|
| Ảnh minh hoạ: ST |
Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh đồng USD tiếp tục duy trì sức mạnh khi thị trường ngày càng tin rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ giữ lãi suất cao lâu hơn dự kiến.
Theo báo cáo của MBS, chỉ số DXY (chỉ số đo lường sức mạnh của đồng USD) từng giảm về 98,06 điểm trong tháng 4 khi thị trường kỳ vọng căng thẳng Trung Đông hạ nhiệt. Tuy nhiên, đồng bạc xanh nhanh chóng phục hồi lên quanh 98,9 - 99 điểm khi đàm phán Mỹ - Iran thất bại, eo biển Hormuz tiếp tục đối mặt nguy cơ gián đoạn và giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng.
Giá năng lượng tăng mạnh đang khiến áp lực lạm phát tại Mỹ quay trở lại. Chỉ số PCE tháng 3 tăng 3,5% so với cùng kỳ, trong khi PPI tăng 4% - mức cao nhất kể từ đầu năm 2023. Đây là nguyên nhân khiến Fed tiếp tục giữ nguyên lãi suất điều hành ở mức 3,5-3,75% và duy trì quan điểm thận trọng với chính sách tiền tệ.
Báo cáo của VNDirect cho rằng, mặt bằng lãi suất USD nhiều khả năng sẽ tiếp tục neo cao trong thời gian dài hơn, qua đó duy trì áp lực lên tỷ giá, chênh lệch lãi suất VND-USD cũng như dư địa điều hành chính sách tiền tệ của Việt Nam trong các quý tới.
Không chỉ chịu tác động từ bên ngoài, tỷ giá USD/VND hiện còn đối mặt sức ép lớn từ diễn biến thương mại và nhu cầu ngoại tệ trong nước.
Theo dữ liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), cán cân thương mại hàng hóa trong tháng 4/2026 ghi nhận mức thâm hụt lớn do nhập khẩu tăng nhanh hơn đáng kể so với xuất khẩu. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu tháng 4 tăng 21% so với cùng kỳ năm trước, đạt 45,5 tỷ USD, trong khi nhập khẩu tăng tới 32,5%, lên 48,8 tỷ USD. Điều này khiến thâm hụt thương mại riêng trong tháng lên tới 3,3 tỷ USD.
Tính chung 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tăng 19,7%, đạt 168,5 tỷ USD, nhưng nhập khẩu tăng nhanh hơn, tới 28,7%, lên 175,6 tỷ USD. Qua đó, nền kinh tế ghi nhận mức nhập siêu lũy kế khoảng 7,1 tỷ USD - mức cao nhất kể từ năm 2011.
Đáng chú ý, nhập khẩu tăng mạnh chủ yếu đến từ nhóm máy móc, thiết bị và linh kiện điện tử với mức tăng 57,5%, phản ánh nhu cầu bổ sung nguyên vật liệu và tư liệu sản xuất của khu vực công nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp xuất khẩu và khu vực FDI. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng diễn biến này cũng cho thấy áp lực ngoại tệ đang lớn dần lên trong bối cảnh hoạt động sản xuất và thương mại quốc tế bắt đầu xuất hiện tín hiệu chậm lại.
Chỉ số Nhà Quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam tháng 4/2026 giảm từ 51,2 điểm xuống 50,5 điểm - mức thấp nhất trong 7 tháng. Dù vẫn nằm trên ngưỡng 50 điểm, cho thấy sản xuất tiếp tục mở rộng, nhưng tốc độ tăng trưởng đã chậm lại đáng kể.
Đáng chú ý, số lượng đơn hàng mới giảm lần đầu sau 8 tháng, trong khi đơn hàng xuất khẩu giảm tháng thứ hai liên tiếp. Đây có thể là tín hiệu sớm cho thấy nhu cầu bên ngoài đang suy yếu dưới tác động của chi phí logistics gia tăng và bất ổn địa chính trị toàn cầu.
Dữ liệu PMI cũng cho thấy, chi phí đầu vào đang tăng nhanh nhất trong vòng 15 tháng do giá nguyên vật liệu và vận tải leo thang. Hơn nữa, nhập khẩu năng lượng trong quý I/2026 đạt khoảng 3,4 tỷ USD, tăng gấp 2,1 lần so với cùng kỳ năm trước do tác động từ giá dầu và chi phí vận chuyển quốc tế.
|
| Nguồn: Báo cáo cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam của WB. |
Ngoài áp lực nhập siêu, nền kinh tế cũng đang bước vào giai đoạn nhu cầu ngoại tệ tăng theo mùa vụ, khi quý II và quý III thường là thời điểm nhu cầu USD cho nhập khẩu, thanh toán quốc tế và chuyển lợi nhuận của khối FDI tăng mạnh, trong khi nguồn thu từ xuất khẩu và kiều hối chưa thực sự cao điểm.
Trong bối cảnh đó, dòng vốn FDI tiếp tục được xem là yếu tố hỗ trợ quan trọng đối với cung ngoại tệ. Theo số liệu mới nhất, vốn FDI đăng ký trong 4 tháng đầu năm đạt khoảng 18,2 tỷ USD, tăng 32% so với cùng kỳ, trong khi vốn giải ngân đạt 7,4 tỷ USD, tăng gần 10%.
Theo đánh giá của các chuyên gia, lực đỡ cốt lõi của cán cân thanh toán Việt Nam nhiều năm qua vẫn đến chủ yếu từ thặng dư thương mại. Vì vậy, nếu PMI tiếp tục suy yếu khiến xuất khẩu giảm tốc, trong khi Fed duy trì lãi suất cao và căng thẳng địa chính trị kéo dài, áp lực lên tỷ giá USD/VND sẽ còn gia tăng.
Báo cáo cập nhật kinh tế vĩ mô Việt Nam tháng 5/2026 của Ngân hàng Thế giới (WB) cũng lưu ý, đồng Việt Nam đã mất giá hơn 3% kể từ đầu năm do tác động của đồng USD mạnh lên, thâm hụt thương mại quý I và xu hướng dòng vốn tiếp tục chảy ra. Theo WB, diễn biến này đang hạn chế khả năng tích lũy dự trữ ngoại hối của Việt Nam, hiện chỉ tương đương khoảng hai tháng nhập khẩu.
Trong ngắn hạn, các chuyên gia MBS dự báo, tỷ giá USD/VND trong quý II/2026 có thể dao động quanh vùng 26.350 - 26.700 VND/USD, tương ứng mức tăng khoảng 0,3- 1,6% so với đầu năm.
Các chuyên gia cho rằng triển vọng của đồng USD trong thời gian tới vẫn rất khó đoán định khi thị trường đang phân hóa mạnh về kỳ vọng chính sách của Fed. Tuy nhiên, trong kịch bản Fed tiếp tục trì hoãn giảm lãi suất và giá dầu duy trì ở mức cao, áp lực đối với tỷ giá USD/VND nhiều khả năng sẽ còn kéo dài trong các quý tới.
