Môi trường làm việc an toàn sẽ giúp người lao động yên tâm, gắn bó. Ảnh: Phạm Đông
Yếu tố cốt lõi, quyết định sự phát triển bền vững của doanh nghiệp
Xác định việc bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) là một trong những yếu tố cốt lõi, quyết định sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, nhiều doanh nghiệp đã chú trọng đào tạo, nâng cao kỹ năng cho người lao động (NLĐ) và đầu tư xây dựng môi trường làm việc an toàn.
Trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, triển khai nhiều dự án trọng điểm, yêu cầu bảo đảm ATVSLĐ ngày càng cấp thiết theo tinh thần Kế hoạch số 70/KH-TLĐ ngày 4.3.2026 của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (LĐLĐVN) về thúc đẩy xây dựng văn hóa ATLĐ tại nơi làm việc.
Về tình hình tai nạn lao động trong lĩnh vực xây dựng những năm gần đây, theo Phòng Việc làm, ATLĐ (Sở Nội vụ Hà Nội), lĩnh vực xây dựng vẫn là một trong những ngành tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt ở khu vực công trình dân dụng nhỏ lẻ.
Chính ở khu vực này, việc tổ chức thi công, giám sát điều kiện an toàn, trang bị bảo hộ hay tuân thủ quy trình kỹ thuật nhiều khi chưa được quan tâm đúng mức.
Thực tiễn tại địa phương cho thấy rõ điều này. Trong năm 2025, toàn thành phố Hà Nội xảy ra 217 vụ tai nạn lao động, trong đó, khu vực có quan hệ lao động ghi nhận 135 vụ, làm 41 người chết và 43 người bị thương nặng. Đáng chú ý hơn, khu vực phi chính thức - nơi NLĐ không có hợp đồng lao động, xảy ra 82 vụ nhưng lại có tới 55 người tử vong và 24 người bị thương nặng.
Theo số liệu được Bộ Nội vụ đưa ra hồi tháng 8.2026 để sửa đổi Luật ATVSLĐ, mặc dù tần suất tai nạn lao động giảm mạnh, nhưng vẫn để xảy ra nhiều vụ tai nạn lao động nghiêm trọng.
Trung bình mỗi năm cả nước xảy ra khoảng 8.000 vụ tai nạn lao động, trong đó khoảng 7.000 vụ thuộc khu vực có quan hệ lao động và khoảng 1.000 vụ thuộc khu vực không có hợp đồng lao động, làm khoảng 9.000 người chết và bị thương.
Theo đánh giá của Bộ Nội vụ, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc tổ chức lao động chưa bảo đảm an toàn, điều kiện làm việc và thiết bị không đáp ứng yêu cầu; doanh nghiệp chưa tổ chức huấn luyện ATVSLĐ đầy đủ; trong khi một bộ phận NLĐ còn vi phạm quy trình, quy chuẩn an toàn lao động.
Nâng cao hiệu quả phòng ngừa tai nạn lao động
Năm 2026 không đơn thuần là năm tiếp theo của một chu kỳ, mà là điểm khởi đầu của giai đoạn phát triển mới, gắn với việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đối với công tác ATVSLĐ cũng cao hơn, toàn diện hơn.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Thắng (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật ATVSLĐ không chỉ nhằm tạo thuận lợi cho cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp mà trước hết phải nâng cao hiệu quả phòng ngừa tai nạn lao động, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và quyền lợi của NLĐ.
Đại biểu đề nghị rà soát quy định về quyền và trách nhiệm của công đoàn cơ sở. Đại biểu đề nghị bảo đảm tính đồng bộ giữa quy định của Luật ATVSLĐ với Luật Công đoàn và mô hình tổ chức công đoàn hiện nay.
Trong công tác ATVSLĐ, tổ chức công đoàn có vai trò quan trọng trong đại diện, bảo vệ NLĐ và phát hiện nguy cơ mất an toàn ngay từ cơ sở. Tuy nhiên, tại những nơi chưa có công đoàn cơ sở, cần quy định rõ hơn cơ chế để công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở tiếp nhận phản ánh, kiến nghị và tham gia bảo vệ NLĐ.
Về huấn luyện ATVSLĐ, đại biểu Huỳnh Quyết Thắng (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) đồng tình với chủ trương chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu hậu kiểm không chặt chẽ, việc huấn luyện có thể trở thành hình thức, NLĐ có chứng nhận nhưng thiếu kiến thức thực chất để bảo đảm an toàn.
Đại biểu đề nghị quy định ngay trong luật các nguyên tắc hậu kiểm, gồm công khai danh sách tổ chức huấn luyện, kiểm tra định kỳ và đột xuất, xử lý nghiêm vi phạm, liên thông dữ liệu người được huấn luyện để ngăn chặn cấp chứng nhận khống.
Đồng thời, cần bổ sung hành vi huấn luyện không bảo đảm chất lượng vào danh mục hành vi bị nghiêm cấm; quy định nội dung, thời lượng huấn luyện phù hợp với vị trí việc làm và mức độ rủi ro, đặc biệt đối với công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn.
