Quyết sách của Quốc hội phải "đúng, trúng, kịp thời" vì lợi ích lâu dài của quốc gia

"Đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, thực chất hơn nữa, hiệu quả hơn nữa"

"Đó là niềm vinh dự lớn lao nhưng đồng thời cũng là trách nhiệm rất lớn trước Đảng, trước nhân dân và trước tương lai của đất nước", Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Tổng Bí thư khẳng định, Kỳ họp thứ nhất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là dịp để kiện toàn bộ máy Nhà nước và thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo nền tảng pháp lý, thể chế và động lực chính sách để đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới, phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của toàn dân tộc.

Theo Tổng Bí thư, thế giới đang biến đổi rất nhanh, rất sâu sắc trên cả chiều rộng và chiều sâu. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt. Trật tự thế giới, luật pháp quốc tế đang đối mặt với nhiều thách thức. Các chuỗi cung ứng, dòng vốn, công nghệ và thị trường toàn cầu đang được cấu trúc lại. Các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, tác động ngày càng trực tiếp đến môi trường và không gian phát triển của mỗi quốc gia.

Đặc biệt, sự phát triển đột phá của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ số và các tiến bộ khoa học công nghệ đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, mô hình tăng trưởng, phương thức quản trị quốc gia và đời sống xã hội. Trong bối cảnh đó, quốc gia nào chủ động chiến lược, cải cách thể chế kịp thời, giải phóng được sức sáng tạo, huy động được nguồn lực toàn dân, nắm bắt được thời cơ, quốc gia đó sẽ vươn lên và phát triển.

Khẳng định đất nước ta với lịch sử 4.000 năm văn hiến, trải qua 96 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng, 40 năm đổi mới đã đạt được những thành tựu to lớn có ý nghĩa thời đại, Tổng Bí thư cũng thẳng thắn nhìn nhận yêu cầu của giai đoạn phát triển mới đặt ra những đòi hỏi cao hơn, nhanh hơn và quyết liệt hơn về thể chế, mô hình tăng trưởng, chất lượng quản trị quốc gia, năng lực phản ứng chính sách, kỷ luật thực thi và nâng cao mức sống của nhân dân.

Tổng Bí thư Tô Lâm cho biết, Đại hội XIV của Đảng đã xác định rất rõ mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khơi thông mọi nguồn lực, phát huy cao nhất sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong tiến trình đó, Quốc hội phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, thực chất hơn nữa, hiệu quả hơn nữa để thực hiện đầy đủ, xứng đáng trọng trách hiến định của mình.

"Quốc hội là nơi kết tinh ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân; là nơi quyết định những vấn đề lớn của đất nước; là nơi chuyển hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật, chính sách và sức mạnh tổ chức thực tiễn. Mỗi đại biểu Quốc hội phải luôn ý thức sâu sắc rằng mình không chỉ là đại diện cho đơn vị bầu cử, không chỉ mang theo lá phiếu tín nhiệm của cử tri mà còn gánh trên vai trách nhiệm đối với vận mệnh quốc gia, đối với niềm tin của nhân dân, đối với tương lai cho các thế hệ mai sau", Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Tập trung thực hiện 4 nhiệm vụ lớn

Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị Quốc hội khóa XVI tập trung thực hiện 4 nhiệm vụ lớn. Trước hết là đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển. Tổng Bí thư chỉ rõ, hệ thống pháp luật phải thực sự trở thành nền tảng thể chế của phát triển, là công cụ để bảo vệ quyền con người, quyền công dân, là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng lực lượng sản xuất, khai mở những không gian phát triển mới cho đất nước.

Tổng Bí thư lưu ý cần kiên quyết khắc phục tình trạng "luật ống", "luật khung", chồng lấn, đẩy trách nhiệm cho văn bản dưới luật. Đặc biệt, phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật: “Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu mà còn phải kiến tạo tương lai. Luật không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường đối với những vấn đề mới, những mô hình mới, những lực lượng sản xuất mới”.

Quá trình lập pháp phải thực sự khoa học, dân chủ, minh bạch, lắng nghe được tiếng nói của chuyên gia, nhà khoa học, kinh nghiệm quốc tế, doanh nghiệp và nhân dân. Mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia dân tộc, từ lợi ích chính đáng của nhân dân, kiên quyết phòng chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ, mọi tác động tiêu cực làm méo mó chính sách. Tổng Bí thư yêu cầu phải chuyển mạnh "từ tư duy làm luật cho đủ sang tư duy làm luật để phát triển"; từ "pháp luật tốt trên giấy sang pháp luật tốt trong cuộc sống". Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp.

