Tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi
Mới đây, Phòng Cảnh sát kinh tế phối hợp Phòng An ninh kinh tế, Công an Thành phố Hà Nội thông tin vừa điều tra, khám phá vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua kêu gọi đầu tư đồng tiền mã hóa FTXF.
Theo điều tra, từ năm 2021, nhóm đối tượng do Trần Nam Chung (sinh năm 1986; thường trú tại phường Hà Đông, TP Hà Nội) cầm đầu đã lợi dụng hiểu biết trong lĩnh vực kinh doanh tiền số, tài sản mã hóa và lợi dụng việc mua, bán các đồng tiền kỹ thuật số để huy động tiền của nhiều người dân thông qua kêu gọi đầu tư đồng tiền mã hóa FTXF. Chung đã thuê Bùi Đình Ngọc viết code smart contract (hợp đồng thông minh) để phát hành token FTXF làm công cụ huy động tiền của khách hàng, đồng thời tạo web sàn giao dịch bất động sản, sàn đấu giá ngược (có tạo bot can thiệp)…
Cơ quan điều tra xác định số tiền nhóm đối tượng đã huy động lên tới hàng chục tỉ đồng. Căn cứ vào tài liệu thu thập được, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Thành phố Hà Nội đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố 5 bị can về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy định. Hiện, Cơ quan điều tra đang tiếp tục mở rộng điều tra làm rõ vai trò của các đối tượng khác có liên quan.
Tại Bắc Ninh, chỉ trong nửa đầu tháng 3.2026, Công an tỉnh này đã liên tiếp phát hiện, triệt xóa 3 vụ tội phạm công nghệ cao do người nước ngoài điều hành, với 43 đối tượng liên quan đến các hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Điển hình là phát hiện 29 người nước ngoài có dấu hiệu vi phạm pháp luật liên quan đến hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản và truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy.
Qua làm việc ban đầu, các đối tượng khai nhận được một người nước ngoài (không rõ lai lịch) thuê làm việc trực tuyến. Nhiệm vụ của nhóm là sử dụng các website và ứng dụng hẹn hò tình dục để tiếp cận, lôi kéo các nạn nhân người nước ngoài tham gia. Sau khi nạn nhân đăng ký tài khoản hội viên và lựa chọn người theo nhu cầu, thông tin sẽ được chuyển cho các nhóm khác tiếp tục thực hiện các bước lừa đảo.
Theo thống kê của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), trong năm 2025, hệ thống thông tin tại Việt Nam phải đối mặt với khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng. Mặc dù số lượng giảm 19,38% so với năm 2024, nhưng tỉ lệ tổ chức, doanh nghiệp chịu tổn hại thực tế lại tăng lên mức 52,30% (so với 46,15% của năm 2024). Điều này cho thấy tin tặc đã chuyển sang chiến lược tấn công có chọn lọc (Targeted Attacks), tập trung vào các hệ thống thông tin quan trọng nhằm gây thiệt hại tối đa.
Năm 2025 cũng ghi nhận sự bùng nổ của 5 hình thức tấn công phổ biến: Tấn công từ chối dịch vụ (DDoS), chèn link quảng cáo cờ bạc, tấn công chủ đích (APT), đánh cắp dữ liệu và mã hóa dữ liệu tống tiền (Ransomware). Đặc biệt, thiệt hại do tội phạm lừa đảo trực tuyến và tấn công mạng năm 2025 ước tính lên tới hơn 6.000 tỉ đồng, thậm chí có báo cáo ước tính tổng thiệt hại liên quan đến dữ liệu lên tới 18.900 tỉ đồng. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải có các quy định chặt chẽ hơn về phòng, chống tội phạm mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao.
Tăng cường công cụ chống tội phạm mạng
Theo Bộ Công an, các loại tội phạm công nghệ cao, đặc biệt là tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản và tội phạm trên lĩnh vực tài chính, ngân hàng, trung gian thanh toán diễn biến phức tạp, một số hành vi vượt khỏi phạm vi quy định của Nghị định số 25/2014/NĐ-CP tại thời điểm ban hành. Các phương thức thủ đoạn mới lợi dụng công nghệ AI, deepfake, blockchain, tiền mã hóa... không được quy định cụ thể, khiến việc áp dụng pháp luật gặp nhiều khó khăn.
Dự thảo Nghị định về phòng, chống tội phạm mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao được xây dựng theo hướng kế thừa có chọn lọc các quy định còn phù hợp của Nghị định số 25/2014/NĐ-CP, đồng thời sửa đổi, bổ sung, lược bỏ nhiều nội dung nhằm bảo đảm phù hợp với Luật An ninh mạng năm 2025 và yêu cầu hoàn thiện thể chế trong giai đoạn hiện nay.
Một điểm mới có tính nền tảng của dự thảo Nghị định so với Nghị định số 25/2014/NĐ-CP là việc mô tả chi tiết các nhóm hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng như: Lừa đảo trực tuyến; tổ chức đánh bạc, đánh bạc; xâm hại trẻ em; vi phạm trong lĩnh vực quảng cáo, sản xuất, kinh doanh, thương mại, sở hữu trí tuệ, trò chơi điện tử, thuế, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm... Việc chi tiết hóa hành vi vi phạm đã bổ sung khoảng trống thực tiễn mà Nghị định số 25/2014/NĐ-CP chưa bao quát được.
Dự thảo Nghị định đã thể hiện rõ và đầy đủ nguyên tắc phòng ngừa chủ động, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tiếp cận dựa trên rủi ro (rủi ro càng cao - kiểm soát càng chặt). Các quy định liên quan bảo vệ dữ liệu cá nhân đảm bảo thống nhất, phù hợp với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025.
Theo Bộ Công an, dự kiến Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 1.7.2026.
