Mỹ có thể đang lên phương án B kiểm soát dầu khí Vịnh Ba Tư dựa trên "Dự án 4 biển": Biển Đen, Biển Marmara, Biển Aegea và Địa Trung Hải. Ảnh: Bách khoa toàn thư Britannica
Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Ekonomim, chính quyền Mỹ đã bắt đầu phát triển “phương án B” để kiểm soát nguồn dầu khí tại Vịnh Ba Tư. Trọng tâm của kế hoạch này có thể dựa trên sáng kiến mang tên “Dự án 4 biển” - một ý tưởng từng được đề xuất từ hơn 1 thập kỷ trước.
Thông tin được đưa ra sau khi Đại sứ Mỹ tại Ankara, đồng thời là Đặc phái viên về Syria Tom Barrack nhắc đến dự án tại một hội nghị ở Washington D.C do Hội đồng Doanh nghiệp Mỹ - Syria và Hội đồng Đại Tây Dương tổ chức.
“Dự án 4 biển” được cựu Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Abdullah Gul đề xuất từ năm 2009, với mục tiêu xây dựng mạng lưới hạ tầng và hành lang vận tải kết nối bốn vùng biển chiến lược gồm Biển Đen, Biển Marmara, Biển Aegea và Địa Trung Hải.
Theo thiết kế ban đầu, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc trung chuyển năng lượng từ Trung Đông sang phương Tây, biến khu vực này thành một “trục vận tải mới” thay thế các tuyến đường truyền thống dễ bị gián đoạn.
Nếu được triển khai, dự án có thể nhận tài trợ từ BlackRock - một trong những tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất thế giới, có trụ sở tại New York (Mỹ).
Động thái của Mỹ diễn ra trong bối cảnh chiến sự giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát từ cuối tháng 2, kéo theo hàng loạt đòn tấn công qua lại. Nhiều thành phố lớn của Iran, bao gồm Tehran, đã bị không kích, trong khi lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tiến hành phản công nhằm vào các mục tiêu của Israel.
Căng thẳng lan rộng khiến hàng loạt căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực như Bahrain, Jordan, Iraq, Qatar, Kuwait, UAE, Oman, Saudi Arabia và Syria trở thành mục tiêu tấn công. Trong khi đó, các tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng, đặc biệt là eo biển Hormuz, liên tục bị đe dọa, làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung.
Trong bối cảnh đó, theo giới phân tích, việc Mỹ tính tới một “kế hoạch B” cho thấy Washington đang tìm cách giảm phụ thuộc vào các điểm nghẽn chiến lược, đồng thời thiết lập các hành lang năng lượng mới an toàn hơn.
Giới phân tích nhận định nếu “Dự án 4 biển” được hồi sinh và triển khai, nó không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn có thể tái định hình bản đồ năng lượng khu vực, tạo ra một trục vận chuyển mới nối Trung Đông với châu Âu.
Tuy nhiên, dự án cũng đối mặt nhiều thách thức, từ bất ổn chính trị tại Syria, cạnh tranh địa chính trị giữa các cường quốc, cho tới chi phí đầu tư khổng lồ. Trong một khu vực vốn đã đầy biến động, bất kỳ kế hoạch nào liên quan đến năng lượng đều mang theo rủi ro lớn.