Nhiệm vụ thứ hai là nâng tầm giám sát tối cao của Quốc hội theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Theo Tổng Bí thư, giám sát không thể dừng ở phát hiện hạn chế hay nêu ra khuyết điểm, không chỉ để kiểm tra việc đã làm mà còn phải giúp định hình việc cần làm, nhận diện sớm những bất cập có thể phát sinh và phải đi đến cùng câu hỏi: "Vấn đề đã được giải quyết hay chưa?"

Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội nhiệm kỳ này tập trung giám sát những vấn đề lớn, lĩnh vực then chốt, những điểm nghẽn của điểm nghẽn trong phát triển; những vấn đề bức xúc mà cử tri và nhân dân quan tâm, đặc biệt là việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, việc tổ chức thi hành pháp luật, việc sử dụng nguồn lực quốc gia, quản lý tài sản công, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước. Mỗi nội dung giám sát phải gắn với trách nhiệm cụ thể, thời hạn cụ thể, sản phẩm cụ thể, kết quả cụ thể.

Nhiệm vụ thứ ba được Tổng Bí thư nhấn mạnh là nâng cao bản lĩnh và tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Bước vào giai đoạn phát triển mới có tính bước ngoặt lịch sử, Quốc hội không chỉ quyết định đúng mà phải quyết định trúng và kịp thời, "bởi chậm một quyết sách có thể làm lỡ một thời cơ chiến lược".

Tổng Bí thư lưu ý, các vấn đề về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, đầu tư công, các chương trình mục tiêu quốc gia, các dự án quan trọng quốc gia đều là những quyết sách lớn gắn với lợi ích căn bản lâu dài của quốc gia, của dân tộc. Do đó, phải được xem xét toàn diện, khoa học, thận trọng nhưng tuyệt đối không được để sự chậm trễ trở thành điểm nghẽn của phát triển.

Nhiệm vụ thứ tư là tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát thực tiễn và phản ứng chính sách nhanh hơn. Quốc hội cần thích ứng nhanh, phản ứng chính sách kịp thời, quyết định vấn đề nhanh hơn nhưng vẫn phải chặt chẽ, đúng đắn.

Quốc hội cần tiếp tục nghiên cứu tăng hợp lý số kỳ họp, đa dạng hóa và linh hoạt hóa các hình thức hoạt động của Quốc hội và các cơ quan Quốc hội, nhất là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, hình thức trực tuyến và hệ sinh thái số để nâng cao tính kịp thời, chủ động và hiệu quả trong xem xét, quyết định chính sách. Đồng thời, tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của từng đại biểu Quốc hội, đặc biệt là đại biểu chuyên trách; củng cố, phát huy hơn nữa vai trò của các đoàn đại biểu Quốc hội...

Tổng Bí thư yêu cầu Quốc hội phải gắn bó mật thiết hơn với nhân dân, mở rộng các kênh lắng nghe ý kiến cử tri, cộng đồng doanh nghiệp và nhà khoa học. "Xây dựng Quốc hội số, hiện đại, thông minh, nhưng trước hết phải là một Quốc hội gần dân, hiểu dân, vì dân, hành động vì lợi ích của dân. Khi lòng dân được lắng nghe, khi ý dân được phản ánh trung thực, khi quyết sách xuất phát từ thực tiễn đời sống thì Quốc hội sẽ mạnh hơn, nhà nước sẽ vững hơn, niềm tin xã hội sẽ lớn hơn", Tổng Bí thư lưu ý.

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đã bắt đầu với trọng trách vô cùng lớn lao. Tổng Bí thư Tô Lâm tin tưởng và kỳ vọng mỗi vị đại biểu Quốc hội sẽ không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao trình độ, năng lực và ý thức trách nhiệm, thực sự gần dân, sát dân, hiểu dân, lắng nghe dân, phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của nhân dân, đặt lợi ích quốc gia, của dân tộc lên trên hết, trước hết trong mọi quyết định. "Đó là phẩm chất cốt lõi của người đại biểu nhân dân trong thời kỳ mới".

"Đứng trước vận hội mới mang tính lịch sử của dân tộc, chúng ta có đầy đủ cơ sở để tin tưởng sâu sắc rằng với truyền thống 80 năm vẻ vang của Quốc hội Việt Nam, dưới sự lãnh đạo bản lĩnh, trí tuệ của Đảng, với sự đồng lòng ủng hộ của nhân dân, với sự phối hợp chặt chẽ của Chính phủ và cả hệ thống chính trị, với tinh thần dân chủ, sáng tạo, nhiệt huyết và trách nhiệm của toàn thể các vị đại biểu Quốc hội, Quốc hội khóa XVI nhất định sẽ hoàn thành xuất sắc trọng trách Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội", Tổng Bí thư bày tỏ.