5 lý do lý giải giá vàng thế giới tăng vọt lên trên 5.000 USD/ounce

“Chiến lược đầu tư thời tiền rẻ”

Trong số những người mua vàng lạc quan nhất là những người lo ngại về sức mạnh của đồng USD và các loại tiền tệ chủ chốt khác. Họ đã mua kim loại quý này như một phương tiện lưu trữ giá trị mà họ hy vọng sẽ chống chọi được với những cú sốc kinh tế.

Gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khiến họ có nhiều lý do để thận trọng, qua những động thái với Venezuela để lật đổ nhà độc tài Nicolás Maduro, tăng cường chiến dịch gây áp lực lên Chủ tịch FED Jerome Powell để giảm lãi suất bằng một cuộc điều tra của Bộ Tư pháp và đe dọa áp thêm thuế quan đối với các đồng minh châu Âu nếu họ không đáp ứng yêu cầu về Greenland.

Thuật ngữ “chiến lược đầu tư thời tiền rẻ” được biết đến rộng rãi trong giới tài chính Mỹ, xuất phát từ nỗi sợ hãi rằng việc các chính phủ không thể kiềm chế lạm phát hoặc cắt giảm nợ sẽ làm xói mòn giá trị của các loại tiền tệ làm nền tảng cho hệ thống tài chính toàn cầu.

Đầu năm 2025, các nhà đầu tư đổ xô mua vàng trong khi hàng loạt chính sách thuế quan của Tổng thống Trump góp phần khiến đồng đô la trải qua nửa đầu năm tồi tệ nhất trong 50 năm. Sau khi Chủ tịch FED Powell hồi tháng 8 báo hiệu rằng ngân hàng trung ương sẽ bắt đầu cắt giảm lãi suất bất chấp lạm phát vượt mục tiêu, giá vàng tiếp tục tăng.

Trong khi đó, gánh nặng nợ ngày càng tăng và các chính sách kinh tế mở rộng ở châu Âu và Nhật Bản đã tiếp thêm động lực cho giá vàng. Khi các nhà giao dịch phân tích những lo ngại mới về một cuộc chiến thương mại xuyên Đại Tây Dương, việc bán tháo trái phiếu ở Nhật Bản tuần trước đã đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn của nước này lên mức kỷ lục.

Các nhà phân tích cho rằng sự ổn định của những nền tảng thị trường đó - cũng như các thể chế giám sát chúng - có thể quyết định con đường phía trước của giá vàng.

“Đợt tăng giá của vàng là vấn đề về niềm tin,” chiến lược gia Daniel Ghali của TD Securities nói với khách hàng. “Hiện tại, niềm tin đã bị lung lay, nhưng chưa sụp đổ. Nếu nó sụp đổ, đà tăng sẽ tiếp tục kéo dài hơn.”

Lãi suất thấp hơn

Việc cắt giảm lãi suất của FED, vốn đã làm giảm lợi suất trái phiếu chính phủ và tiền mặt, cũng đang thúc đẩy các nhà đầu tư đổ xô vào vàng.

Trái phiếu kho bạc siêu an toàn đã trở thành một khoản đầu tư đáng giá vào năm 2022 khi FED bắt đầu tăng lãi suất để chống lại lạm phát thời COVID. Lượng tiền mặt nắm giữ trong các quỹ thị trường tiền tệ, vốn dùng để mua trái phiếu kho bạc, đã tăng lên 7,7 nghìn tỷ USD vào cuối năm ngoái, từ khoảng 5,1 nghìn tỷ USD vào đầu năm 2022, trước khi lãi suất bắt đầu tăng.

Trái phiếu chính phủ và các quỹ thị trường tiền tệ hiện đã mất đi một phần sức hấp dẫn do lợi nhuận thấp hơn—và có khả năng sẽ còn thấp hơn nữa nếu ông Trump đạt được mục đích và ngân hàng trung ương Mỹ tiếp tục giảm lãi suất.

Lợi suất thấp hơn trên các tài sản không rủi ro như trái phiếu kho bạc làm giảm chi phí cơ hội khi nắm giữ vàng, vốn không mang lại lợi suất nhưng lại có tiềm năng tăng giá lớn hơn nhiều.

