A- A A+ | Trong Tăng tương phản Giảm tương phản

Ngày Văn hóa Việt Nam: Hành trình 80 năm và cú bứt phá để văn hóa thành nguồn lực kinh tế

80 năm sau Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, văn hóa càng khẳng định vai trò là nguồn lực nội sinh, tạo giá trị kinh tế, thúc đẩy phát triển đất nước.

Ngày Văn hóa Việt Nam: Hành trình 80 năm và cú bứt phá để văn hóa thành nguồn lực kinh tế

Văn hóa ngày càng khẳng định vai trò là nguồn lực nội sinh, góp phần tạo giá trị kinh tế, thúc đẩy phát triển đất nước. Ảnh: Quang Đạt

Từ nền tảng tinh thần đến động lực phát triển

Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất ngày 24.11.1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu tư tưởng “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”.

Sau 80 năm, tư duy về văn hóa tiếp tục được mở rộng, từ vai trò bồi đắp sức mạnh tinh thần đến việc tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển kinh tế, xã hội.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, sự thay đổi lớn nhất là văn hóa ngày càng tham gia trực tiếp vào việc định hình tương lai đất nước.

Ông phân tích: “Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng, văn hóa còn hiện diện trong cách chúng ta thiết kế một đô thị, xây dựng thương hiệu quốc gia, phát triển du lịch, sản xuất phim, tổ chức concert, sáng tạo trò chơi điện tử hay giới thiệu sản phẩm thủ công Việt Nam ra thị trường quốc tế. Một tác phẩm nghệ thuật không chỉ đem đến cảm xúc; nó có thể tạo việc làm, hình thành thị trường, làm thay đổi cách thế giới nhìn nhận Việt Nam”.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương. Ảnh: Nhân vật cung cấp
PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Sự chuyển dịch này đặt ra yêu cầu nhìn nhận văn hóa như một nguồn lực phát triển, thay vì chỉ giới hạn trong hoạt động bảo tồn, gìn giữ và thụ hưởng. Những giá trị văn hóa có thể được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ, tạo việc làm và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Thực tế, sức hút của các concert quy mô lớn, phim Việt có doanh thu cao hay những lễ hội thu hút đông đảo công chúng cho thấy nhu cầu hưởng thụ văn hóa đang thay đổi. Công chúng, đặc biệt là người trẻ, ngày càng chủ động lựa chọn, tham gia và tương tác với các sản phẩm văn hóa.

Tuy nhiên, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng không thể đồng nhất sức sống văn hóa với những sự kiện đông người hay sân khấu được đầu tư kinh phí.

Ông nhấn mạnh: “Người trẻ không chỉ muốn nghe một bài hát; họ muốn sống trong không khí của bài hát ấy, cùng hát với người khác, kể lại trải nghiệm của mình và tìm thấy bản sắc của chính mình. Văn hóa, vì thế, đang chuyển từ chỗ được nhìn như hoạt động giải trí bổ sung thành một nhu cầu gắn với chất lượng sống”.

Theo Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, phát triển văn hóa còn phải hướng tới khả năng tiếp cận của mọi tầng lớp nhân dân, nâng cao chất lượng con người và đời sống tinh thần cộng đồng.

Đánh thức giá trị di sản, tạo chuỗi kinh tế văn hóa

Nghị quyết 80-NQ/TW đặt ra yêu cầu phát huy giá trị văn hóa, khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển đất nước. Trong đó, di sản, làng nghề và nghệ thuật truyền thống có thể trở thành chất liệu để hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa, tạo giá trị kinh tế và sinh kế cho cộng đồng.

Tuy nhiên, khai thác di sản không đồng nghĩa với thương mại hóa bằng mọi giá.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng: “Di sản không phải là một món đồ cũ phải cất kỹ trong tủ kính, nhưng cũng không phải nguyên liệu có thể tùy tiện khai thác để bán bằng mọi giá. Di sản là ký ức, tri thức, bản sắc và đời sống của cộng đồng”.

Theo ông, bảo tồn không có nghĩa là đóng băng, còn sáng tạo không đồng nghĩa với làm biến dạng giá trị gốc.

Làng nghề có thể kết hợp kỹ thuật truyền thống với thiết kế đương đại; nghệ thuật dân gian có thể tiếp cận công chúng qua phim tài liệu, sân khấu và các nền tảng số.

Quá trình này cũng cần bảo đảm nghệ nhân có thu nhập xứng đáng, cộng đồng được tham gia quyết định cách khai thác và chia sẻ lợi ích từ di sản.

Tại Hà Nội, việc phát huy giá trị di sản đang được đặt trong mối liên hệ với phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa.

Ông Phạm Xuân Tài - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội - cho biết, Thủ đô hiện có hơn 1.700 di sản văn hóa phi vật thể và trên 6.400 di tích. Đây là nguồn tài nguyên lớn để phát triển các sản phẩm văn hóa, du lịch.

“Nhiều nội dung kết nối di sản với các tour du lịch đang được xây dựng; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, thực tế ảo để phát huy giá trị di sản, đưa di sản đến gần hơn với đông đảo người dân và bạn bè quốc tế”, ông Tài cho biết.

Ông Phạm Xuân Tài – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội. Ảnh: Sở VHTTDL Hà Nội
Ông Phạm Xuân Tài – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội. Ảnh: Sở VHTTDL Hà Nội

Việc khai thác di sản theo hướng này không chỉ giúp mở rộng trải nghiệm cho du khách mà còn tạo thêm cơ hội phát triển các sản phẩm, dịch vụ văn hóa gắn với bản sắc địa phương.

Khi di tích trở thành điểm đến trong các hành trình du lịch, làng nghề được kết nối với hoạt động trải nghiệm, những giá trị văn hóa có thêm điều kiện hiện diện trong đời sống và tạo ra lợi ích kinh tế cho cộng đồng.

Ông Phạm Xuân Tài cũng nhấn mạnh vai trò của người dân trong quá trình bảo tồn và phát huy di sản. Theo ông, việc tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam là dịp để các giá trị văn hóa của Thủ đô đến gần hơn với công chúng, giúp người dân hiểu rõ hơn về di sản cũng như trách nhiệm của mình trong gìn giữ, tiếp nối những giá trị ấy.

Thành phố đã có hướng dẫn cụ thể tại cơ sở về công tác phát huy giá trị di tích, đồng thời đang triển khai nhiều chương trình, kế hoạch để tiếp tục thúc đẩy hoạt động này sau ngày 24.11.

Các tin khác

Tin nổi bật