Doanh nghiệp mong chờ cú hích từ Luật Phát triển công nghiệp văn hóa

Cơ hội từ bài toán mở

Mới đây, khi công bố Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã đề ra 17 bài toán trọng tâm. Đáng chú ý, mô hình “1+1+N” đã gây chú ý và được kỳ vọng là mở hướng phát triển mới cho công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh cho rằng, mô hình “1+1+N” xác định Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, đầu tư hạ tầng nền tảng và tháo gỡ rào cản phát triển. Doanh nghiệp dẫn dắt bằng nguồn lực, công nghệ, năng lực quản trị và kinh nghiệm thị trường. Cộng đồng sáng tạo, gồm nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà khoa học và người dân, đóng góp tri thức, tài năng, bản sắc và cùng thụ hưởng thành quả.

Có thể thấy vai trò của doanh nghiệp trong quá trình kiến tạo và phát triển văn hóa mang yếu tố đặc biệt quan trọng.

Trước đó, tại phiên họp ngày 13.7 về thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra “bốn khoảng trống” lớn cần khắc phục, trong đó nhấn mạnh hạn chế về thể chế và hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, công nghiệp văn hóa hiện mới đóng góp khoảng 4% GDP, trong khi mục tiêu là 7% vào năm 2030 và 9% vào năm 2045. Điều này cho thấy sự thiếu đồng bộ về thể chế, thị trường, dữ liệu, nhân lực và cơ chế huy động nguồn lực để biến sáng tạo văn hóa thành động lực tăng trưởng.

Từ đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra nhiệm vụ: “Xây dựng cơ chế chia sẻ lợi ích hài hòa giữa Nhà nước, cộng đồng, nghệ nhân, tác giả, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp trong quá trình khai thác các giá trị văn hóa. Khuyến khích mạnh mẽ việc chuyển hóa chất liệu văn hóa Việt Nam thành các sản phẩm sáng tạo trong điện ảnh, âm nhạc, xuất bản, mỹ thuật, thiết kế, trò chơi điện tử, du lịch, giáo dục, truyền thông và các ngành công nghiệp văn hóa khác, để di sản tiếp tục được sáng tạo, lan tỏa và tạo ra giá trị mới trong đời sống đương đại”.

Các định hướng từ Nghị quyết 80 và của lãnh đạo Đảng, Nhà nước mang lại nhiều cơ hội cho doanh nghiệp tham gia vào công nghiệp văn hóa. Tuy vậy, còn nhiều điểm nghẽn cần được tháo gỡ.

Ở góc độ doanh nghiệp, khi đóng góp vào dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, ông Đào Sĩ Chiến - nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành của DAO Music Entertainment - cho rằng, cần bổ sung rõ nguyên tắc phát huy nội lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng làm chủ các công đoạn có giá trị gia tăng cao của doanh nghiệp, chủ thể sáng tạo Việt Nam.

Từ đó, đại diện doanh nghiệp này kiến nghị: “Doanh nghiệp văn hóa thường phải bỏ vốn sớm, thời gian thu hồi dài, rủi ro cao và tài sản chủ yếu là quyền, dữ liệu và dòng tiền tương lai. Tín dụng dựa trên tài sản bảo đảm truyền thống chưa đủ. Dự thảo Luật về xúc tiến xuất khẩu văn hóa cần ưu tiên chủ thể trực tiếp đầu tư và nắm quyền, để doanh thu quốc tế quay về tái đầu tư vào sản phẩm và doanh nghiệp Việt Nam”.

Trong khi đó, với quy mô nhỏ, các doanh nghiệp cá nhân cũng cần cơ chế để tham gia vào công nghiệp văn hóa.

Góp ý dự thảo Luật Phát triển văn hóa trên Cổng thông tin điện tử Bộ VHTTDL, anh Tuấn Hải (Bắc Ninh) đề xuất cho phép thế chấp tài sản trí tuệ như kịch bản, hình ảnh nhân vật để vay vốn sản xuất phim hoạt hình, thay vì chỉ dựa vào tài sản hữu hình.

Cùng quan điểm, anh Hoàng Tùng (TPHCM) kiến nghị có cơ chế hỗ trợ các nhóm sáng tạo nhỏ tiếp cận không gian làm việc, studio, xưởng sản xuất với chi phí hợp lý, tránh để các khu công nghiệp sáng tạo chỉ phục vụ doanh nghiệp lớn.

Phản hồi các kiến nghị, Bộ VHTTDL cho biết, dự thảo luật hướng tới phát triển hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, khuyến khích hình thành không gian sáng tạo, hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ, tạo điều kiện cho cá nhân, nhóm sáng tạo và doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận với chi phí phù hợp.

Kỳ vọng

Thực tế, nhiều địa phương đã chủ động kéo doanh nghiệp tham gia phát triển công nghiệp văn hóa chứ không chờ đến khi Luật được thông qua và ban hành. Đơn cử, ngay đầu tháng 10.2026 tại Hội nghị Xúc tiến phát triển các ngành công nghiệp văn hóa năm 2026 diễn ra ở Đà Nẵng, địa phương này đã ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty Cổ phần Tập đoàn DatVietVAC Group Holdings, Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam, Sun Group, Công ty CP Vinpearl thuộc Tập đoàn Vingroup và Công ty CP Tập đoàn KITA về phát triển công nghiệp văn hóa.

Trong đó, ở lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, DatVietVAC Group Holdings dự kiến trở thành đối tác chiến lược trong phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó có tổ chức các lễ hội âm nhạc quy mô quốc gia và quốc tế.

Sun Group và Vinpearl cũng tham gia các thỏa thuận đồng hành với thành phố tổ chức lễ hội, sự kiện và chương trình concert nhằm phát triển công nghiệp văn hóa gắn với thu hút khách du lịch. Tập đoàn KITA hợp tác phát triển công nghiệp văn hóa gắn với kinh tế ban đêm.

Hay tại Ninh Bình với lợi thế là các di tích, danh thắng gắn với các sản phẩm điện ảnh, tỉnh này đã lên phương án chủ động phối hợp, tạo điều kiện để các đoàn làm phim thực hiện các cảnh quay.

Từ những thực tế trên, Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang nhận được nhiều kỳ vọng là tạo ra đòn bẩy để doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp tư nhân tham gia vào công nghiệp văn hóa.

Doanh nghiệp kỳ vọng Luật tạo hành lang pháp lý minh bạch, khơi thông nguồn lực đầu tư, mở rộng khả năng tiếp cận vốn, quỹ hỗ trợ và các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, hạ tầng. Qua đó, thúc đẩy sản phẩm văn hóa Việt Nam phát triển trong nước và quốc tế, đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao.