Cán bộ tuyên truyền về đóng BHXH tự nguyện để hưởng lương hưu. Ảnh: BHXH Điện Biên
Giải pháp khôn ngoan
Ông Mùa A Dính từng nhiều năm công tác ở xã Mường Tùng, tỉnh Điện Biên.
Khi nghỉ công tác, ông kiểm tra quá trình tham gia và nhận thấy mình mới có 12 năm 2 tháng đóng BHXH. Để đủ 15 năm theo quy định, ông còn thiếu 2 năm 10 tháng, tương đương 34 tháng.
Khoảng thời gian thiếu khiến ông lo lắng về khả năng được hưởng lương hưu khi về già.
Mang theo băn khoăn, ông tìm đến Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả BHXH tại địa bàn xã Na Sang để được tư vấn.
Tại đây, chuyên viên BHXH rà soát quá trình tham gia BHXH của ông Dính và hướng dẫn phương án đóng BHXH tự nguyện một lần cho thời gian còn thiếu.
Theo thông tin được tư vấn, ông Dính có thể đóng một lần cho 34 tháng còn thiếu để đủ 15 năm tham gia BHXH.
Sau khi hoàn thiện thời gian đóng, ông được giải quyết hưởng lương hưu hằng tháng và cấp thẻ BHYT theo quy định.
Ông Dính cho biết việc được tư vấn, hướng dẫn cụ thể giúp ông giải tỏa nỗi lo về thời gian đóng BHXH.
Từ chỗ nghĩ rằng mình không còn cơ hội hưởng lương hưu, ông đã có thể hoàn thiện hồ sơ để giải quyết chế độ.
Mở thêm cơ hội hoàn thiện thời gian đóng
Theo thông tin ngành BHXH, Luật BHXH năm 2024 có hiệu lực từ ngày 1.7.2025 đã giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm.
Luật đồng thời quy định các trường hợp được đóng một lần hoặc đóng bù thời gian còn thiếu để hoàn thiện điều kiện hưởng chế độ.
Đối với người tham gia BHXH tự nguyện, người đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu không quá 5 năm, tương đương 60 tháng, có thể đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định.
Thời điểm hưởng lương hưu được tính từ ngày đầu tiên của tháng liền kề sau tháng người tham gia đóng đủ số tiền cho những năm còn thiếu.
Tuy nhiên, việc đóng một lần cho thời gian còn thiếu không đồng nghĩa mọi trường hợp bị gián đoạn đều được đóng bù.
Theo quy định được BHXH cơ sở Nà Hỳ giải đáp, hiện không có quy định truy đóng đối với thời gian tham gia BHXH tự nguyện đã bị gián đoạn trước đó.
Trường hợp người tham gia BHXH tự nguyện bị gián đoạn thời gian đóng cần căn cứ vào tuổi nghỉ hưu và tổng thời gian đã tham gia để xác định có thuộc diện được đóng một lần cho thời gian còn thiếu hay không.
Bên cạnh BHXH tự nguyện, pháp luật cũng quy định trường hợp người đang tham gia BHXH bắt buộc đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu tối đa 6 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu có thể đóng một lần cho thời gian còn thiếu.
Ngoài ra, một số trường hợp tạm dừng đóng BHXH do người sử dụng lao động gặp khó khăn hoặc do người lao động bị tạm giam, tạm đình chỉ công việc cũng có quy định về việc đóng bù sau đó theo điều kiện cụ thể.
Luật BHXH năm 2024 cũng bổ sung quy định về việc đóng một lần phần thời gian còn thiếu để hưởng trợ cấp hằng tháng đối với người đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đến tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Tại Điện Biên, công tác giải quyết chế độ, chính sách BHXH được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, hướng tới bảo đảm quyền lợi cho người tham gia.
Đến hết tháng 6.2026, toàn tỉnh có 64.736 người tham gia BHXH, đạt 96,09% kế hoạch năm. Số người tham gia BHTN đạt 35.122 người, tương ứng 97,96% kế hoạch.
Trong 6 tháng đầu năm, BHXH tỉnh giải quyết 3.309 lượt người hưởng mới các chế độ BHXH. Cùng thời gian, cơ quan BHXH quản lý, chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng cho 15.944 người.
Việc tiếp nhận và giải quyết hồ sơ được thực hiện theo quy trình, bảo đảm quyền lợi của người tham gia và người hưởng.
Cùng với giải quyết chế độ, Điện Biên tiếp tục đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt. Tỷ lệ người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng nhận qua tài khoản cá nhân đạt 98,65%.
Kết quả này góp phần giảm thời gian giao dịch, tạo thuận lợi cho người hưởng và tăng tính công khai, minh bạch trong chi trả.
Từ trường hợp ông Mùa A Dính, việc kiểm tra quá trình tham gia và tìm hiểu chính sách trước thời điểm nghỉ hưu giúp người lao động chủ động hơn trong việc hoàn thiện thời gian đóng BHXH.
Người tham gia có thể theo dõi quá trình đóng BHXH trên ứng dụng VssID hoặc liên hệ cơ quan BHXH để được kiểm tra, đối chiếu.
Việc nắm rõ số năm đã đóng và thời gian còn thiếu là cơ sở để xác định phương án tiếp tục tham gia, đóng một lần hoặc thực hiện các thủ tục liên quan theo quy định.
Đối với những người đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu thời gian đóng, việc tìm hiểu chính sách và được cơ quan BHXH tư vấn cụ thể có thể giúp xác định đúng quyền lợi, tránh bỏ lỡ cơ hội hưởng các chế độ an sinh khi hết tuổi lao động.
