 |
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào chu kỳ cải cách mới. |
Nền tảng vĩ mô tạo dư địa cho thị trường
Mọi chu kỳ tăng trưởng bền vững của thị trường chứng khoán đều bắt đầu từ sự cải thiện của nền kinh tế thực. Bước sang giai đoạn 2026-2027, nhiều yếu tố vĩ mô đang đồng thời hội tụ khi chính sách tài khóa và tiền tệ tiếp tục được điều hành theo hướng hỗ trợ tăng trưởng, tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư và sản xuất kinh doanh.
Trong bối cảnh đó, đầu tư công tiếp tục được thúc đẩy, dòng vốn FDI duy trì tích cực, xuất khẩu và tiêu dùng từng bước phục hồi, trong khi mặt bằng lãi suất và thanh khoản hệ thống ngân hàng được kỳ vọng ổn định hơn. Đây là nền tảng để doanh nghiệp cải thiện hiệu quả hoạt động, gia tăng lợi nhuận và tạo dư địa cho thị trường chứng khoán vận động theo xu hướng tích cực hơn.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở kỳ vọng dòng tiền, mà ở khả năng khơi thông các nguồn lực của nền kinh tế. Báo cáo triển vọng của BSC Research cũng nhấn mạnh, khi đầu tư, tín dụng và các động lực sản xuất được vận hành hiệu quả hơn, thị trường chứng khoán sẽ có thêm nền tảng để phản ánh kỳ vọng tăng trưởng trong trung và dài hạn, thay vì chỉ được dẫn dắt bởi các nhịp hưng phấn ngắn hạn.
Ở nhiều chu kỳ trước, thị trường chứng khoán thường phản ánh kỳ vọng của nền kinh tế sớm hơn khoảng 6-9 tháng. Vì vậy, khi các biến số vĩ mô chuyển biến tích cực, nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới cũng dần được hình thành. Tuy nhiên, kinh tế thuận lợi mới chỉ là điều kiện cần. Yếu tố tạo nên sự khác biệt của giai đoạn 2026-2027 nằm ở việc thị trường chứng khoán đang bước vào một chu kỳ cải cách có quy mô lớn và toàn diện nhất trong nhiều năm qua.
Một chu kỳ cải cách lớn nhất của thị trường vốn trong nhiều năm
Nếu nền tảng kinh tế vĩ mô là điều kiện cần, thì chuỗi cải cách được triển khai trong giai đoạn 2026-2027 chính là điều kiện đủ để thị trường chứng khoán Việt Nam bước sang một giai đoạn phát triển mới. Điểm đáng chú ý là các thay đổi lần này không còn diễn ra riêng lẻ mà được thiết kế theo một lộ trình đồng bộ, từ hoàn thiện thể chế, nâng cấp hạ tầng đến đa dạng hóa sản phẩm đầu tư, tạo nên một lộ trình phát triển thống nhất cho thị trường.
Điểm khởi đầu của chu kỳ cải cách là hoàn thiện “luật chơi”. Theo lộ trình cải cách của thị trường chứng khoán, Luật Chứng khoán sẽ được sửa đổi theo hai giai đoạn, song hành với việc sắp xếp lại hệ thống sở giao dịch, cắt giảm điều kiện kinh doanh và hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình mới như sandbox hay cơ chế bảo lãnh thanh toán. Những điều chỉnh này vừa tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, vừa tạo nền tảng để thị trường vận hành theo chuẩn mực của một thị trường mới nổi.
 |
Ảnh thiết kế được hỗ trợ bởi AI. |
Song song với việc hoàn thiện thể chế, quá trình hiện đại hóa hạ tầng giao dịch cũng đóng vai trò then chốt. Nếu Luật Chứng khoán tạo ra khuôn khổ vận hành, thì KRX (hệ thống giao dịch chứng khoán KRX), CCP (hệ thống bù trừ đối tác trung tâm), STP (hệ thống xử lý giao dịch tự động), cơ chế vay và cho vay chứng khoán (SBL) hay tài khoản giao dịch tổng (Omnibus Trading Account) chính là những “mảnh ghép” kỹ thuật để khuôn khổ đó vận hành hiệu quả. Khi các cấu phần này được triển khai đồng bộ, thị trường sẽ nâng cao mức độ an toàn trong thanh toán, bù trừ, gia tăng hiệu quả xử lý giao dịch và tiến gần hơn tới các chuẩn mực của thị trường mới nổi.
