Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các trường hợp mua bán nhà bằng giấy viết tay không được cấp quyền sử dụng đất (sổ đỏ). Người sở hữu đất bị hạn chế giao dịch, thế chấp và tiềm ẩn phát sinh tranh chấp.
Do đó, để đảm bảo quyền lợi người dân, Bộ đề xuất công nhận quyền sử dụng đất với các trường hợp mua bán bằng giấy viết tay trong giai đoạn từ sau ngày 1/7/2014 đến 1/8/2024 - thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc cấp Giấy chứng nhận đối với đất mua bán bằng giấy viết tay phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguồn gốc, thời điểm và hiện trạng sử dụng đất, quy hoạch cũng như tình trạng tranh chấp.
Pháp luật hiện hành đã có quy định cụ thể đối với trường hợp chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng chưa thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định (thường gọi là mua bán bằng giấy viết tay). Cụ thể, tại Nghị định số 151/2025 của Chính phủ đã quy định trình tự, thủ tục đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với các trường hợp này.
Theo đó, người đang sử dụng đất vẫn có thể được xem xét cấp sổ đỏ nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định, kể cả khi trước đây chưa hoàn tất thủ tục chuyển nhượng.
Để bảo đảm việc cấp Giấy chứng nhận lần đầu đúng quy định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến nghị người dân nên liên hệ trực tiếp UBND cấp xã nơi có đất. Tại đây, cơ quan chức năng sẽ kiểm tra hồ sơ, xác minh nguồn gốc, tình trạng sử dụng đất và hướng dẫn cụ thể về thủ tục, giấy tờ cần thiết cũng như trình tự thực hiện.
Thực tế, trong nhiều trường hợp, đất mua bằng giấy viết tay vẫn có thể được cấp sổ đỏ nếu người sử dụng chứng minh được quá trình sử dụng ổn định, lâu dài và phù hợp với quy hoạch.
Đối với nhu cầu chuyển mục đích sử dụng sang đất ở, người dân cần bảo đảm phù hợp với quy hoạch sử dụng đất tại địa phương và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định. Việc cho phép chuyển mục đích sẽ do cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định trên cơ sở quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và hồ sơ cụ thể.
Ngoài ra, tờ trình của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề cập việc xử lý các trường hợp đất có nguồn gốc phức tạp như đất lấn chiếm hoặc giao trái thẩm quyền trong quá khứ theo hướng linh hoạt hơn, phù hợp với thực tế sử dụng.
Sau gần hai năm triển khai Luật Đất đai 2024 đã bộc lộ nhiều vướng mắc phát sinh trong thực tiễn chưa được xử lý dứt điểm. Một số điểm nghẽn có thể kể đến như giá đất, thu hồi, bồi thường, thủ tục hành chính và phân cấp thẩm quyền.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay việc sửa đổi lần này nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, giảm tranh chấp và khơi thông nguồn lực đất đai đang bị treo. Tuy nhiên, Bộ nhấn mạnh việc công nhận phải đi kèm tiêu chí rõ ràng để tránh trục lợi.
