2026 cán mốc 1.000 tỷ USD

Nhận định về triển vọng thương mại năm 2026, Cục Thống kê cho rằng các giải pháp vĩ mô cần được triển khai một cách đồng bộ, nhất quán và có trọng tâm, hướng tới cả mục tiêu ngắn hạn lẫn trung và dài hạn với 5 trọng tâm chính:

Trước hết, ổn định kinh tế vĩ mô tiếp tục là điều kiện tiên quyết. Việc điều hành linh hoạt chính sách tài khóa và tiền tệ, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và mặt bằng lãi suất sẽ giúp doanh nghiệp xuất, nhập khẩu giảm chi phí tài chính, hạn chế rủi ro trong thanh toán quốc tế và chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất - kinh doanh. Môi trường kinh tế vĩ mô ổn định cũng là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài, qua đó tạo thêm năng lực sản xuất và xuất khẩu cho nền kinh tế.

Song song với đó, tái cơ cấu sản xuất gắn với phát triển công nghiệp hỗ trợ cần được đẩy mạnh hơn nữa. Trong bối cảnh nhóm hàng điện tử, máy tính và linh kiện giữ vị trí dẫn đầu cả xuất khẩu và nhập khẩu, chính sách vĩ mô cần tập trung thu hút đầu tư có chọn lọc vào các khâu công nghệ cao, thiết kế, nghiên cứu - phát triển và sản xuất linh kiện cốt lõi. Việc hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia không chỉ giúp nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, mà còn góp phần giảm phụ thuộc nhập khẩu đầu vào, cải thiện chất lượng tăng trưởng thương mại và nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế.

Bên cạnh giải pháp về sản xuất, đa dạng hóa thị trường và đối tác thương mại là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều rủi ro và bất định. Ngoài việc duy trì và mở rộng thị phần tại các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc, Việt Nam cần chủ động khai thác các thị trường mới, thị trường ngách và thị trường tiềm năng ở Trung Đông, châu Phi, Nam Á và Mỹ La tinh. Việc tận dụng hiệu quả hơn các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới cần chuyển mạnh từ khai thác ưu đãi thuế quan sang đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và quy tắc xuất xứ, giúp hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu và bền vững hơn vào thị trường quốc tế.

Phát triển hạ tầng logistics và cải cách thủ tục hành chính cũng là giải pháp mang tính đột phá để nâng cao hiệu quả xuất, nhập khẩu trong năm 2026. Đầu tư đồng bộ vào hệ thống cảng biển, kho bãi, trung tâm logistics, vận tải đa phương thức và logistics số sẽ giúp giảm chi phí lưu thông hàng hóa - một trong những điểm nghẽn lớn của năng lực cạnh tranh quốc gia. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hải quan, mở rộng ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và kết nối liên thông giữa các cơ quan quản lý nhà nước sẽ góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Cuối cùng, thúc đẩy chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trong hoạt động xuất, nhập khẩu cần được coi là định hướng chiến lược. Các chính sách vĩ mô cần khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, áp dụng tiêu chuẩn sản xuất xanh, giảm phát thải, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch của chuỗi cung ứng, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường lớn. Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới, ứng dụng nền tảng số và các mô hình kinh doanh mới sẽ mở ra dư địa tăng trưởng mới cho xuất khẩu trong giai đoạn tới.

Cũng theo dự báo của Tổng cục Thống kê, trong giai đoạn 2026-2030, hoạt động xuất, nhập khẩu của Việt Nam được dự báo tiếp tục tăng trưởng, song tốc độ có thể dần ổn định hơn so với giai đoạn bứt phá 2024-2025. Xu hướng chủ đạo sẽ là sự gia tăng vai trò của các ngành công nghệ cao, kinh tế số và sản xuất xanh trong cơ cấu thương mại. Điện tử, máy tính và linh kiện nhiều khả năng tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu cả xuất khẩu và nhập khẩu, trong khi các nhóm hàng truyền thống như dệt may, giày dép sẽ tăng trưởng chậm hơn và chịu sức ép cạnh tranh lớn hơn.

Đồng thời, yêu cầu về phát triển bền vững, tiêu chuẩn môi trường và trách nhiệm xã hội từ các thị trường lớn sẽ ngày càng khắt khe, buộc doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phải đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng và tính minh bạch.

“Nếu tận dụng tốt xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu và đẩy mạnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, Việt Nam có khả năng duy trì quy mô thương mại lớn, hướng tới các mốc kim ngạch cao hơn trong thập kỷ tới, trước mắt là cột mốc lịch sử 1.000 tỷ USD trong năm 2026, đồng thời nâng cao chất lượng và hiệu quả của tăng trưởng xuất, nhập khẩu”, Cục Thống kê nhận định.