 |
| Lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện, biên sinh lời mở rộng ở nhiều ngành. |
Quý II nâng mặt bằng lợi nhuận
Mùa công bố báo cáo tài chính quý II/2026 cho thấy bức tranh lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết tiếp tục cải thiện. Theo VDSC Research, doanh thu các doanh nghiệp trên HoSE tăng 39% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ (LNST-CĐCTM) tăng 45,8%. Đây là quý thứ hai liên tiếp lợi nhuận tăng ở mức cao, sau mức tăng 50% trong quý I.
Điểm đáng chú ý là sự cải thiện không chỉ thể hiện ở quy mô lợi nhuận. Theo VDSC, 16/22 ngành có biên lợi nhuận ròng tăng so với cùng kỳ và 13 ngành đã cao hơn mức bình quân 5 năm. Khối phi tài chính đạt biên lợi nhuận 8,57%, so với 6,28% cùng kỳ và 6,42% bình quân 5 năm. Điều này cho thấy sự cải thiện đã lan sang nhiều nhóm sản xuất, nguyên vật liệu và năng lượng, thay vì chỉ tập trung ở khu vực tài chính.
Mức mở rộng biên đáng kể nhất tập trung tại một số ngành có sự phục hồi rõ rệt. Biên lợi nhuận của bất động sản tăng 8,9 điểm phần trăm, lên 19,7%; nguyên vật liệu tăng 6,1 điểm phần trăm, chủ yếu nhờ thép và phân bón; dịch vụ tài chính tăng 5,4 điểm phần trăm và năng lượng tăng 4,5 điểm phần trăm. Đây phần lớn là những ngành bước ra từ nền biên lợi nhuận thấp của cùng kỳ năm trước.
Ở cấp độ lợi nhuận, bất động sản tăng 232%, năng lượng 292%, nguyên vật liệu 46%, ngân hàng 25%; thực phẩm và đồ uống tăng 28%, tiện ích 55% và dịch vụ tài chính 31%. Trong đó, bất động sản đóng góp 19,4 điểm phần trăm vào tăng trưởng lợi nhuận chung, ngân hàng 12,4 điểm phần trăm và năng lượng 6,1 điểm phần trăm.
Tuy nhiên, sự đóng góp giữa các doanh nghiệp vẫn có mức độ tập trung nhất định. VHM ghi nhận 22.583 tỷ đồng lợi nhuận trong quý II, với biên lợi nhuận ròng 42,8%, cao nhất toàn thị trường, vượt mức lợi nhuận 14.542 tỷ đồng của VCB. Cùng với VIC, hai doanh nghiệp này chiếm khoảng 85% lợi nhuận của nhóm bất động sản. Ở nhóm nguyên vật liệu, HPG, GVR, DPM, DCM là những cái tên nổi bật; trong dịch vụ tài chính có VPX, VCK, TCX, SSI, VND; còn năng lượng có BSR, PLX, PVT, PVP.
Kết quả kinh doanh thực tế cũng có nhiều điểm tích cực hơn so với dự báo trước đó. Trong 62 doanh nghiệp thuộc danh mục theo dõi của VDSC, không bao gồm VIC, VHM, VRE và VPL, có 31 doanh nghiệp vượt dự phóng lợi nhuận của VDSC, 13 doanh nghiệp phù hợp và 23 doanh nghiệp thấp hơn dự phóng. VDSC đánh giá kết quả quý II của toàn thị trường đã vượt khá nhiều so với dự báo của công ty và đồng thuận thị trường.
Sự cải thiện cũng xuất hiện ở nhiều nhóm phi tài chính như bán lẻ, phân bón, cao su, thép, thực phẩm và đồ uống. Xét trên 379 doanh nghiệp có số liệu, sau 6 tháng, mức hoàn thành kế hoạch doanh thu đạt 59%, trong khi kế hoạch lợi nhuận trước thuế đạt 60%. Đây là những dữ liệu cho thấy nửa đầu năm đã tạo được một mặt bằng kết quả kinh doanh tương đối cao cho giai đoạn còn lại.
Quý III tiếp nối nền lợi nhuận
Trên cơ sở kết quả quý II, VDSC dự báo lợi nhuận toàn thị trường trong quý III/2026 tăng khoảng 23% so với cùng kỳ. Mức tăng thấp hơn quý II khi nền so sánh cao hơn, nhưng lợi nhuận lũy kế 12 tháng theo tính toán của VDSC vẫn tăng thêm khoảng 4% so với quý trước.
Cơ cấu lợi nhuận cho thấy các động lực tiếp tục có sự phân bổ giữa nhiều nhóm ngành. Ngân hàng được dự báo tăng LNST 21,7%, đóng góp 10,8 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung. Động lực đến từ tăng trưởng tín dụng, khả năng NIM phục hồi nhẹ cùng nguồn thu từ phí và các công ty con, thành viên.
Bất động sản tiếp tục có mức tăng trưởng cao, với lợi nhuận dự báo tăng 102,8%, đóng góp 6,7 điểm phần trăm. Mức tăng này có sự hỗ trợ đáng kể từ nền thấp của quý III/2025, khi lợi nhuận ngành giảm 54% so với cùng kỳ. VDSC kỳ vọng kết quả nửa cuối năm được hỗ trợ bởi tiến độ triển khai các dự án lớn và chu kỳ bàn giao những dự án đã bán hàng trước đó.
Khối phi tài chính được dự báo tăng lợi nhuận 21,8%, với doanh thu tăng 21,5%, đóng góp 7,4 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung. Bảo hiểm được dự báo tăng 15,6%, trong khi dịch vụ tài chính giảm 25,4% do nền so sánh cao của quý III/2025.
