Bước đổi mới quan trọng trong tư duy và phương thức quản lý đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh

Khái quát lại về tình hình đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh: cách đây 20 năm, ngày 28/8/2006, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã ban hành Quy định số 15-QĐ/TW về đảng viên làm kinh tế tư nhân, đánh dấu sự thay đổi tư duy của Đảng, đã thừa nhận và cho phép đảng viên được làm kinh tế tư nhân.

Qua 20 năm, số đảng viên làm kinh tế tư nhân tăng hơn 5 lần, từ hơn 35 nghìn người năm 2006 lên 187 nghìn người năm 2026. Nhận thức về đảng viên làm kinh tế tư nhân có chuyển biến tích cực; đội ngũ đảng viên, doanh nhân do đảng viên làm chủ, tham gia quản lý đã có nhiều đóng góp về sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và an sinh xã hội.

Tuy nhiên, với hơn 5,6 triệu đảng viên của toàn Đảng, mức độ tham gia của đảng viên vào phát triển kinh tế tư nhân còn chưa được như kỳ vọng.

Cụ thể các quan điểm của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã thống nhất ban hành Quy định số 224-QĐ/TW ngày 14/10/2026 về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh thay thế Quy định số 15-QĐ/TW, với nội hàm rộng hơn, bám sát hoạt động đầu tư kinh doanh trên thực tiễn và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Năm quan điểm chỉ đạo lớn

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh Quy định số 224-QĐ/TW được xây dựng trên 5 quan điểm chỉ đạo lớn của Đảng.

Một là, Đảng viên là chiến sĩ cách mạng trong đội tiên phong của giai cấp công nhân, Nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam, có trách nhiệm tiên phong, gương mẫu trong lao động, sản xuất, kinh doanh, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Đổi mới tư duy, chuyển từ tư duy “cho phép” sang “khuyến khích, tạo điều kiện” để đảng viên làm giàu hợp pháp, chính đáng, đóng góp cho đất nước, mở rộng sự tham gia của đảng viên trong khu vực công.

Hai là, chuyển từ tư duy chủ yếu “được làm/không được làm” sang “được làm - được làm có điều kiện, có kiểm soát - không được làm”, gắn với kiểm soát xung đột lợi ích.

Ba là, quyền, điều kiện, giới hạn tham gia phải phù hợp với địa vị pháp lý, chức trách, mức độ rủi ro xung đột lợi ích. Kiểm soát phải căn cứ quyền sở hữu, quyền chi phối, lợi ích thực tế, không chỉ người đứng tên; bảo vệ hoạt động kinh tế hợp pháp, không để quyền lực, thông tin, tài sản công trở thành lợi thế riêng. Xung đột lợi ích phải được báo cáo, xử lý đúng thẩm quyền, không dừng ở kê khai.

Bốn là, phải gắn phát huy vai trò đảng viên trong phát triển kinh tế với với giữ vững bản chất của Đảng; trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh không làm thay đổi bản chất giai cấp công nhân của Đảng; xây dựng Đảng trong khu vực ngoài nhà nước và liêm chính công vụ.

Năm là, bảo đảm đồng bộ giữa quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước, có các quy định về chuyển tiếp phù hợp.

Sáu nội dung cốt lõi

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh nêu khái quát 6 nhóm nội dung chủ yếu của Quy định số 224-QĐ/TW.

Nội dung thứ nhất, về khái quát chung, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị thông tin, Ban Bí thư sẽ hướng dẫn cụ thể để thống nhất triển khai thực hiện; Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Quốc hội sẽ lãnh đạo, chỉ đạo thể chế hóa quy định này số 224-QĐ/TW.

Trong đó, nhấn mạnh: Quy định số 224-QĐ/TW xác định đầu tư kinh doanh là việc bỏ vốn để thực hiện hoạt động kinh doanh, bao gồm: Góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp, thành lập tổ chức kinh tế, thực hiện dự án đầu tư, hợp đồng đầu tư hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh; mua, bán, nắm giữ chứng khoán và các hình thức đầu tư, kinh doanh khác theo quy định của pháp luật.