Nếu chỉ một phần nhỏ trong lượng tiền mặt khổng lồ được giữ trong các quỹ thị trường tiền tệ được chuyển sang vàng, điều đó có thể tác động rất lớn đến giá của kim loại quý này. Các nhà phân tích của Goldman Sachs ước tính rằng các quỹ ETF nắm giữ vàng chỉ chiếm 0,17% danh mục đầu tư tài chính tư nhân của Mỹ, và cứ mỗi lần tăng 0,01% - do mua vào chứ không phải do tăng giá - giá vàng sẽ tăng 1,4%.

Ngân hàng trung ương mua vàng

Trong khi đó, các nhà đầu tư phải cạnh tranh để mua vàng với một nhóm mua mà giá cả hiếm khi là vấn đề: các ngân hàng trung ương.

Các ngân hàng trung ương, vốn là những người bán ròng vàng trong nhiều năm, đã chuyển sang mua ròng trong năm 2010 khi họ đánh giá lại rủi ro sau cuộc khủng hoảng tài chính do sự sụp đổ thị trường thế chấp của Mỹ gây ra. Các ngân hàng trung ương đã đẩy nhanh tốc độ mua vàng trong năm 2022.

Đó là thời điểm phương Tây trừng phạt Nga vì chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine. Các ngân hàng trung ương ở những quốc gia có quan hệ căng thẳng với phương Tây, bao gồm cả Trung Quốc, đã chuyển hướng khỏi các tài sản dựa trên đô la sang vàng.

Những ngân hàng khác, bao gồm Ngân hàng Quốc gia Ba Lan, một tổ chức mua vàng tích cực gần đây mới phê duyệt một giao dịch mua lớn khác, tìm cách đảm bảo sự ổn định của tiền tệ quốc gia bằng cách bổ sung tài sản mà không có những rủi ro tương tự như nợ công.

“Các ngân hàng trung ương mua vàng không chỉ đơn thuần vì hiệu suất giá của nó, mà còn vì vai trò mà nó có thể đóng trong dự trữ ngoại hối”, Juan Carlos Artigas, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu của Hội đồng Vàng Thế giới, cho biết. “Vàng rất hữu ích để phòng ngừa rủi ro hoặc đa dạng hóa dự trữ.”

Cổ phiếu đắt đỏ

Giống như giá vàng, các chỉ số chuẩn của thị trường chứng khoán đã liên tục đạt mức cao kỷ lục. Mức cao chóng mặt này đang khiến các nhà đầu tư lo lắng.

Cách phổ biến nhất để định giá cổ phiếu là dựa trên bội số lợi nhuận. Một thước đo phổ biến, phiên bản điều chỉnh theo chu kỳ của tỷ lệ giá trên thu nhập dựa trên dự báo lợi nhuận trong tương lai của các nhà phân tích, cho thấy cổ phiếu chỉ đắt hơn một lần duy nhất trong 100 năm qua: ngay trước khi bong bóng dot-com vỡ vào năm 2000.

Cổ phiếu công nghệ lại một lần nữa là mối lo ngại chính trên thị trường chứng khoán, nơi một vài công ty khổng lồ như Nvidia, Tesla và Amazon.com có ​​thể kéo chỉ số S&P 500 lên hoặc xuống bất kể 490 cổ phiếu còn lại diễn biến như thế nào.

Đà tăng trưởng của vàng

Vàng là một lựa chọn tốt để tiếp tục tăng giá, nếu không vì lý do nào khác thì đơn giản là vì các đợt tăng giá của vàng thường kéo dài. Trong 5 trong số 6 năm trước năm 2025, khi giá vàng tương lai tăng ít nhất 20%, chúng lại tiếp tục tăng vào năm sau đó. Và trong 5 năm đó, mức tăng trung bình là hơn 15%, theo các nhà phân tích của Citi.

Mô hình này tiếp tục diễn ra vào năm 2025, khi vàng tiếp nối mức tăng 27% của năm 2024 bằng mức tăng 65%.