Bộ Công an có những giải trình liên quan đến quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự. Đồ họa: Quang Việt (có AI hỗ trợ)
Cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) Bộ Công an vừa có báo cáo về việc tiếp thu, giải trình ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Đại biểu Quốc hội đối với dự án này.
So với dự thảo Bộ luật Hình sự trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, dự thảo Bộ luật Hình sự đã chỉnh lý Điều 28.
Theo đó, người thuộc lực lượng vũ trang nhân dân được giao nhiệm vụ chuyên trách và trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm mà đã thực hiện đúng và đầy đủ trách nhiệm theo quy định trong phạm vi chức trách, nhiệm vụ được giao nhưng vẫn gây thiệt hại, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Có ý kiến cho rằng, quy định tại Điều 28 cần bảo đảm chính sách khoan hồng, miễn, giảm trách nhiệm hình sự phải có điều kiện minh bạch, kiểm soát được và bình đẳng trước pháp luật.
Cơ quan soạn thảo tiếp thu, giải trình cho hay, Điều 28 đã quy định rõ phạm vi, đối tượng, điều kiện áp dụng để được loại trừ trách nhiệm hình sự.
Trong đó, điều kiện để được áp dụng tình tiết loại trừ này là “thực hiện đúng và đầy đủ trách nhiệm theo quy định trong phạm vi chức trách, nhiệm vụ được giao”. Theo đó, pháp luật trong việc thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh hiện nay là tương đối đầy đủ, bao quát, chặt chẽ về trình tự, thủ tục, thẩm quyền, những hoạt động được phép tiến hành, hoạt động cấm, cơ chế báo cáo.
Đồng thời, người được áp dụng phải là người “chuyên trách, trực tiếp” thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.
"Điều kiện, đối tượng áp dụng là chặt chẽ. Trong quá trình áp dụng, nếu cần thiết, Tòa án nhân dân tối cao sẽ hướng dẫn để bảo đảm thống nhất trong áp dụng", cơ quan soạn thảo giải trình.
Tiếp đó, có ý kiến cho rằng, quy định tại Điều 28 có thể tạo ra sự bất bình đẳng giữa cơ quan phòng, chống tội phạm trong lực lượng vũ trang nhân dân và ngoài lực lượng vũ trang nhân dân.
Cơ quan chủ trì soạn thảo nhận thấy, việc bổ sung quy định này xuất phát từ tính chất đặc thù của nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đấu tranh phòng, chống tội phạm trong lực lượng vũ trang nhân dân.
Đây là lực lượng được tổ chức, đào tạo, huấn luyện, trang bị và trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ có tính chiến đấu, vũ trang, cưỡng chế, thường xuyên phải xử lý tình huống nguy hiểm, rủi ro cao mà các lực lượng khác không có cùng tính chất, mức độ và phạm vi hoạt động.
Vì vậy, việc giới hạn chủ thể không nhằm tạo “đặc quyền”, cũng không gây bất bình đẳng, mà là sự phân hóa hợp lý trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và mức độ rủi ro đặc thù.
"Đồng thời, chỉ loại trừ trách nhiệm hình sự khi thực hiện đúng nhiệm vụ, thẩm quyền và điều kiện pháp luật quy định", cơ quan soạn thảo giải trình.
