Bảo đảm nguồn lực tài chính ổn định để cải cách tiền lương

Hoàn thiện vị trí việc làm

Sau khi hoàn tất xây dựng vị trí việc làm, đề án cải cách tiền lương cũng phải được đẩy nhanh để bảo đảm tiến độ theo yêu cầu của cấp có thẩm quyền. Đây là yêu cầu được Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nhấn mạnh tại hội nghị giao ban triển khai nhiệm vụ công tác tháng 10 và quý IV/2026 diễn ra mới đây.

Phân tích về yêu cầu cải cách tiền lương theo vị trí việc làm, PGS.TS Trần Văn Trung - Bộ môn Quản lý công, Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TPHCM - cho rằng, để tiền lương trở thành nguồn thu nhập chính của cán bộ, công chức, viên chức, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, thay vì chỉ tập trung vào việc tăng lương.

Theo ông Trung, trước hết cần rà soát, chuẩn hóa danh mục vị trí việc làm tại từng cơ quan, đơn vị; xây dựng bản mô tả công việc và khung năng lực rõ ràng. Các vị trí cần được phân loại theo mức độ phức tạp, trách nhiệm và điều kiện làm việc.

Đây là cơ sở quan trọng để thiết kế cơ chế trả lương phù hợp. Nếu vị trí việc làm chưa được xác định rõ, việc trả lương theo vị trí có nguy cơ chỉ dừng lại ở hình thức, chưa phản ánh đúng yêu cầu công việc và năng lực của người đảm nhiệm.

Từ nền tảng đó, chuyên gia cho rằng cần thiết kế bảng lương mới theo vị trí việc làm, chức danh, chuyển dần sang trả lương bằng số tiền cụ thể thay vì phụ thuộc vào cơ chế tính lương theo hệ số nhân với mức lương cơ sở.

Mỗi vị trí có thể được thiết kế một dải lương với lộ trình tăng rõ ràng, bảo đảm tương quan hợp lý giữa các vị trí, đồng thời tạo khoảng cách đủ để khuyến khích người lao động nâng cao năng lực và chất lượng thực hiện nhiệm vụ.

Trả lương phải gắn với hiệu quả công việc

Bên cạnh đổi mới bảng lương, PGS.TS Trần Văn Trung nhấn mạnh yêu cầu gắn tiền lương với kết quả công việc và năng lực thực tế của cán bộ, công chức, viên chức.

Theo đó, cần xây dựng hệ thống đánh giá kết quả công việc minh bạch, có tiêu chí cụ thể và có thể kiểm chứng. Việc trả lương theo vị trí việc làm cần đi cùng cơ chế đánh giá hiệu quả, tránh tình trạng người đảm nhiệm những công việc có yêu cầu và mức độ trách nhiệm khác nhau nhưng thu nhập vẫn thiếu sự phân biệt phù hợp.

Chuyên gia cũng cho rằng cần từng bước cơ cấu lại thu nhập theo hướng giảm sự phụ thuộc vào các khoản phụ cấp, tăng tỉ trọng tiền lương chính thức và minh bạch hóa các khoản thu nhập. Mục tiêu là để tiền lương trở thành nguồn thu nhập chủ yếu, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào các khoản ngoài lương.

Cùng với đó, cần có lộ trình nâng thu nhập khu vực công để bảo đảm mức sống và tăng khả năng cạnh tranh trong thu hút, giữ chân nhân lực, nhất là ở những lĩnh vực cần nhân lực chất lượng cao như công nghệ thông tin, tài chính, y tế và giáo dục.

Theo PGS.TS Trần Văn Trung, cải cách tiền lương chỉ có thể triển khai bền vững khi đi cùng việc tạo nguồn lực tài chính ổn định. Tinh giản biên chế cần gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ; đồng thời cơ cấu lại chi ngân sách, giảm những khoản chi thường xuyên kém hiệu quả và tăng tính tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp theo quy định.

"Hoàn thiện vị trí việc làm là bước nền tảng, nhưng để cải cách tiền lương đạt hiệu quả, cần đồng thời đổi mới bảng lương, gắn thu nhập với kết quả công việc và bảo đảm nguồn lực thực hiện. Đây cũng là những yếu tố quyết định để tiền lương từng bước trở thành nguồn thu nhập chính, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ trong khu vực công" - PGS.TS Trần Văn Trung nhấn mạnh.