Thay mặt Chính phủ, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình Quốc hội chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội. Ảnh: Media Quốc hội
Dự kiến chi 78.143 tỉ đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
Theo chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 6.8, thay mặt Chính phủ, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình Quốc hội chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội.
Dự án được đầu tư với mục tiêu hình thành tuyến đường bộ cao tốc kết nối Thủ đô Hà Nội với các địa phương trong vùng, nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải bền vững, tạo động lực lan tỏa, mở ra không gian phát triển kinh tế mới, tạo tiền đề phát triển kinh tế - xã hội.
Dự án được kỳ vọng góp phần giảm ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường; hoàn thiện, đồng bộ hệ thống đường vành đai Thủ đô Hà Nội.
Theo phương án báo cáo của Chính phủ, đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô dài khoảng 349km, đi qua địa bàn 7 địa phương, gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.
Dự án gồm tuyến chính cao tốc quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100-120km/h và đường song hành quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế 60-80km/h.
Theo tờ trình, hướng tuyến của dự án được nghiên cứu, lựa chọn bảo đảm phù hợp với quy hoạch, chiều dài ngắn nhất có thể, hạn chế khối lượng giải phóng mặt bằng. Phương án tuyến lựa chọn đã được 7/7 địa phương liên quan có ý kiến thống nhất bằng văn bản.
Theo báo cáo sơ bộ, để thực hiện dự án, phạm vi giải phóng mặt bằng khoảng 4.011ha với chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng 78.143 tỉ đồng.
Về hình thức đầu tư, Chính phủ đề xuất áp dụng phương thức đầu tư đối tác công tư (PPP) và hình thức đầu tư công.
Tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 288.268 tỉ đồng, bao gồm phần tuyến chính cao tốc 215.192 tỉ đồng thực hiện bằng ngân sách trung ương và đường song hành 73.076 tỉ làm bằng vốn ngân sách địa phương. Chính phủ dự kiến bố trí cho dự án trong giai đoạn 2026-2030 khoảng 59.700 tỉ đồng.
Việc chuẩn bị đầu tư dự án bắt đầu từ năm 2026, thực hiện năm 2027 và cơ bản hoàn thành công trình năm 2030. Các đoạn còn lại sẽ thực hiện trong giai đoạn 2026-2030; tiếp tục huy động các nguồn vốn để ưu tiên đầu tư sớm, phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.
Đề nghị rà soát đầy đủ đất đai, dân cư bị ảnh hưởng khi làm dự án
Trình bày thẩm tra tờ trình về dự án này, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị rà soát thống nhất về số liệu trong toàn bộ hồ sơ và phụ lục kèm theo dự thảo nghị quyết trước khi trình Quốc hội biểu quyết.
Về tổng mức đầu tư, nguồn vốn, đất đai và vật liệu, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung làm rõ nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn, tiến độ bố trí vốn, khả năng cân đối và bố trí vốn của ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương, đặc biệt là với các địa phương dự kiến được giao số vốn lớn như Hà Nội, Hải Phòng theo từng giai đoạn.
Cơ quan thẩm tra cũng yêu cầu đánh giá kỹ tác động đến kế hoạch đầu tư công trung hạn và nhu cầu vốn cho nhiều dự án quan trọng quốc gia khác đang được triển khai trong cùng giai đoạn này. Đồng thời, bổ sung đầy đủ các văn bản cam kết của 7 địa phương có dự án đi qua về khả năng tiến độ bố trí vốn ngân sách địa phương cho phần đường song hành và công tác bồi thường hỗ trợ tái định cư.
Cơ quan thẩm tra cho biết, có ý kiến cho rằng trường hợp chỉ cân đối được 59.700 tỉ đồng trong giai đoạn 2026 - 2030, do đó, đề nghị Chính phủ nghiên cứu đầu tư giai đoạn 1 của dự án tương ứng với số vốn và khả năng cân đối vốn để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.
Đồng thời, tuân thủ pháp luật đầu tư công và quy định 189 của Trung ương và hướng dẫn 63 của Ban Chỉ đạo Trung ương. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát số liệu đất lúa, đất rừng, đất quốc phòng, số hộ bị ảnh hưởng, tái định cư. Chuẩn bị quỹ đất, hạ tầng tái định cư và giải pháp ổn định sinh kế. Cần có phương án tổng thể về vật liệu xây dựng, bãi đổ thải, bảo đảm nguồn cung hợp pháp, kiểm soát tác động môi trường…
