Các chuyên gia cảnh báo bệnh rối loạn đường huyết hay đái tháo đường cần được kiểm soát sớm. Ảnh có sử dụng AI: Hương Sơn
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo bệnh đang có xu hướng trẻ hóa nhanh, khiến việc kiểm soát đường huyết cần được bắt đầu sớm hơn.
Theo nghiên cứu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc (CDC Trung Quốc) năm 2025, tỉ lệ mắc đái tháo đường ở nam giới 20-24 tuổi đã tăng từ 1,99% lên 7,42%, trong khi tỉ lệ mắc bệnh ở nhóm dưới 40 tuổi tăng gấp 3 lần. Trước thực tế này, Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ (ADA) và Hướng dẫn phòng chống đái tháo đường Trung Quốc năm 2024 đều khuyến cáo nên bắt đầu tầm soát đường huyết từ 35 tuổi thay vì 40 tuổi như trước đây.
Theo các chuyên gia, sau tuổi 30, khối lượng cơ bắp bắt đầu giảm khoảng 1% mỗi năm. Trong khi đó, cơ bắp là nơi sử dụng phần lớn glucose của cơ thể. Khi khối cơ giảm, khả năng kiểm soát đường huyết cũng suy giảm.
Đến khoảng 35 tuổi, tế bào beta của tuyến tụy - nơi sản xuất insulin - bắt đầu lão hóa nhanh hơn, làm giảm khả năng tiết insulin và tăng nguy cơ tăng đường huyết.
Ngoài ra, nếu đường huyết tăng kéo dài từ giai đoạn này, cơ thể có thể hình thành "trí nhớ chuyển hóa", tức những tổn thương ở mạch máu vẫn tiếp tục tiến triển ngay cả khi đường huyết đã được kiểm soát sau đó.
Bên cạnh yếu tố sinh học, áp lực công việc, ít vận động, ngồi lâu, thiếu ngủ và chế độ ăn nhiều đường, nhiều thực phẩm chế biến sẵn cũng làm tăng tình trạng kháng insulin - nguyên nhân chính dẫn đến đái tháo đường type 2.
Các nghiên cứu cho thấy, nếu không kiểm soát đường huyết sau tuổi 35, mỗi năm có khoảng 5-10% người tiền đái tháo đường sẽ tiến triển thành đái tháo đường type 2. Ngược lại, thay đổi lối sống sớm có thể giảm hơn 50% nguy cơ mắc bệnh.
Chuyên gia khuyến cáo ngay cả khi chưa đến 35 tuổi, những người thuộc nhóm nguy cơ cũng nên kiểm tra đường huyết định kỳ, bao gồm:
Thừa cân hoặc béo phì, đặc biệt béo bụng. Có cha mẹ hoặc anh chị em mắc đái tháo đường.
Từng được chẩn đoán tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường thai kỳ. Ít vận động, ngồi trên 8 giờ mỗi ngày.
Thường xuyên sử dụng nước ngọt, trà sữa và thực phẩm siêu chế biến. Mắc tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim mạch. Người mắc hội chứng buồng trứng đa nang hoặc sử dụng corticoid kéo dài.
Theo các chuyên gia, kiểm soát đường huyết từ giai đoạn sớm không chỉ giúp ngăn ngừa đái tháo đường mà còn bảo vệ chức năng của tuyến tụy, giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, đột quỵ, bệnh thận, tổn thương thần kinh và bệnh lý võng mạc.
Đồng thời, việc duy trì đường huyết ổn định ngay từ đầu còn giúp giảm chi phí điều trị lâu dài do hạn chế các biến chứng nghiêm trọng.
Ba cách đơn giản để kiểm soát đường huyết
Các chuyên gia khuyến nghị người dân nên duy trì lối sống lành mạnh với ba nguyên tắc cơ bản:
Ăn uống hợp lý: Mỗi bữa nên cân đối giữa tinh bột, rau xanh và protein; ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế gạo trắng, bánh ngọt, nước ngọt và đồ uống có đường.
Tăng vận động: Duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực mỗi tuần. Có thể tận dụng các khoảng thời gian ngắn như đi bộ nhanh, leo cầu thang hoặc vận động sau bữa ăn.
Thay đổi thói quen ăn vặt: Ưu tiên các loại hạt không tẩm đường, sữa chua không đường và trái cây tươi thay cho bánh kẹo, đồ ăn nhiều đường.
Các chuyên gia nhấn mạnh, kiểm soát đường huyết không nên đợi đến khi xuất hiện triệu chứng. Với xu hướng đái tháo đường ngày càng trẻ hóa, việc chủ động tầm soát và điều chỉnh lối sống từ tuổi 35, hoặc sớm hơn ở nhóm nguy cơ, là chìa khóa để phòng ngừa bệnh và các biến chứng trong tương lai.
