Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên là điểm đến thu hút đông đảo du khách trong hành trình về thăm quê Bác. Ảnh: Duy Chương
Phát huy giá trị di sản quê Bác
Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An, là địa chỉ văn hóa, lịch sử gắn với quê hương, gia đình và thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những mái nhà tranh, hàng cau, vườn cây và nếp sinh hoạt làng quê được gìn giữ đã tạo nên sức hấp dẫn riêng của điểm đến này.
Khu di tích có diện tích hơn 205ha, gồm các cụm di tích Làng Sen, Hoàng Trù, khu mộ bà Hoàng Thị Loan và những địa điểm liên quan. Những năm qua, công tác bảo tồn, tôn tạo di tích được thực hiện song song với nâng cao chất lượng hướng dẫn, phục vụ khách tham quan.
Theo Ban Quản lý Khu di tích Kim Liên, năm 2025, khu di tích đón gần 1,7 triệu lượt khách, với hơn 88.000 đoàn, trong đó có hơn 1.300 đoàn khách quốc tế. Năm 2026, đơn vị đặt mục tiêu đón trên 2 triệu lượt khách. Riêng kỳ nghỉ lễ từ ngày 30.4 đến 3.5.2026, nơi đây đón hơn 55.000 lượt khách.
Lượng khách tham quan cho thấy sức hút của di sản Kim Liên, đồng thời tạo điều kiện phát triển dịch vụ ăn uống, lưu trú, sản phẩm lưu niệm và những hoạt động trải nghiệm văn hóa tại địa phương.
Tháng 5.2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Khu du lịch quốc gia Kim Liên, mở thêm cơ hội kết nối các điểm đến văn hóa, lịch sử với du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng. Trong đó, Khu di tích Kim Liên giữ vai trò trung tâm, liên kết với khu mộ bà Hoàng Thị Loan, đền Chung Sơn, núi Chung và các không gian văn hóa vùng Nam Đàn.
Lễ hội Làng Sen tổ chức hằng năm vào dịp sinh nhật Bác là điểm nhấn trong quảng bá di sản. Năm 2026, lễ hội gắn với kỷ niệm 70 năm thành lập Khu di tích Kim Liên và công bố quyết định công nhận Khu du lịch quốc gia. Các chương trình nghệ thuật, triển lãm, hoạt động văn hóa truyền thống tạo cơ hội để du khách hiểu hơn về con người và văn hóa xứ Nghệ.
Dịp này, công trình thác 9 tầng tại khu mộ bà Hoàng Thị Loan được khánh thành, bổ sung điểm tham quan trong hành trình về nguồn. Việc kết nối các địa điểm góp phần làm phong phú lịch trình, khuyến khích du khách dành thêm thời gian khám phá địa phương.
Đa dạng trải nghiệm, nâng chất lượng dịch vụ
Bên cạnh bảo tồn cảnh quan, Nghệ An đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để đổi mới cách giới thiệu di sản. Theo thông tin từ Khu di tích Kim Liên, hơn 10.000 hiện vật, tài liệu đã được số hóa. Mã QR, hệ thống thuyết minh tự động đa ngôn ngữ và công nghệ thực tế ảo VR 360 độ giúp du khách tiếp cận thông tin thuận tiện, sinh động hơn.
Các trải nghiệm công nghệ đặc biệt có ý nghĩa đối với học sinh, thanh thiếu niên. Thay vì chỉ nghe thuyết minh, người tham quan có thể quan sát hình ảnh, tìm hiểu câu chuyện lịch sử và tương tác với nội dung số.
Trong Lễ hội Làng Sen năm 2026, hoạt động thực tế ảo tái hiện thời khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập đã thu hút sự quan tâm của công chúng.
Cùng với công nghệ, địa phương định hướng phát triển sản phẩm du lịch gắn với dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh, nghề truyền thống, ẩm thực và không gian làng quê. Những chương trình trải nghiệm đời sống nông thôn, tìm hiểu văn hóa gia đình xứ Nghệ có thể tăng chiều sâu cho hành trình tham quan Kim Liên.
Chương trình du lịch đêm "Thắp sáng Làng Sen" cũng được nghiên cứu theo hướng kết hợp nghệ thuật trình diễn, ánh sáng và kể chuyện lịch sử. Tuy nhiên, việc phát triển sản phẩm mới cần tuân thủ yêu cầu bảo vệ cảnh quan, hiện vật và sự trang nghiêm của khu di tích.
Trong bức tranh chung, du lịch Nghệ An tiếp tục tăng trưởng. Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, 10 tháng năm 2026, toàn tỉnh ước đón 10,3 triệu lượt khách, tăng 17% so với cùng kỳ; tổng thu du lịch đạt khoảng 31.472 tỉ đồng.
Để khai thác hiệu quả sức hút di sản, Nghệ An chú trọng hạ tầng giao thông, dịch vụ lưu trú và kết nối tuyến điểm. Việc phát triển homestay, giới thiệu đặc sản, sản phẩm địa phương có thể giúp người dân tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch, tạo việc làm và tăng thu nhập.
Tháng 9.2026, UBND tỉnh làm việc với nhà đầu tư để tháo gỡ những vướng mắc liên quan Dự án Khu du lịch văn hóa Kim Liên, quy mô hơn 4,3ha. Dự án được định hướng bổ sung công trình văn hóa, không gian công cộng và dịch vụ phục vụ du khách.
Phát triển du lịch Kim Liên vì vậy không đơn thuần là tăng lượng khách, mà còn là nâng chất lượng trải nghiệm, giữ gìn kiến trúc truyền thống và bảo đảm hoạt động dịch vụ hài hòa với không gian di sản.
Theo ông Nguyễn Bảo Tuấn - Giám đốc Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên, các sản phẩm trải nghiệm mới phải gắn với bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa nguyên gốc và giữ gìn sự trang nghiêm của di tích. Đây là yêu cầu xuyên suốt để Kim Liên phát huy vai trò điểm đến du lịch văn hóa, đồng thời tiếp tục là địa chỉ giáo dục truyền thống cho các thế hệ.
