Đại biểu Quốc hội Tạ Thị Yên đề nghị, ngay ở bước nghiên cứu khả thi cần hình thành phương án tài chính cho cả vòng đời dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Ảnh: Quochoi.vn
Ngày 12.8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng (dự án).
Tham gia thảo luận, đại biểu Tạ Thị Yên (Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên) cho rằng, sau điều chỉnh, sơ bộ tổng mức đầu tư dự án tăng từ khoảng 203.000 tỉ đồng lên 289.000 tỉ đồng (tăng 42,4%).
Nhu cầu vốn giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 224.600 tỉ đồng, trong khi kế hoạch đầu tư công trung hạn hiện mới bố trí khoảng 148.500 tỉ đồng.
Vị đại biểu này nói rằng, đây không chỉ là câu chuyện huy động đủ vốn để xây dựng. Sau khi hoàn thành còn phát sinh chi phí vận hành, bảo trì và nghĩa vụ trả nợ trong thời gian dài.
Chính vì vậy, đại biểu đề nghị, ngay ở bước nghiên cứu khả thi cần hình thành phương án tài chính cho cả vòng đời dự án, gồm doanh thu, chi phí vận hành - bảo trì, nguồn bù đắp, nghĩa vụ trả nợ và các kịch bản khi vốn vay chậm thu xếp hoặc sản lượng vận tải thấp hơn dự báo.
"Một dự án chỉ thực sự khả thi khi không chỉ huy động đủ vốn để xây dựng, mà còn tính được nguồn lực để vận hành, bảo trì và trả nợ trong suốt quá trình khai thác.
Nếu chưa lượng hóa đầy đủ ngay từ đầu thì phần thiếu hụt sau này vẫn có thể trở thành áp lực đối với ngân sách Nhà nước", đại biểu Tạ Thị Yên nói.
Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) cho biết sơ bộ tổng mức đầu tư tăng 86.108 tỉ đồng, tương đương 42,4% so với mức Quốc hội đã phê duyệt.
Đại biểu đề nghị tiếp tục xác định trách nhiệm cụ thể đối với phần chi phí phát sinh do nguyên nhân chủ quan và thiết lập cơ chế kiểm soát có tính ràng buộc thực chất trong quá trình triển khai.
Với mức nguồn vốn và cơ cấu nguồn vốn, đại biểu đồng tình cần linh hoạt. Tuy nhiên, khi tổng mức đầu tư tăng 42,4% và phần còn thiếu chưa xác định được nguồn, việc giữ quy định về nguồn vốn ở mức khái quát sẽ làm giảm cơ sở để Quốc hội đánh giá nghĩa vụ ngân sách và nghĩa vụ trả nợ.
"Đề nghị trong Nghị quyết ít nhất phải xác định nguyên tắc huy động vốn, giới hạn nghĩa vụ ngân sách Nhà nước và trách nhiệm báo cáo Quốc hội khi cơ cấu vốn thay đổi làm tăng nghĩa vụ trả nợ hoặc ảnh hưởng đến cân đối nguồn lực quốc gia" - đại biểu Sơn nêu.
Trong khi đó, đại biểu Dương Minh Tuấn (Đoàn ĐBQH TP.HCM) đề nghị làm rõ công nghệ và tỉ lệ nội địa hóa dự án đường sắt.
Về giải pháp công nghệ, tại khoản 3 Điều 1 dự thảo Nghị quyết, theo chủ trương ban đầu, toàn bộ tuyến chính dài 390km và các đoạn nhánh đều áp dụng công nghệ điện khí hóa.
Theo phương án điều chỉnh, tuyến chính tiếp tục sử dụng công nghệ điện, còn hầu hết các đoạn nhánh chuyển sang sử dụng đầu máy diesel.
Ông Tuấn nhận thấy, mặc dù tổng chiều dài các đoạn nhánh theo phương án mới được xác định là 62,9km, nhưng tờ trình chưa bóc tách cụ thể bao nhiêu km chạy điện, bao nhiêu km chạy bằng dầu diesel.
"Đây là nội dung rất quan trọng, quyết định đến việc tăng hay giảm tổng mức đầu tư và hiệu quả kinh tế, nhưng tờ trình chưa xác định cụ thể. Do vậy, rất cần Bộ Xây dựng thông tin, làm rõ nội dung này" - đại biểu Tuấn nói.
