Bác sĩ Hương khám bệnh cho nhiều bệnh nhân mắc hen suyễn mỗi năm. Ảnh: Bệnh viện Nhân dân Gia Định cung cấp
Khổ sở vì bệnh hen
Suốt nhiều năm sống chung với hen phế quản, người phụ nữ 55 tuổi liên tục rơi vào những cơn khó thở dữ dội. Dù đã được điều trị bằng những phác đồ bậc cao dành cho bệnh hen, bà vẫn phải nhập viện nhiều lần mỗi tháng. Mỗi lần lên cơn hen, bà thường phải sử dụng corticosteroid đường uống mới có thể kiểm soát triệu chứng.
Những đợt nhập viện lặp đi lặp lại không chỉ khiến sức khỏe suy giảm mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần. Bà luôn sống trong cảm giác lo sợ cơn hen tái phát, mất ngủ kéo dài, thậm chí phải điều trị thêm các vấn đề liên quan đến tâm lý.
Sau quá trình đánh giá chuyên sâu, các bác sĩ xác định đây là trường hợp hen phế quản nặng có kiểu hình dị ứng. Người bệnh được bổ sung thuốc sinh học vào phác đồ nền đã được tối ưu. Sau 3 tháng điều trị, người bệnh được ghi nhận các triệu chứng cải thiện rõ rệt, không còn phải nhập viện thường xuyên và có thể trở lại cuộc sống bình thường, thậm chí tự tin đi thăm con gái sau nhiều năm bị bệnh "giam chân".
Một trường hợp khác là người bệnh nam ngoài 40 tuổi tại TPHCM. Dù tuân thủ điều trị, bỏ hẳn thuốc lá và được đánh giá, điều trị các bệnh đồng mắc, điều trị với phác đồ hen bậc cao, nhưng anh vẫn thường xuyên khó thở về đêm, đặc biệt vào gần sáng.
Nỗi lo cơn hen xuất hiện bất cứ lúc nào khiến người bệnh luôn trong trạng thái căng thẳng, mất ngủ và sợ hãi. Sau khi được đánh giá toàn diện và xác định thuộc nhóm hen nặng, người bệnh được bổ sung thuốc sinh học vào điều trị nền sau khi xác định đủ tiêu chuẩn. Sau điều trị, các triệu chứng được kiểm soát tốt hơn, chất lượng cuộc sống cải thiện đáng kể.
Người bệnh không nên lạm dụng corticosteroid điều trị hen
Chia sẻ về hai trường hợp trên, TS.BS Lê Thị Thu Hương, Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết không phải mọi người bệnh hen kiểm soát kém đều là hen nặng; đồng thời, không phải mọi người bệnh hen nặng đều cần hoặc phù hợp với thuốc sinh học.
Theo bác sĩ, trước khi xác định một trường hợp là hen nặng thực sự, bác sĩ phải thực hiện nhiều bước đánh giá chuyên sâu như kiểm tra kỹ thuật sử dụng thuốc hít, mức độ tuân thủ điều trị, xác nhận đúng chẩn đoán hen, đo chức năng hô hấp, phát hiện và điều trị các bệnh đồng mắc; chẩn đoán hình ảnh có thể được thực hiện khi cần tìm bệnh khác hoặc biến chứng, xét nghiệm tình trạng viêm và xác định kiểu hình hen. Chỉ khi đã tối ưu điều trị ở bậc cao và xử trí các yếu tố liên quan nhưng bệnh vẫn không được kiểm soát, hoặc nặng lên khi giảm điều trị mới được xếp vào nhóm hen nặng thực sự.
TS.BS Lê Thị Thu Hương nhấn mạnh, thuốc sinh học là điều trị bổ sung, nhắm trúng đích dành cho một số người bệnh hen nặng đủ tiêu chuẩn, không phải "một phác đồ cho tất cả" mọi người. Mục tiêu của bác sĩ là lựa chọn đúng người bệnh, đúng loại thuốc và đúng thời điểm, từ đó tối ưu hiệu quả điều trị và tránh gây tốn kém không cần thiết. Việc lựa chọn dựa trên đợt kịch phát, kiểu hình viêm, dấu ấn sinh học, bệnh đồng mắc và khả năng tiếp cận. Thuốc sinh học không thay thế thuốc hít nền có kháng viêm; người bệnh không tự ý giảm hoặc ngưng thuốc.
Theo bác sĩ, corticosteroid đường uống ngắn ngày vẫn có vai trò trong điều trị đợt hen kịch phát. Tuy nhiên, ở một số người bệnh hen nặng, việc phải dùng corticosteroid đường uống lặp đi lặp lại hoặc kéo dài để kiểm soát đợt bệnh nhưng lại làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, tăng huyết áp, đái tháo đường, loãng xương, hội chứng cushing, đục thủy tinh thể và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Hiện nay, hen nặng chỉ chiếm một tỉ lệ nhỏ trong số người bệnh hen: một nghiên cứu tại Hà Lan ước tính khoảng 3,7% người bệnh hen đáp ứng tiêu chuẩn hen nặng, song đây là nhóm chịu gánh nặng bệnh tật lớn nhất nếu không được tiếp cận các phương pháp điều trị chuyên sâu. Vì vậy, khi người bệnh vẫn thường xuyên lên cơn hen dù đã điều trị đúng phác đồ, cần đến cơ sở chuyên khoa để được đánh giá toàn diện thay vì tự ý tăng thuốc hoặc lạm dụng corticosteroid; đồng thời không tự ý giảm hoặc ngưng thuốc hít đang được bác sĩ kê đơn.