Như vậy, triển vọng quý III được hình thành từ nhiều nguồn, dù mức độ đóng góp giữa các nhóm ngành khác nhau. Đây cũng là điểm cần lưu ý khi đánh giá con số tăng trưởng chung: kết quả của toàn thị trường vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể từ một số doanh nghiệp và ngành có quy mô lợi nhuận lớn, trong khi diễn biến ở các nhóm còn lại có sự phân hóa.
Rộng hơn quý III, VDSC dự báo LNST-CĐCTM toàn thị trường trong nửa cuối năm 2026 đạt 217.651 tỷ đồng, tăng 16% so với 187.949 tỷ đồng cùng kỳ. Ngân hàng được dự báo tăng 21%, bất động sản 120%, tài nguyên cơ bản 17%, hóa chất 70% và công nghệ thông tin 11%.
Các động lực cho nửa cuối năm cũng có sự khác biệt. Với ngân hàng, tăng trưởng được kỳ vọng đến từ NIM phục hồi, tín dụng và nguồn thu ngoài lãi. Ở bất động sản, kết quả kinh doanh được dự báo tập trung hơn vào nửa cuối năm khi các dự án đã bán hàng trước đó bước vào giai đoạn bàn giao.
Tài nguyên cơ bản được kỳ vọng hưởng lợi từ công suất mới, trong đó có Dung Quất 2 của HPG và các nhà máy mới của GDA, NKG, đồng thời diễn biến liên quan đến thép và HRC có thể hỗ trợ kết quả của ngành. Với thực phẩm và đồ uống, VDSC dự báo lợi nhuận tăng 4%, chủ yếu nhờ cải thiện biên gộp, trong khi hóa chất được dự báo tăng 70%.
Nhìn trên chuỗi kết quả, lợi nhuận quý I tăng 50%, quý II tăng 45,8% và quý III được dự báo tiếp tục tăng dù nền so sánh cao hơn. Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào mức chênh lệch giữa các tốc độ tăng trưởng, điều đáng quan tâm hơn là khả năng duy trì mặt bằng lợi nhuận trong bối cảnh cơ sở so sánh đã được nâng lên sau nửa đầu năm.
Nửa cuối năm đặt trọng tâm vào khả năng duy trì tăng trưởng
Những diễn biến trong quý II cho thấy câu chuyện lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết đang có nhiều lớp hơn so với một con số tăng trưởng chung. Doanh thu tăng 39%, lợi nhuận tăng 45,8%, biên lợi nhuận cải thiện ở phần lớn các ngành và kết quả thực tế của nhiều doanh nghiệp cao hơn dự phóng. Đây là những yếu tố giúp định hình mặt bằng lợi nhuận mới sau nửa đầu năm.
Tuy nhiên, kết quả quý II cũng cho thấy mức độ đóng góp giữa các ngành và doanh nghiệp không đồng đều. Tại bất động sản, lợi nhuận tập trung lớn ở một số doanh nghiệp dẫn dắt; trong ngân hàng, nhóm 7 ngân hàng gồm VCB, CTG, BID, VPB, HDB, MBB và TCB đóng góp khoảng 74% lợi nhuận trong mẫu thống kê của VDSC. Trong khi đó, một số nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ có kết quả phân hóa hơn.
Ở góc độ thực hiện kế hoạch, dù toàn bộ mẫu thống kê đã hoàn thành 59% kế hoạch doanh thu và 60% kế hoạch lợi nhuận trước thuế sau 6 tháng, VDSC cũng ghi nhận số doanh nghiệp hoàn thành dưới 45% kế hoạch năm vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Điều này cho thấy kết quả chung tích cực không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều đang đi cùng một nhịp, và khả năng hoàn thành kế hoạch cả năm sẽ tiếp tục phụ thuộc vào diễn biến của từng ngành và từng doanh nghiệp.
Đối với nửa cuối năm, VDSC cho rằng nhóm ngân hàng vẫn là một trong những trụ cột chính, trong khi bất động sản có khả năng ghi nhận kết quả tập trung hơn ở các quý cuối năm. Tài nguyên cơ bản, hóa chất và một số nhóm sản xuất cũng có những động lực riêng từ công suất mới, giá bán và biên lợi nhuận.
Bên cạnh đó, các yếu tố như chi phí vốn, chất lượng tài sản ở ngân hàng hay tác động của chính sách thương mại vẫn là những biến số cần theo dõi. Mức độ ảnh hưởng sẽ khác nhau giữa các ngành, do đó kết quả kinh doanh những quý tới có thể tiếp tục phân hóa ngay cả khi mặt bằng lợi nhuận toàn thị trường duy trì tăng trưởng.
Nhìn tổng thể, triển vọng quý III và nửa cuối năm được đặt trên một cơ sở khác so với đầu năm: doanh nghiệp bước vào giai đoạn mới với kết quả 6 tháng đã được cải thiện, nhiều ngành có biên lợi nhuận cao hơn cùng kỳ và một bộ phận doanh nghiệp vượt dự báo. Dự báo lợi nhuận quý III tăng 23% vì vậy có ý nghĩa ở khả năng duy trì xu hướng tăng trên nền kết quả đã cao hơn, thay vì chỉ nằm ở bản thân con số.
Với kết quả quý II vượt kỳ vọng và lợi nhuận nửa cuối năm được dự báo tiếp tục tăng, diễn biến kết quả kinh doanh sẽ là một trong những cơ sở quan trọng để đánh giá khả năng thực hiện kế hoạch năm của doanh nghiệp và triển vọng lợi nhuận trong các quý tiếp theo. Đối với thị trường, đây là yếu tố giúp kỳ vọng được hình thành trên nền kết quả kinh doanh thực tế, thay vì chỉ dựa vào biến động của chỉ số.
