Bộ Công an đề xuất thêm tội danh mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự, trong dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi. Đồ họa: Quang Việt (có AI hỗ trợ)
Bộ Công an - Cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Bộ luật Hình sự (BLHS) sửa đổi vừa có báo cáo về việc tiếp thu, giải trình ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Đại biểu Quốc hội đối với dự án này.
Theo đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, đến nay, dự thảo Bộ luật Hình sự trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Phiên họp tháng 9.2026 đề xuất tiếp tục mở rộng thêm 4 tội danh pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự, nâng thành 57 tội.
So với dự thảo Bộ luật Hình sự trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, dự thảo lần này đã được chỉnh sửa bỏ quy định, hoặc bổ sung quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại tại một số điều.
Về đề xuất trên, một số ý kiến đề nghị rà soát để có thể mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đối với một số tội thuộc Nhóm các tội xâm phạm an ninh mạng nhằm bảo đảm phù hợp với thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm mạng và Công ước của Liên Hợp Quốc về phòng, chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội)...
Một số ý kiến đề nghị cân nhắc kỹ việc mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đối với các tội phạm về ma túy nêu trên bởi lẽ các tội phạm về ma túy thường có dấu hiệu định tội đặc trưng gắn liền với cá nhân;
Hạn chế mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại vì việc mở rộng có thể tác động tiêu cực tới sự phát triển kinh tế - xã hội, ảnh hưởng tới môi trường đầu tư, kinh doanh...
Về ý kiến trên, cơ quan soạn thảo cho hay, quá trình xây dựng, soạn thảo, việc mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đã được phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị có liên quan cân nhắc, xem xét kỹ lưỡng trên cơ sở quán triệt đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế, xã hội đã thể hiện tại hồ sơ chính sách Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Các tội phạm mới bổ sung quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đều có xem xét đầy đủ cơ sở lý luận và thực tiễn. Căn cứ để cơ quan chủ trì soạn thảo xem xét quy định trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại với từng tội phạm cụ thể như sau:
Tội phạm được quy định trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại khi hành vi phạm tội theo quy định của pháp luật chuyên ngành vốn thuộc nghĩa vụ, trách nhiệm của pháp nhân thương mại (ví dụ: Trốn thuế, trốn đóng bảo hiểm xã hội...).
Từ thực tiễn phòng chống tội phạm cho thấy, hành vi phạm tội được thực hiện với danh nghĩa pháp nhân, có sự thay đổi về tính chất, mức độ nguy hiểm nếu chỉ xử lý hành chính đối với pháp nhân thương mại thì không đủ sức răn đe, cần quy định trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại.
Xuất phát từ yêu cầu nội luật hóa các Điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia hoặc là thành viên.
