![]() |
| TS. Nguyễn Đức Kiên, nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội. |
Phóng viên: Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cả năm, theo ông, những trụ cột tăng trưởng nào cần được tập trung thúc đẩy trong giai đoạn cuối năm?
TS. Nguyễn Đức Kiên: Các động lực tăng trưởng hiện nay vẫn tập trung vào ba trụ cột chính, gồm đầu tư công, xuất nhập khẩu và thị trường nội địa.
Nhìn vào kết quả 9 tháng đầu năm, có thể thấy cả ba trụ cột này đều phát triển. Đặc biệt, đầu tư công có sự gia tăng rất lớn. Mặc dù tỷ lệ giải ngân đầu tư công năm nay tương đương năm ngoái, nhưng xét về giá trị tuyệt đối, số vốn giải ngân đã tăng đáng kể.
Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, hoạt động xuất khẩu tiếp tục duy trì kết quả tích cực. Tuy nhiên, vấn đề cần lưu ý là sự suy giảm tỷ trọng đóng góp của khu vực kinh tế trong nước. Đây là điều đáng quan tâm.
Trụ cột thứ ba là thị trường trong nước, đặc biệt là tiêu dùng nội địa. Như các chuyên gia đã phân tích, nguồn tiền tiết kiệm trong dân hiện không còn dồi dào như giai đoạn 2021-2025 mà đã hạn chế hơn rất nhiều.
Vì vậy, điều quan trọng nhất hiện nay là phải hỗ trợ thị trường trong nước phát triển, qua đó bảo đảm một nền tảng ổn định cho hoạt động của các doanh nghiệp.
Phóng viên: Trong những tháng cuối năm, đâu là điểm nghẽn lớn nhất cần tháo gỡ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thưa ông?
TS. Nguyễn Đức Kiên: Nếu chỉ xét về mục tiêu tăng trưởng, chúng ta có thể tiếp tục đẩy mạnh đầu tư công và xuất khẩu, đây là những giải pháp rõ ràng. Đối với xuất khẩu, thông thường những tháng cuối năm cũng là thời điểm nhu cầu mua sắm trên thị trường quốc tế tăng cao, phục vụ dịp Giáng sinh và năm mới.
Tuy nhiên, vấn đề quan trọng nhất vẫn là sức mua của thị trường trong nước. Về thể chế, chúng ta đã có những bước hoàn thiện, nhưng từ thể chế đến thực tiễn vẫn còn nhiều khó khăn.
Vì vậy, muốn tạo chuyển biến thực chất, giải pháp quan trọng nhất là phải chuyển nhanh các nghị quyết thành hành động, với tinh thần quyết liệt trong tổ chức thực hiện. Đây là yếu tố quan trọng để khơi thông thị trường trong nước và tạo thêm động lực cho tăng trưởng.
Phóng viên: Để đáp ứng nhu cầu vốn cho tăng trưởng kinh tế, theo ông, cần làm gì để đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư, giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng?
TS. Nguyễn Đức Kiên: Đến thời điểm này, chúng ta cần đa dạng hóa các nguồn vốn đầu tư toàn xã hội. Một trong những điểm nghẽn hiện nay là chưa kết hợp hài hòa giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa để huy động các nguồn vốn.
Trong 5 năm vừa qua, trái phiếu doanh nghiệp và thị trường chứng khoán đóng góp tỷ trọng khá nhỏ trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Đến năm 2026, tình hình này vẫn tiếp diễn.
Vì vậy, cần thay đổi cơ cấu huy động vốn theo hướng giảm tỷ trọng vốn đầu tư từ các tổ chức tín dụng xuống khoảng 35-40%, đồng thời tăng tỷ trọng huy động từ các kênh trái phiếu và cổ phiếu lên khoảng 15-18%.
Khi cơ cấu nguồn vốn được điều chỉnh hài hòa hơn, doanh nghiệp mới có thể chủ động nguồn vốn phục vụ đầu tư phát triển.
Phóng viên: Bên cạnh việc huy động nguồn vốn, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư cũng là vấn đề được quan tâm. Theo ông, cần dựa vào những chỉ tiêu định lượng nào để đánh giá hiệu quả thực chất của chính sách và chất lượng đầu tư?
TS. Nguyễn Đức Kiên: Hiện nay, chúng ta có nhiều bộ tiêu chí để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư. Trong đó hệ số ICOR là một chỉ số đánh giá tổng quát phản ánh lượng vốn cần thiết để tạo ra một đơn vị tăng trưởng kinh tế.
