Lao động trung niên tìm việc làm tại phiên giao dịch việc làm do Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tổ chức. Ảnh: Quỳnh Chi
Kinh nghiệm tích lũy nhiều năm không còn là "lá chắn" an toàn
Anh Trần Thế Dũng (44 tuổi, xã Thường Tín, TP Hà Nội) từng có gần 20 năm làm giám sát công trình xây dựng. Sau nhiều năm thường xuyên di chuyển, làm việc với cường độ cao và chịu áp lực tiến độ, anh Dũng quyết định trở về quê mở cửa hàng kinh doanh xe đạp.
Theo anh Dũng, quyết định chuyển nghề không phải vì hết yêu công việc cũ mà bởi anh muốn dành nhiều thời gian hơn cho gia đình; quan trọng hơn, anh cảm thấy không còn đủ sức khỏe để đảm đương công việc khi bước vào tuổi trung niên.
"Tôi nhận ra càng lớn tuổi càng khó theo những công trình dài ngày, thường xuyên đi sớm về khuya. Nếu cứ cố bám nghề thì thu nhập có thể cao hơn, nhưng sức khỏe sẽ giảm rất nhanh", anh Dũng chia sẻ.
Để chuyển sang công việc mới, anh Dũng cho biết bản thân không ngừng học hỏi. Anh chủ động tìm hiểu về kỹ năng bán hàng, chăm sóc khách hàng, quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội và cập nhật kiến thức về sửa chữa, bảo dưỡng xe đạp để đáp ứng nhu cầu của khách.
"Chuyển nghề không có nghĩa là bắt đầu lại từ con số 0. Những kỹ năng như quản lý công việc, xử lý tình huống hay làm việc với khách hàng tích lũy nhiều năm vẫn giúp tôi rất nhiều. Nhưng nếu không chịu học thêm thì cũng khó thích nghi với nghề mới", anh Dũng nói.
Theo anh Dũng, điều quan trọng nhất với người lao động ở tuổi 40-45 là phải chuẩn bị sẵn phương án cho tương lai, thay vì chờ đến khi mất việc mới tìm cách xoay xở.
"Tôi luôn nghĩ phải có khoản tiền dự phòng đủ để gia đình chi tiêu trong vài tháng nếu gặp biến cố. Đồng thời, bản thân mình phải giữ gìn sức khỏe, tham gia đầy đủ bảo hiểm và không ngừng học hỏi để nếu cần vẫn có thể chuyển sang công việc khác", anh Dũng cho hay.
Chị Nguyễn Thị Hòa (xã Sơn Đồng, Hà Nội) hiện là freelancer lĩnh vực truyền thông, content.
Từng nghỉ việc, xin việc lại ở tuổi 40, chị Hòa cho hay nhóm lao động 40-45 tuổi dễ mất việc nhưng lại là nhóm có sức ì lớn nhất trong tổ chức.
Theo chị Hòa, lao động 40-45 tuổi có kiến thức và kinh nghiệm thực chiến trong chuyên môn và ngành nghề - là thứ người trẻ không có được, đặc biệt là kinh nghiệm xử lý tình huống/sự cố/khủng hoảng… Tuy nhiên, trong một số ngành nghề, với sự tham gia của công nghệ và AI ngày càng sâu rộng thì thế mạnh độc tôn này ngày càng mong manh.
Nhiều năm làm công việc truyền thông và phát triển văn hóa doanh nghiệp, chị Hòa nhận thấy, xét ở góc độ chủ doanh nghiệp, thay vì giữ một lao động lâu năm sức ì lớn, trả lương cao, doanh nghiệp sẵn sàng thay thế bằng 1 lao động trẻ, năng động, chỉ cần trả mức lương chỉ bằng một nửa, thậm chí 1/3.
Lao động ngoài 40 tuổi phải chủ động “làm mới” bản thân
Theo ông Nguyễn Vinh Trường, Trưởng phòng Phân tích dự báo thị trường lao động – Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, chỉ tính trong 6 tháng đầu năm 2026, trên địa bàn Thành phố Hà Nội, lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp từ 40 tuổi trở lên chiếm 32,54%, con số này cùng kỳ năm 2025 là 27,83%.
Ông Vũ Quang Thành – Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội nhận định, số liệu 6 tháng đầu năm cho thấy người lao động trên 40 tuổi chiếm tới 32,54% tổng số người hưởng trợ cấp thất nghiệp tại Hà Nội là một thực tế đáng suy ngẫm, phản ánh rõ nguy cơ mất việc làm gia tăng ở nhóm lao động trung niên tại khu vực đô thị lớn.
“Nguyên nhân cốt lõi đến từ việc nhiều doanh nghiệp hiện nay có xu hướng ưu tiên tuyển dụng nhân sự trẻ – lực lượng có sự linh hoạt, khả năng thích ứng nhanh với công nghệ mới và mức chi phí nhân công tối ưu hơn. Lao động ngoài 40 tuổi thường gặp không ít rào cản về tâm lý ngại thay đổi, sự hạn chế trong việc cập nhật kĩ năng số cũng như kì vọng về mức lương hay chế độ đãi ngộ khó thích ứng ngay với mặt bằng thị trường hiện tại”, ông Thành nói.
Theo ông Thành, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội đang đẩy mạnh các phiên giao dịch việc làm chuyên đề, tăng cường kết nối cung - cầu lao động và tư vấn định hướng lại sự nghiệp cho nhóm lao động trung niên.
“Chúng tôi khuyến nghị người lao động ngoài 40 tuổi cần chủ động “làm mới” bản thân, trang bị thêm các kĩ năng phụ trợ và sẵn sàng đón nhận các vị trí công việc mới mang tính chất linh hoạt hơn”, ông Thành khuyến cáo.