Nội dung thứ hai, về nguyên tắc chung, Đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh phải đảm bảo 5 nguyên tắc quy định tại Điều 3.

Nội dung thứ ba, về phân loại hoạt động đầu tư kinh doanh: Quy định số 224-QĐ/TW phân loại hoạt động đầu tư kinh doanh thành 4 loại: (i) Hoạt động chuyên môn và khai thác tài sản tạo thu nhập; (ii) Đầu tư kinh doanh nhưng không đầu tư thành lập tổ chức kinh tế và không chi phối, quản lý, điều hành; (iii) Đầu tư kinh doanh có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có chi phối nhưng không quản lý, điều hành; và (iv) Đầu tư kinh doanh có tham gia quản lý, điều hành, kể cả trường hợp có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có chi phối.

Nội dung thứ tư, về quyền tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh theo từng nhóm đảng viên: Trên cơ sở quan điểm, nguyên tắc và phân loại, việc tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh của đảng viên được quy định theo từng nhóm cụ thể.

Bao gồm:

Nhóm 1: Đối với đảng viên ngoài khu vực công (được quy định tại Điều 5);

Nhóm 2: Đối với đảng viên là cán bộ, công chức (được quy định tại Điều 6 và Điều 7);

Nhóm 3: Đối với đảng viên là viên chức (được quy định tại Điều 8);

Nhóm 4: Đối với đảng viên đang công tác, phục vụ trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân (được quy định tại Điều 9);

Nhóm 5: Đối với đảng viên người quản lý doanh nghiệp nhà nước, người đại diện phần vốn nhà nước (quy định tại Điều 10);

Nhóm 6: Đối với đảng viên sau khi thôi giữ chức vụ, thôi công tác, nghỉ hưu (được quy định tại Điều 11);

Nội dung thứ năm, về yêu cầu trong kiểm soát xung đột lợi ích (được quy định tại Điều 12). Quy định mới quy định việc nhận diện, đánh giá xung đột lợi ích; trách nhiệm của đảng viên khi phát sinh xung đột lợi ích hoặc khi cấp có thẩm quyền khi phát hiện và yêu cầu; trách nhiệm của cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định biện pháp kiểm soát xung đột lợi ích; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức liên quan trong chia sẻ, khai thác, sử dụng thông tin, dữ liệu, hồ sơ quản lý theo thẩm quyền.

Nội dung thứ sáu: về tổ chức thực hiện (Điều 13 và Điều 14), Quy định số 224-QĐ/TW nêu rõ: Ban Bí thư ban hành hướng dẫn Quy định thực hiện thống nhất trong toàn Đảng; giao các Ban Đảng, Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Quốc hội, Quân ủy Trung ương, Đảng ủy Công an Trung ương, cấp uỷ, tổ chức đảng các cấp thực hiện các nhiệm theo chức năng, nhiệm vụ và theo phân công.

Ngoài ra, để bảo đảm tính kế thừa, ổn định, Điều 14 quy định rõ hiệu lực thi hành và các điều kiện chuyển tiếp.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh: Quy định số 224-QĐ/TW thể hiện bước đổi mới quan trọng trong tư duy và phương thức quản lý đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh, từ quy định giới hạn chung sang xác lập rõ quyền, giới hạn và trách nhiệm theo từng nhóm; khuyến khích phát huy nguồn lực hợp pháp của đảng viên, đồng thời kiểm soát chặt chẽ xung đột lợi ích và việc sử dụng quyền lực công, nguồn lực công.

Tinh thần xuyên suốt của Quy định số 224-QĐ/TW là khuyến khích đảng viên phát huy năng lực, tham gia đầu tư kinh doanh hợp pháp, làm giàu chính đáng, đóng góp cho xã hội; đồng thời bảo đảm tuân thủ pháp luật, không lợi dụng tư cách đảng viên hoặc quyền lực công để vụ lợi, chủ động kiểm soát xung đột lợi ích và thực hiện nghiêm trách nhiệm nêu gương.