Trụ cột thứ ba của chu kỳ cải cách là mở rộng “hàng hóa” trên thị trường. Việc hoàn thiện cơ chế niêm yết cho doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp cùng các sản phẩm đầu tư mới được kỳ vọng sẽ mở rộng quy mô, gia tăng chiều sâu và nâng cao sức hấp dẫn của thị trường. Qua đó, thị trường chứng khoán không chỉ có thêm lựa chọn cho nhà đầu tư mà còn phát huy tốt hơn vai trò huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
Nhìn tổng thể, giá trị của chuỗi cải cách không nằm ở từng chính sách riêng lẻ mà ở sự đồng bộ giữa thể chế, hạ tầng và sản phẩm. Đây sẽ là nền tảng nâng cao năng lực vận hành, tăng sức cạnh tranh và tạo tiền đề để thị trường chứng khoán Việt Nam hội nhập sâu hơn với thị trường tài chính quốc tế. Khi nền tảng này được hoàn thiện, khả năng thu hút dòng vốn dài hạn sẽ đến từ sự cải thiện thực chất của thị trường, thay vì chỉ kỳ vọng vào hiệu ứng của một sự kiện đơn lẻ.
Nâng chất thị trường để hút dòng vốn dài hạn
Trong nhiều năm, sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam thường được đo bằng tốc độ tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp hay kỳ vọng nâng hạng. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2026-2027, yếu tố tạo nên sức cạnh tranh của thị trường sẽ không còn nằm ở những kỳ vọng ngắn hạn, mà ở chất lượng vận hành và mức độ tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Đây cũng là thông điệp xuyên suốt trong báo cáo triển vọng của BSC khi đặt lộ trình hội nhập quốc tế song hành với cải cách thể chế, hiện đại hóa hạ tầng và đa dạng hóa sản phẩm đầu tư.
Thực tế, các tổ chức xếp hạng như FTSE Russell hay MSCI không chỉ đánh giá quy mô vốn hóa hay thanh khoản, mà còn xem xét khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, mức độ an toàn của hệ thống thanh toán, chất lượng công bố thông tin, hiệu quả của cơ chế bù trừ và tính ổn định của khung pháp lý. Vì vậy, việc triển khai CCP, hoàn thiện STP, SBL, Omnibus Trading Account hay sửa đổi Luật Chứng khoán không đơn thuần là những thay đổi về kỹ thuật, mà là quá trình nâng cấp toàn diện năng lực vận hành của thị trường vốn theo các thông lệ quốc tế.
Chính vì vậy, câu chuyện của giai đoạn tới không nằm ở việc Việt Nam có thể thu hút thêm bao nhiêu tỷ USD sau một quyết định nâng hạng, mà là khả năng duy trì dòng vốn dài hạn. Thực tiễn tại nhiều thị trường mới nổi cho thấy dòng vốn có thể đến nhanh nhờ một sự kiện, nhưng chỉ ở lại khi thị trường đủ minh bạch, an toàn và hiệu quả để tạo dựng niềm tin cho các nhà đầu tư tổ chức.
Ở góc độ định giá, theo đánh giá của BSC Research, VN-Index sau khi loại trừ ảnh hưởng của một số cổ phiếu vốn hóa lớn đang giao dịch quanh mức P/E khoảng 12 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình lịch sử 14,2 lần. Điều này cho thấy thị trường vẫn còn dư địa tái định giá nếu lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục cải thiện và các cải cách được triển khai đúng lộ trình.
Giai đoạn 2026-2027 có thể chưa phải là thời kỳ VN-Index ghi nhận mức tăng mạnh nhất, nhưng nhiều khả năng sẽ trở thành dấu mốc quan trọng trong tiến trình nâng tầm thị trường chứng khoán Việt Nam. Những cải cách đồng bộ về thể chế, hạ tầng và chất lượng vận hành sẽ không chỉ hướng tới mục tiêu nâng hạng, mà quan trọng hơn là tạo dựng một thị trường minh bạch, an toàn và hiệu quả hơn theo các chuẩn mực của thị trường mới nổi.
Khi nền tảng đó được hình thành, sức hấp dẫn của thị trường sẽ không chỉ đến từ kỳ vọng ngắn hạn hay một cột mốc nâng hạng, mà còn từ năng lực huy động và phân bổ vốn hiệu quả, chất lượng vận hành ngày càng được cải thiện và niềm tin của các nhà đầu tư dài hạn. Đó cũng là điều kiện để dòng vốn không chỉ tìm đến, mà còn gắn bó lâu dài với thị trường chứng khoán Việt Nam trong chặng đường phát triển tiếp theo.
