Năm 2026: Trái phiếu doanh nghiệp tăng trưởng chọn lọc trên nền tái cấu trúc năm 2025

Năm 2025 đặt nền: quy mô phục hồi, cấu trúc phát hành thay đổi

Hoạt động phát hành mới trong năm qua ghi nhận sự cải thiện so với giai đoạn 2023–2024. Nhóm ngân hàng và bất động sản dân cư tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt, nhờ nhu cầu vốn lớn và khả năng tiếp cận thị trường tốt hơn khi tâm lý nhà đầu tư dần cải thiện. Tuy nhiên, sự trở lại của hoạt động phát hành không mang tính đại trà. Thị trường ghi nhận rõ sự phân hóa giữa các tổ chức phát hành, khi chỉ những doanh nghiệp có hồ sơ tài chính tương đối vững, dòng tiền rõ ràng và minh bạch thông tin mới có thể huy động vốn thuận lợi.

Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp từng phát hành mạnh trong giai đoạn trước tái cấu trúc tiếp tục gặp khó khăn trong việc quay lại thị trường. Diễn biến này phản ánh sự thay đổi trong khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư cũng như các tiêu chuẩn phát hành ngày càng chặt chẽ hơn. Đây là điểm khác biệt căn bản so với các giai đoạn phục hồi trước, khi tăng trưởng thường dựa nhiều vào mở rộng quy mô hơn là kiểm soát chất lượng.

Trên thị trường thứ cấp, thanh khoản tiếp tục được cải thiện trong năm 2025, song giao dịch vẫn tập trung chủ yếu ở nhóm kỳ hạn ngắn. Điều này cho thấy tâm lý thận trọng vẫn chiếm ưu thế, khi nhà đầu tư ưu tiên tính linh hoạt và khả năng thoái vốn trong bối cảnh mặt bằng lãi suất có xu hướng nhích lên theo diễn biến chung của thị trường tiền tệ.

Rủi ro tín dụng hạ nhiệt: kỷ luật thị trường rõ nét hơn

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của năm 2025 là sự cải thiện rõ rệt về mặt rủi ro tín dụng. Tỷ lệ trái phiếu chậm trả giảm đáng kể so với các năm trước, đi kèm với tỷ lệ thu hồi nợ gốc chậm trả gia tăng. Diễn biến này phản ánh tác động của quá trình tái cấu trúc tại một số tổ chức phát hành, đồng thời cho thấy nền tảng hoạt động của nhiều doanh nghiệp đã ổn định hơn so với giai đoạn cao điểm khó khăn.

Điểm quan trọng cần nhấn mạnh là rủi ro không biến mất, mà đang được định hình lại một cách rõ ràng hơn. Thị trường TPDN không còn vận hành theo logic đồng đều, mà phân hóa mạnh theo chất lượng tín dụng của từng tổ chức phát hành. Những doanh nghiệp có năng lực tài chính yếu, dòng tiền thiếu ổn định hoặc minh bạch thông tin kém tiếp tục chịu áp lực lớn về chi phí vốn, thậm chí bị loại khỏi khả năng tiếp cận thị trường trái phiếu.

Cùng với đó, hoạt động xếp hạng tín nhiệm ngày càng phổ biến hơn trong năm 2025, theo ghi nhận từ các tổ chức xếp hạng tín nhiệm, trong đó có VIS Rating, một phần nhờ các quy định mới và yêu cầu cao hơn về công bố thông tin. Việc xếp hạng tín nhiệm không chỉ đóng vai trò là công cụ tham chiếu cho nhà đầu tư, mà còn dần trở thành “hạ tầng niềm tin” của thị trường trái phiếu. Trong bối cảnh này, chi phí vốn ngày càng phản ánh sát hơn mức độ rủi ro tín dụng, thay vì chỉ dựa vào tài sản đảm bảo hoặc mối quan hệ thị trường như trước.

Diễn biến này cũng góp phần làm thay đổi hành vi của nhà đầu tư. Thay vì tìm kiếm lợi suất cao bằng mọi giá, nhà đầu tư có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến cấu trúc trái phiếu, điều khoản bảo vệ, khả năng trả nợ và xếp hạng tín nhiệm của tổ chức phát hành. Đây là yếu tố mang tính nền tảng, tạo tiền đề cho sự vận hành ổn định hơn của thị trường trong trung và dài hạn.

Triển vọng 2026: tăng trưởng có điều kiện, phân hóa tiếp diễn

Bước sang năm 2026, triển vọng thị trường TPDN được nhìn nhận theo hướng tích cực hơn, nhưng không đồng nghĩa với một chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ và đồng loạt. Các dữ liệu thị trường cho thấy khả năng cải thiện hoạt động phát hành phụ thuộc lớn vào ba yếu tố then chốt: mặt bằng lãi suất, chất lượng tín dụng của tổ chức phát hành và mức độ hoàn thiện của khung pháp lý.

Về lãi suất, lợi suất trái phiếu được dự báo sẽ nhạy cảm hơn với diễn biến của thị trường tiền tệ. Trong bối cảnh lãi suất có xu hướng tăng nhẹ, chênh lệch lợi suất giữa các nhóm tín dụng nhiều khả năng sẽ tiếp tục giãn rộng. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp có hồ sơ tín dụng tốt sẽ duy trì được khả năng huy động vốn với chi phí hợp lý, trong khi nhóm rủi ro cao phải chấp nhận chi phí vốn lớn hơn hoặc thu hẹp quy mô phát hành.

Về thanh khoản, thị trường thứ cấp được kỳ vọng tiếp tục cải thiện trong năm 2026, song xu hướng giao dịch tập trung ở kỳ hạn ngắn nhiều khả năng vẫn chiếm ưu thế. Điều này phản ánh chiến lược quản trị rủi ro thận trọng của nhà đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh áp lực đáo hạn trái phiếu vẫn hiện hữu ở một số nhóm ngành.

Ở góc độ tổ chức phát hành, năm 2026 được dự báo là giai đoạn sàng lọc rõ nét hơn. Những doanh nghiệp đáp ứng được các tiêu chuẩn về minh bạch thông tin, quản trị tài chính và xếp hạng tín nhiệm sẽ có lợi thế rõ rệt trong việc tiếp cận thị trường. Ngược lại, các tổ chức phát hành yếu kém khó có khả năng quay lại huy động vốn thông qua trái phiếu, trừ khi thực hiện tái cấu trúc sâu và cải thiện thực chất nền tảng tài chính.

Nhìn tổng thể, sau năm 2025 – giai đoạn củng cố nền tảng, thị trường TPDN năm 2026 được kỳ vọng vận hành theo kỷ luật tín dụng rõ ràng hơn. Tăng trưởng khi đó sẽ không còn mang tính đại trà mà gắn chặt với chất lượng tổ chức phát hành và điều kiện thị trường. Đây là sự chuyển dịch cần thiết, phản ánh quá trình trưởng thành của thị trường trái phiếu trong cấu trúc thị trường vốn Việt Nam.