Nền tảng quan trọng của an ninh bền vững
Trong thế giới kết nối số sâu rộng, bất ổn không chỉ đến từ xung đột quân sự, đứt gãy chuỗi cung ứng hay tấn công mạng, mà còn có thể bắt đầu từ sự xói mòn niềm tin trong xã hội. Tin giả, thao túng thông tin, kích động cực đoan, phân cực xã hội và các chiến dịch gây ảnh hưởng có chủ đích có thể làm suy yếu đồng thuận quốc gia, làm méo mó nhận thức công chúng, khoét sâu chia rẽ và khiến khủng hoảng lan nhanh hơn. Vì vậy, bảo vệ hòa bình trong thời đại mới cũng đòi hỏi phải bảo vệ sự thật, củng cố niềm tin xã hội, nâng cao năng lực truyền thông chiến lược, giáo dục công dân số, thúc đẩy trách nhiệm của các nền tảng công nghệ và hợp tác quốc tế trong chống thông tin sai lệch. Một xã hội có khả năng phân biệt đúng sai, giữ được đồng thuận trước biến động và không bị dẫn dắt bởi sợ hãi, thù hận hay thao túng sẽ là nền tảng quan trọng của an ninh bền vững”.
Đây là nhận định rất đáng suy ngẫm trong bối cảnh tin giả, thao túng thông tin, kích động cực đoan và các chiến dịch gây ảnh hưởng có chủ đích đang trở thành một loại “nguy cơ mềm” nhưng hậu quả lớn.
Nếu trước đây, cuộc chiến về thông tin thường được nhìn nhận như một vấn đề an ninh, đối ngoại hoặc kỹ thuật, thì hiện nay, nó đã đi sâu vào đời sống hằng ngày của từng người dân. Một tin đồn thất thiệt về dịch bệnh có thể khiến người dân hoang mang. Một thông tin bịa đặt về chính sách có thể làm méo mó nhận thức xã hội. Một đoạn video cắt ghép, một hình ảnh bị đặt sai bối cảnh, một tài khoản ẩn danh kích động có thể tạo ra làn sóng nghi ngờ, thù hận, chia rẽ. Khi niềm tin bị xói mòn, sự thật trở nên mong manh; khi sự thật bị phủ lấp, đồng thuận xã hội sẽ bị thử thách.
Trách nhiệm của báo chí, truyền thông
Xây dựng một “xã hội có khả năng phân biệt đúng sai, giữ được đồng thuận trước biến động và không bị dẫn dắt bởi sợ hãi, thù hận hay thao túng” như lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cần có trách nhiệm từ nhiều bên, cần sự hợp tác đa quốc gia. Báo chí giờ đây không đơn thuần đưa tin, báo chí phải trở thành lực lượng bảo vệ sự thật, giữ gìn không gian thông tin lành mạnh và góp phần củng cố niềm tin xã hội. Đây được coi như trách nhiệm chính trị, xã hội và nghề nghiệp của báo chí trong thời đại số.
Khi một vấn đề xã hội phát sinh nhưng thông tin chính thức chậm, thiếu hoặc khó hiểu, khoảng trống ấy rất dễ bị lấp đầy bằng đồn đoán, suy diễn và thông tin sai lệch. Bởi vậy, mỗi cơ quan báo chí phải coi tính chính xác, công bằng, khách quan và nhân văn là nguyên tắc sống còn.
Luật Báo chí (sửa đổi) có hiệu lực từ 1.7.2026 tới đây tạo thêm nhiều chức năng để báo chí, truyền thông làm tốt hơn vai trò xây dựng niềm tin xã hội. Khi bàn về Luật Báo chí (sửa đổi) tại nghị trường Quốc hội khóa XV, Đại biểu Phạm Trọng Nhân (TPHCM) cho rằng dự thảo Luật Báo chí được sửa đổi trong bối cảnh không gian thông tin toàn cầu thay đổi tận gốc rễ trước tác động của trí tuệ nhân tạo. Tốc độ lan truyền dữ liệu vượt xa khả năng kiểm chứng của con người, biến thông tin thành một dạng quyền lực mới, thậm chí là “vũ khí mới”, đặt ra thách thức an ninh phi truyền thống đối với an ninh tư tưởng, an ninh nhận thức và an ninh xã hội.
Cùng với việc Luật Báo chí (sửa đổi) sắp có hiệu lực, Ngày 12.5.2026, Chính phủ ban hành Nghị định 148/2026/NĐ-CP, sẽ có hiệu lực từ 1.7 tới, tập trung cập nhật các quy định về an ninh mạng, cung cấp thông tin trên không gian mạng và quảng bá hình ảnh Việt Nam. Nghị định định đặt ra yêu cầu: “Khi triển khai hoạt động thông tin đối ngoại trên không gian mạng, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến, phải bảo đảm tuân thủ các nguyên tắc về bảo mật thông tin; xác thực nguồn tin; kiểm soát nội dung theo quy định của pháp luật; bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và ngăn ngừa việc phát tán tin giả, tin sai sự thật về Việt Nam”.
Nghị định cũng đặt ra trách nhiệm rất lớn với báo chí, truyền thông khi sản xuất, phát hành trên nền tảng không gian mạng: “Chương trình, sản phẩm báo chí trên các phương tiện thông tin đại chúng, kênh nội dung chính thức, ứng dụng chính thức trên không gian mạng của các cơ quan báo chí, đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật về an ninh mạng và an toàn thông tin mạng”.
Bảo vệ hòa bình trong thời đại mới, như tinh thần phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nêu tại phiên khai mạc Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, báo chí, truyền thông Việt Nam cần khẳng định vai trò tuyến đầu. Khi báo chí làm tốt vai trò kiểm chứng, giải thích, định hướng bằng sự thật và nhân văn, xã hội sẽ có thêm sức đề kháng trước tin giả. Mục tiêu để người dân tin vào những nguồn thông tin chính đáng, còn đủ bình tĩnh để phân biệt đúng sai, giữ được đồng thuận trước biến động, đó chính là nền tảng quan trọng của an ninh bền vững và phát triển trong khu vực và đất nước.
