Lâm Đồng: Giải bài toán khai thác bô xít gắn với môi trường xanh

Những dự án hàng chục ngàn tỷ đồng tiếp tục được mở rộng

Lâm Đồng trao Quyết định chủ trương đầu tư 2 Dự án mở rộng, nâng công suất các dự án bô xít – nhôm có tổng vốn đầu tư gần 60.000 tỷ đồng cho Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam. Ảnh: H.T

Cụ thể, Dự án Mở rộng, nâng công suất Nhà máy sản xuất alumin Nhân Cơ (tại xã Nhân Cơ và xã Kiến Đức) có tổng vốn đầu tư gần 30.000 tỷ đồng. Dự án đầu tư mới dây chuyền sản xuất alumin thứ hai công suất 1,2 triệu tấn/năm. Mục tiêu sản xuất ra alumin đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc tế (dùng cho sản xuất nhôm kim loại) để xuất khẩu và phục vụ nhu cầu trong nước. Thời gian hoạt động của dự án là 30 năm kể từ ngày được chấp thuận chủ trương đầu tư. Đến năm 2030 đưa dự án vào hoạt động.

Đối với Dự án Mở rộng, nâng công suất Tổ hợp bô xít - nhôm Lâm Đồng tại xã Bảo Lâm 1 có tổng vốn đầu tư khoảng gần 30.000 tỷ đồng. Dự án đầu tư mới dây chuyền sản xuất alumin thứ hai công suất 1,2 triệu tấn/năm. Thời hạn hoạt động dây chuyền 2 là 29 năm, kể từ ngày 21/6/2010 theo thời hạn cho thuê đất tại Quyết định trước đó của UBND tỉnh.

Sau thời gian này, trường hợp có nhu cầu tiếp tục thực hiện dự án, doanh nghiệp đề nghị lập thủ tục gia hạn thời hạn sử dụng đất, điều chỉnh thời hạn hoạt động dự án đầu tư theo quy định của Luật Đất đai, Luật Đầu tư. Tiến độ thực hiện đầu tư xây dựng dây chuyền 2 từ quý /2025 đến hết quý III/2030. Dự kiến quý IV/2030 chính thức đưa dây chuyền thứ 2 vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười cho biết, hai dự án được trao Quyết định có tổng vốn đầu tư gần 60.000 tỷ đồng, là các dự án lớn nhất của tỉnh Lâm Đồng từ trước đến nay. Đây là nỗ lực rất lớn của tỉnh, kết quả của quá trình phối hợp chặt chẽ, trách nhiệm, hiệu quả giữa Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam với các Sở, ngành, địa phương được thực hiện theo đúng các quy trình, quy định của pháp luật; đồng thời là sự cụ thể hóa Kết luận số 31-KL/TW của Bộ Chính trị, quy hoạch khoáng sản và các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về định hướng phát triển ngành công nghiệp bô xít – alumin – nhôm đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045..

Tổng Giám đốc Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam Vũ Anh Tuấn cho biết, Tập đoàn đặt ra mục tiêu phấn đấu khởi công Dự án mở rộng, nâng công suất Nhà máy alumin Nhân Cơ trong năm 2026, đi vào hoạt động từ năm 2030; khởi công Dự án mở rộng, nâng công suất Tổ hợp bauxit - nhôm Lâm Đồng trong năm 2027, đi vào hoạt động từ năm 2031. Sau khi 2 dự án đi vào hoạt động sẽ nâng tổng sản lượng alumin của Tập đoàn lên 4 triệu tấn/năm; nâng tổng giá trị nộp ngân sách lên khoảng 4.000 tỷ đồng.

Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, bên cạnh Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam, còn nhiều doanh nghiệp tư nhân cũng đang đề xuất các dự án lớn tại địa phương như: Tập đoàn Trường Hải (THACO) đề xuất kế hoạch đầu tư hơn 100.000 tỷ đồng (khoảng 4 tỷ USD) để xây dựng tổ hợp kinh tế tuần hoàn, kết hợp khai thác bô xít và sản xuất alumin. Điểm nhấn trong đề xuất là nhà máy alumin Lâm Đồng 2, với công suất dự kiến 4 triệu tấn/năm.

Cụm alumin số 2 cũng ghi nhận 2 nhà đầu tư đăng ký tham gia là Công ty TNHH Khai khoáng Việt Nam và Tập đoàn Việt Phương. Trong khi đó, tại cụm mỏ số 4, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang đã đề xuất đầu tư tổ hợp quy mô lớn với công suất thiết kế 2 triệu tấn alumin/năm và 500.000 tấn nhôm/năm, tổng vốn đầu tư khoảng 58.000 tỷ đồng (tương đương 2,3 tỷ USD.

Mô hình “Kinh tế tuần hoàn và phát thải thấp”

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười cho biết, việc sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản đứng thứ 2 thế giới giúp Lâm Đồng có cơ hội trở thành trung tâm công nghiệp khai khoáng lớn nhất Đông Nam Á, nhưng cũng đặt ra bài toán vô cùng lớn về việc bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa Tây Nguyên.

Công nghệ xử lý bùn đỏ tại các dự án bauxite tại Nhà máy Nhân Cơ và Tân Rai. Ảnh: H.T

Theo quy định tại Điều 67 Luật Bảo vệ môi trường, các dự án đầu tư khai thác khoáng sản (bao gồm các dự án khai thác quặng bô xít) phải có phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường và thực hiện các yêu cầu về bảo vệ, cải tạo và phục hồi môi trường; trong đó, có phương án cải tạo, phục hồi môi trường và tiến hành cải tạo, phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường và quy định của pháp luật về khoáng sản.

Vì vậy, tỉnh Lâm Đồng xác định, việc áp dụng mô hình “Kinh tế tuần hoàn và phát thải thấp” là mục tiêu cốt lõi về “tầm nhìn xanh” cho ngành công nghiệp khai khoáng này, để biến những mối nguy hại cho môi trường thành động lực phát triển bền vững cho Tây Nguyên.

Hiện nhiều đơn vị khai thác bô xít ở Lâm Đồng, đang áp dụng phương án cải tạo, phục hồi môi trường là hoàn thổ. Tức là áp dụng phương pháp khai thác cuốn chiếu kết hợp với cải tạo, phục hồi môi trường để trồng cây rừng hoặc cây công nghiệp.

Bên cạnh đó, ứng dụng công nghệ “bùn đỏ bằng không” cũng một là thách thức lớn. Vì bùn đỏ là một chất thải rắn sinh ra từ quá trình tinh chế bô xít thành alumin có tính kiềm cực cao.

Để xử lý vấn đề này hiện nhiều đơn vị khai thác đang thực hiện xây dựng các hồ chức bùn đỏ được thiết kế bằng lớp đất sét đầm chặt và lớp vật liệu địa kỹ thuật, đảm bảo chất thải không thấm được ra môi trường xung quanh. Theo tính toán tuổi thọ khai thác của hộ chứa bùn đỏ khoảng 10 -12 năm. Sau khi chứa đầy, hồ chứa bùn đỏa sẽ được làm khô và phủ đất lên bề mặt và có thể trồng cây xanh hoặc xây nhà.

Chính vì vậy, việc rà soát, thực hiện các công trình xử lý bụi, khí thải tại Nhà máy; lắp đặt các trạm quan trắc nước thải tự động; tiến hành trồng cây, cải tạo, phục hồi môi trường diện tích đất sau khai thác; xây dựng hệ thống thu gom, tiêu thoát nước mưa khu vực Nhà máy…là hết sức cần thiết.