Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn. Ảnh: Bộ GDĐT
Thưa bộ trưởng, năm học mới này, các trường phổ thông trên cả nước sẽ bắt đầu hoạt động theo mô hình mới sau khi thực hiện sắp xếp. Bộ GDĐT sẽ có những chỉ đạo như thế nào để các trường thực sự phát huy được sức mạnh và giảm những khó khăn sau sáp nhập?
- Về mặt tích cực, khi thực hiện sắp xếp sẽ tối ưu hóa được đội ngũ nhà giáo. Những người đang làm công tác quản lý có thể xem xét chuyển sang giảng dạy trực tiếp. Đó là những người thầy, người cô rất giỏi chuyên môn và có kinh nghiệm. Khi trực tiếp đứng lớp sẽ mang lại chất lượng giảng dạy cho học sinh, đồng thời khắc phục tình trạng thiếu giáo viên hiện nay.
Khi sáp nhập, một giáo viên giỏi trước đây chỉ dạy một trường thì nay có thể dạy nhiều phân hiệu. Học sinh sẽ được học thầy giỏi ở từng môn học. Trước khi sáp nhập, ở trường này có thể thiếu giáo viên môn học này, trường kia thiếu môn học khác. Khi một trường có quy mô lớn hơn, rõ ràng việc sử dụng đội ngũ giáo viên sẽ tốt hơn.
Điều quan trọng là sáp nhập không ảnh hưởng đến việc tiếp cận giáo dục của học sinh. Học sinh ở đâu vẫn học ở đấy và thậm chí thuận lợi hơn.
Thách thức đặt ra khi sắp xếp là quy mô trường, lớp sẽ lớn hơn, trong khi số lượng cán bộ quản lý, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng giảm đi. Vì vậy, cần phải có một mô hình quản trị mới, đổi mới cách thức quản trị nhà trường, không thể quản lý hành chính theo cách thuần túy.
Bộ GDĐT đã ban hành văn bản hướng dẫn như một khung quản trị cho các trường phổ thông có quy mô lớn. Nội dung bao gồm từ mục tiêu, điều phối đội ngũ giáo viên, phân cấp, phân quyền trách nhiệm giữa hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng đến quản trị cơ sở vật chất, chuyên môn, tài chính...
Sắp tới, Bộ GDĐT sẽ triển khai nền tảng số quản trị giáo dục quốc gia để hỗ trợ các nhà trường. Tất cả được sử dụng trên một nền tảng số chung. Kết hợp giữa hướng dẫn về phân quyền, phân trách nhiệm trong hoạt động của nhà trường, tổ chức hoạt động của nhà trường và công cụ nền tảng số, tôi tin rằng, sẽ nâng cao được năng lực quản trị, từ đó nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động của các cơ sở giáo dục sau khi sắp xếp.
Sau sắp xếp, đâu đó vẫn có những thầy cô từ hiệu trưởng chuyển xuống làm giáo viên và có những trăn trở. Cùng với đó là những nhiệm vụ giáo dục mới, không ít thách thức đặt ra. Bộ trưởng chia sẻ gì với đội ngũ nhà giáo để trường học sau sắp xếp lớn hơn về quy mô nhưng không yếu đi về chất lượng?
- Tôi rất chia sẻ với những suy nghĩ, tâm tư của đội ngũ nhà giáo và với tư cách là bộ trưởng, tôi rất cảm ơn đội ngũ nhà giáo vì tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ. Các thầy cô vì việc chung, vì lợi ích chung, mang tới cho các em học sinh chất lượng giáo dục tốt nhất.
Trong giai đoạn đầu sắp xếp sẽ có những xáo trộn. Bộ GDĐT cùng với Bộ Nội vụ đã tham mưu Chính phủ ban hành nghị định về chính sách để trong điều kiện có thể thực hiện chế độ, chính sách tốt nhất cho đội ngũ nhà giáo.
Trong quá trình sắp xếp, các địa phương cũng sẽ có trách nhiệm điều chỉnh, bố trí đội ngũ giáo viên. Có thể qua sắp xếp sẽ bố trí được giáo viên đi lại gần nhà hơn, thuận lợi hơn trong việc giảng dạy.
Bên cạnh đó, các địa phương cũng có những chính sách riêng để động viên đối với nhà giáo. Điều này rất quan trọng bởi tất cả chất lượng giáo dục cuối cùng quyết định ở đội ngũ nhà giáo.
Thời gian tới, Bộ GDĐT sẽ tiếp tục tham mưu Chính phủ ban hành các chính sách đối với đội ngũ nhà giáo theo đúng quy định của Luật Nhà giáo. Không chỉ là vấn đề đãi ngộ về tiền lương như Luật Nhà giáo đề ra là xếp cao nhất trong hệ thống bảng lương hành chính sự nghiệp, mà còn là sự ghi nhận, tôn vinh, đánh giá của cả xã hội đối với nhà giáo.
Việc sắp xếp trường học không chỉ diễn ra ở bậc phổ thông mà còn với cả giáo dục đại học. Xin bộ trưởng cho biết kế hoạch, lộ trình thực hiện trong thời gian tới?
Hội nghị Trung ương vừa qua đã đưa ra những chủ trương rất cụ thể. Bộ Chính trị đã có Kết luận và Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động, giao Bộ GDĐT chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức sắp xếp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cơ sở giáo dục đại học.
Thời gian cũng rất cụ thể. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp sẽ sắp xếp tinh gọn, giảm tối thiểu 30% đầu mối và chuyển quản lý về địa phương. Bộ GDĐT đã phối hợp với các bộ, ngành có báo cáo tổng hợp và đề xuất phương án triển khai trong tháng 9.2026, hoàn thành trước một tháng theo yêu cầu trong Kết luận của Bộ Chính trị.
Đối với các cơ sở giáo dục đại học, vấn đề sẽ khó hơn. Các cơ sở giáo dục đại học hầu hết có quy mô lớn, ngành nghề đào tạo, phân khúc, sứ mạng, chiến lược khác nhau.
Có thể trước mắt sẽ có những khó khăn, nhưng về lâu dài việc sắp xếp, tổ chức lại là để hệ thống mạnh hơn. Từng cơ sở giáo dục đại học sẽ mạnh hơn, loại bỏ được những cơ sở, những nơi đào tạo chất lượng kém, hoạt động kém hiệu quả.
Để cuối cùng, chúng ta có thể đào tạo được nguồn nhân lực chất lượng cao, chất lượng vượt trội, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Trân trọng cảm ơn bộ trưởng!
