Một khu tái định cư phục vụ Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đã hoàn thành. Ảnh: Hùng Cường
Những ngày đầu tháng 11.2026, tại phường Lào Cai, 34 hộ dân đầu tiên bị ảnh hưởng bởi Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đã hoàn tất thủ tục nhận tiền bồi thường và bốc thăm vị trí đất tái định cư.
Mong muốn của các hộ dân là được chuyển đến nơi ở khang trang, thuận tiện, có hạ tầng thiết yếu để sớm ổn định cuộc sống.
Đây cũng là lý do Lào Cai xác định công tác tái định cư là một trong những nhiệm vụ then chốt khi triển khai dự án đường sắt.
Theo chính quyền địa phương, sự đồng thuận ấy được củng cố bằng tiến độ thực tế tại các khu tái định cư, để người dân có thể chủ động tính toán việc xây dựng nhà cửa và chuyển đến nơi ở mới.
Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng dài khoảng 391km tuyến chính và 28km tuyến nhánh, đi qua 6 tỉnh, thành phố, với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 203.000 tỉ đồng (tương đương 8,37 tỉ USD).
Đoạn tuyến qua địa bàn Lào Cai dài 143,68km, đi qua 12 xã, phường, với 9 ga, trong đó ga Lào Cai là ga lập tàu. Diện tích đất cần giải phóng mặt bằng theo quy mô đường đôi là 828,1ha.
Theo đó, có 1.414 hộ dân, tổ chức được thống kê, kiểm đếm và 577 hộ được ban hành thông báo thu hồi đất theo hồ sơ nghiên cứu tiền khả thi.
Tại Lào Cai, áp lực tiến độ càng lớn khi hướng tuyến, vị trí ga và ranh giới thu hồi đất có nhiều lần điều chỉnh.
Hồ sơ mốc giải phóng mặt bằng chính thức đến hết ngày 20.8.2026 mới được bàn giao đầy đủ cho 12 xã, phường.
Các địa phương phải tổ chức đo đạc, kiểm đếm lại và lập lại hồ sơ, ảnh hưởng đến thời gian thực hiện các bước tiếp theo.
Để chuẩn bị kịp thời cho người dân có nơi ở mới, toàn tỉnh dự kiến bố trí 38 khu tái định cư.
Đến nay, 28 khu đã khởi công, trong đó 3 khu đã thi công hoàn thành, 3 khu đã có sẵn mặt bằng và 22 khu đang được đầu tư xây dựng. 10 khu còn lại đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư.
Tại khu tái định cư Làng Giàng, xã Bảo Thắng, công trường đang khẩn trương hoàn thiện mặt bằng và các hạng mục hạ tầng.
Ông Đỗ Vĩnh Yên, Chỉ huy trưởng công trường, cho biết đơn vị đang hoàn thiện mặt bằng để cắm mốc cho các hộ di chuyển, đồng thời đẩy nhanh thi công kè và rãnh thoát nước nhằm giúp người dân sớm ổn định nơi ở mới.
Tại khu vực phía Nam của tỉnh, nhiều khu tái định cư cũng đang được tập trung hoàn thiện.
Khu tái định cư thôn Nước Mát, phường Âu Lâu, có 69 lô; các khu tại xã Quy Mông và Xuân Ái cơ bản đã xong.
Trong khi đó, khu tái định cư thôn Ngòi Viễn - Trung Tâm, xã Xuân Ái, với 85 lô, dự kiến hoàn thành trong tháng 12.2026.
Tại buổi kiểm tra các dự án tái định cư phục vụ tuyến đường sắt cuối tháng 10, ông Nguyễn Thế Phước, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai yêu cầu các sở, ngành và địa phương nâng cao tinh thần trách nhiệm, xác định rõ người, rõ việc, không để tình trạng đùn đẩy giữa các đơn vị.
Theo yêu cầu, trước ngày 31.12.2026 phải hoàn thành phê duyệt phương án bồi thường; chậm nhất trong quý II.2027 phải hoàn thành toàn bộ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
