Danh mục các tuyến đường sắt đô thị thực hiện thí điểm. Đồ họa: AI
Bảo đảm nguồn lực tài chính
Danh mục các tuyến đường sắt đô thị thực hiện thí điểm gồm: Tuyến đường sắt đô thị số 1, số 2, số 8, số 10, số 14.
Nhà thầu chiến lược thực hiện dự án phải đáp ứng đồng thời các tiêu chí: Được Ban Chấp hành Đảng bộ TP thống nhất chủ trương lựa chọn nhằm mục đích hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông chiến lược, mở rộng không gian phát triển, tạo động lực phát triển kinh tế của Thủ đô.
Cùng với đó, đáp ứng các yêu cầu về tư cách hợp lệ theo quy định của pháp luật về đấu thầu; giá trị tài sản ròng của nhà thầu hoặc các thành viên trong liên danh (trường hợp liên danh nhà thầu) trong năm tài chính gần nhất phải không âm.
Nhà thầu độc lập hoặc liên danh phải có đủ năng lực tài chính hoặc chứng minh khả năng huy động các nguồn vốn hợp pháp để thực hiện gói thầu. Với liên danh, năng lực tài chính được xác định trên cơ sở tổng năng lực của các thành viên.
Trường hợp tham gia thực hiện theo hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay, nhà thầu phải cam kết bảo đảm giá trị hợp đồng bình quân cho các đoạn tuyến đi ngầm không vượt quá 120 triệu USD/km.
Kiểm soát chặt chẽ về chi phí
Báo cáo làm rõ tại kỳ họp, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, thành phố đang triển khai đồng thời 5 tuyến đường sắt số 1, 2, 8, 10 và 14 với tổng chiều dài khoảng 253km. Đây là những dự án có quy mô rất lớn, yêu cầu tiến độ cao, phương thức tổ chức thực hiện cần rất mới. Vì vậy, cần có những cơ chế phù hợp để giải quyết các vấn đề về quản lý hợp đồng, bố trí vốn, đáp ứng thanh toán và tổ chức triển khai.
Trong quá trình xây dựng nghị quyết, UBND TP đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn nghiên cứu các quy định của pháp luật, lấy ý kiến các cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương về tài chính, ngân sách, đầu tư, xây dựng và quản lý hợp đồng.
Chủ tịch UBND TP cho hay, theo phương án đang được xây dựng, tổng nhu cầu vốn cho dự án đường sắt đô thị trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2030 là trên 1 triệu tỉ đồng. Trong đó riêng 5 tuyến đường sắt đang triển khai thực hiện sẽ yêu cầu khoảng 900.000 tỉ đồng trong giai đoạn này.
“Đây là quy mô đầu tư rất lớn, vì vậy ngay từ khi xây dựng phương án thực hiện, thành phố đã đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ về chi phí, đồng thời chủ động xây dựng các nguồn lực để đáp ứng tiến độ triển khai” - ông Thắng nhấn mạnh.
Đối với các dự án theo phương thức hợp đồng chìa khóa trao tay, thành phố đã xác định mức giá hợp đồng bình quân khống chế đối với các đoạn tuyến đi ngầm không vượt quá 120 triệu USD/km (chưa bao gồm một số các khoản chi phí ngoài phạm vi khoản hợp đồng theo quy định).
Mức giá này là cơ sở lựa chọn nhà thầu chiến lược, lập tổng mức đầu tư và kiểm soát giá trị hợp đồng. Trong quá trình thực hiện, thành phố sẽ tiếp tục rà soát và kiểm soát chi phí trên cơ sở thiết kế, tổng mức đầu tư, kết quả kiểm toán và các điều kiện hợp đồng để bảo đảm không vượt mức giá khống chế đã được xác định.
Về nguồn lực, UBND TP Hà Nội xây dựng phương án huy động vốn từ ngân sách TP, hỗ trợ của Trung ương, vốn vay ODA, phát hành trái phiếu và nguồn thu từ quỹ đất tại các khu vực phát triển đô thị theo mô hình TOD.
Trao đổi với phóng viên Báo Lao Động, PGS.TS Nguyễn Hồng Thái - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Kinh tế Vận tải Đường sắt Việt Nam nhận định, việc triển khai đồng thời 5 tuyến metro đánh dấu bước chuyển từ đầu tư từng tuyến riêng lẻ sang phát triển đồng bộ toàn mạng lưới.
Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Thái, để cơ chế đặc thù phát huy hiệu quả, Hà Nội cần tháo gỡ vướng mắc thể chế, gắn phân cấp, phân quyền với trách nhiệm giải trình, kiểm soát chất lượng và chi phí; đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, bảo đảm quyền lợi người dân trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Đồng thời, phát triển metro gắn với mô hình TOD, kết nối các phương thức giao thông công cộng, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia thiết kế, sản xuất thiết bị, thi công, bảo trì, tiến tới làm chủ công nghiệp đường sắt. PGS.TS Nguyễn Hồng Thái nhấn mạnh, mục tiêu phấn đấu không chỉ là hoàn thành khoảng 253km đường sắt đô thị vào năm 2030, mà quan trọng hơn là hình thành mạng lưới hiện đại, vận hành an toàn, tạo nền tảng cho đô thị phát triển bền vững.
“Với tổng vốn đầu tư gần 900.000 tỉ đồng, Hà Nội không chỉ cần bảo đảm nguồn vốn mà còn phải kiểm soát tiến độ, chất lượng, hiệu quả vận hành, bảo đảm quyền lợi người dân khi giải phóng mặt bằng và nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước”, PGS.TS Nguyễn Hồng Thái nhận định. Đặng Tiến