Nếu đánh giá chung toàn bộ nền kinh tế, có thể thấy năm 2025, chỉ số ICOR của Việt Nam ở mức cao trong khu vực và trong nhóm các nước đang phát triển. Đây là một tồn tại cần khắc phục.
|
| Chuyên gia nhấn mạnh tăng trưởng kinh tế phải gắn với hiệu quả sử dụng nguồn lực. Ảnh: Internet. |
Để kéo giảm hệ số ICOR, cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Về phía cơ quan quản lý nhà nước, cần thực hiện liên thông, minh bạch và xử lý nhanh những vấn đề phát sinh mà doanh nghiệp đang gặp phải.
Về phía doanh nghiệp, cần tôn trọng thị trường, chủ động đánh giá nhu cầu, kiểm soát chi phí, phản ứng nhanh trước những thay đổi và phải củng cố nguồn lực nội tại để phát triển.
Thực tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp kinh doanh bất động sản đang gặp khó khăn khi giá bất động sản bắt đầu có xu hướng đi xuống, trong khi chính sách vĩ mô của Đảng và Nhà nước có những thay đổi.
Bên cạnh đó, như các chuyên gia đã phân tích, nguồn vốn trong dân không còn dồi dào như những năm trước. Điều này cũng khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong quá trình phát triển thị trường.
Đối với nền kinh tế, cải thiện ICOR cần gắn với việc lựa chọn đúng dự án, hạn chế lãng phí và bảo đảm mỗi đồng vốn đầu tư tạo ra giá trị gia tăng thực chất, qua đó nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Phóng viên: Giai đoạn 2026-2030, chính sách tài khóa tiếp tục được điều hành theo hướng huy động nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng, với tỷ lệ bội chi ngân sách nhà nước bình quân khoảng 5% GDP và trần nợ công không quá 60% GDP. Theo ông, đâu là vấn đề cần đặc biệt quan tâm để sử dụng hiệu quả dư địa tài khóa?
TS. Nguyễn Đức Kiên: Theo tôi, khi xem xét việc mở rộng dư địa tài khóa, không nên chỉ tập trung vào vấn đề an toàn nợ công.
Trần nợ công của Việt Nam được xác định ở mức 60% GDP, với tỷ lệ nợ công hiện nay, ngay cả khi tăng thêm khoảng 5 điểm phần trăm thì tỷ lệ này vẫn dưới 50% GDP. Nếu so sánh với một số quốc gia khác, chẳng hạn Pháp, tỷ lệ nợ công đã lên tới khoảng 119% GDP.
Do đó, vấn đề quan trọng nhất ở đây không phải chỉ là con số bội chi hay tỷ lệ nợ công, mà là hiệu quả sử dụng nguồn lực từ phần bội chi ngân sách.
Nguồn vốn đó được đưa vào những dự án nào? Hiệu quả đầu tư và tính lan tỏa của các dự án đối với nền kinh tế ra sao? Đó mới là những vấn đề cần quan tâm.
Nếu nguồn vốn được đưa vào những dự án có hiệu quả, tạo năng lực sản xuất mới, cải thiện hạ tầng và thúc đẩy hoạt động của doanh nghiệp, thì việc mở rộng dư địa tài khóa có ý nghĩa thiết thực đối với tăng trưởng.
Bội chi ngân sách là vấn đề mà nhiều quốc gia trên thế giới đều phải đối mặt. Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào các chỉ tiêu định lượng, chúng ta cần quan tâm nhiều hơn đến hiệu quả sử dụng vốn và tác động thực tế của các khoản đầu tư.
Phóng viên: Để doanh nghiệp có thể đóng góp tích cực hơn vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn trước mắt cũng như dài hạn, ông có khuyến nghị gì đối với cộng đồng doanh nghiệp hiện nay?
TS. Nguyễn Đức Kiên: Cách đây khoảng 15 năm, khi phát biểu tại diễn đàn Quốc hội, tôi đã nêu quan điểm rằng doanh nghiệp muốn đầu tư một dự án thì trước hết phải có vốn tự có, với tỷ lệ khoảng 50%.
Sau đó, doanh nghiệp cần áp dụng các hình thức huy động vốn trên thị trường tài chính, như phát hành trái phiếu doanh nghiệp hoặc huy động vốn thông qua cổ phần hóa.
Có như vậy, doanh nghiệp mới có thể phát triển nhanh và bền vững, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào vốn từ các tổ chức tín dụng.
Tuy nhiên, cách đây 15 năm, nhiều doanh nghiệp và cả báo chí không đồng tình với quan điểm này, cho rằng đó là cách tiếp cận mang tính lý thuyết.
Đến thời điểm hiện nay, tôi cho rằng quan điểm đó lại rất phù hợp với thực tiễn.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!




