Ngày 15/4/2026, tại Bắc Kinh – Trung Quốc, trong khuôn khổ chuyến thăm Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Việt Nam và Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã chính thức ký kết Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với quả bưởi và quả chanh xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc.
Việc ký kết Nghị định thư là kết quả của quá trình đàm phán kỹ thuật bài bản, kéo dài từ năm 2019 giữa các cơ quan chuyên môn hai nước trong lĩnh vực bảo vệ và kiểm dịch thực vật.
Kết quả này không chỉ phản ánh nỗ lực phối hợp chặt chẽ và tinh thần trách nhiệm cao trong việc hài hòa các yêu cầu kỹ thuật, mà còn thể hiện sự chủ động của hai bên trong việc lựa chọn, ưu tiên mở cửa thị trường đối với các sản phẩm có tiềm năng và lợi thế.
Trong bối cảnh hợp tác nông nghiệp Việt Nam – Trung Quốc không ngừng được củng cố và mở rộng, việc ký kết Nghị định thư đối với quả bưởi và quả chanh tiếp tục khẳng định xu hướng mở cửa thị trường theo hướng chính ngạch, minh bạch, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời thể hiện tính kế thừa và ngày càng hoàn thiện của cơ chế hợp tác song phương.
Diện tích cây bưởi, của Việt Nam đạt khoảng 106 nghìn ha. Ảnh: BCT
Theo Nghị định thư đã ký, tất cả các vùng trồng và cơ sở đóng gói chanh và bưởi xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc phải được đăng ký với Bộ NN&MT và phải được Bộ NN&MT, GACC phê duyệt. Vùng trồng và cơ sở đóng gói phải có các biện pháp kiểm soát các đối tượng sinh vật gây hại. Trong đó, vùng trồng phải áp dụng thực hành nông nghiệp tốt (GAP), quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), phải thực hiện bao trái bưởi trước khi thu hoạch ít nhất 60 ngày; đặt bẫy ruồi đục quả… Cơ sở đóng gói, ngoài việc phải có nền cứng, sạch sẽ, có các khu chế biến, xử lý, bảo quản và các khu chức năng riêng thì quá trình đóng gói, bưởi và chanh phải được lựa chọn, phân loại và làm sạch nhằm loại bỏ quả bị bệnh, bị nhiễm sinh vật gây hại, thối hỏng hoặc biến dạng; đồng thời loại bỏ cành, lá, các tàn dư thực vật và đất.
Bưởi và chanh là hai trong số những sản phẩm nông nghiệp có lợi thế nổi bật của Việt Nam. Trong đó, diện tích cây bưởi đạt khoảng 106 nghìn ha, thuộc nhóm các quốc gia có quy mô sản xuất bưởi lớn trên thế giới, với nhiều vùng sản xuất tập trung, quy mô lớn. Ngoài các vùng trồng truyền thống, diện tích bưởi và chanh tiếp tục được mở rộng trong nhiều năm gần đây tại nhiều địa phương như Hà Nội, Phú Thọ, Tuyên Quang, Vĩnh Long, Đồng Nai, Đồng Tháp…cùng với việc đưa vào sản xuất các giống bưởi đặc sản như bưởi Diễn, bưởi Phúc Trạch, bưởi Đoan Hùng, bưởi Năm Roi, bưởi Da Xanh,... có năng suất cao, chất lượng tốt và phù hợp thị trường, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.
Trung Quốc được xác định là thị trường quan trọng, có tiềm năng lớn đối với các sản phẩm trái cây của Việt Nam, với quy mô tiêu thụ lớn và nhu cầu ngày càng gia tăng. Trên cơ sở thành công của nhiều mặt hàng nông sản đã được xuất khẩu chính ngạch vào thị trường này, bưởi và chanh tiếp tục được xác định là những sản phẩm có tiềm năng lớn, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng và xu hướng thị trường, đồng thời ngày càng được người tiêu dùng Trung Quốc ưa chuộng. Với lợi thế về chất lượng và năng lực cung ứng, hai mặt hàng này được kỳ vọng sẽ từng bước mở rộng thị phần, khẳng định vị thế và đóng góp tích cực vào tăng trưởng xuất khẩu nông sản của Việt Nam.
Việc ký kết Nghị định thư không chỉ mở ra cơ hội khai thác hiệu quả tiềm năng sản xuất của hai mặt hàng bưởi và chanh mà còn góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho xuất khẩu chính ngạch, nâng cao hiệu quả tiêu thụ, gia tăng thu nhập cho người sản xuất và nâng cao giá trị gia tăng của ngành hàng. Đồng thời, đây là động lực thúc đẩy tổ chức lại sản xuất theo hướng chuẩn hóa, nâng cao chất lượng, kiểm soát chặt chẽ dịch hại và truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thương mại nông sản quốc tế.
Những nỗ lực đàm phán kỹ thuật giữa hai bên không chỉ mang lại kết quả đối với riêng hai mặt hàng này mà còn mở ra cơ hội mở rộng tiếp cận thị trường quốc tế cho các sản phẩm nông sản tiềm năng khác của Việt Nam, góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên trường quốc tế.
Theo đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ NN&MT, trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương, Hiệp hội, doanh nghiệp và người sản xuất để tổ chức triển khai hiệu quả Nghị định thư, bao gồm: tổ chức tập huấn phổ biến các quy định của Nghị định thư; đẩy mạnh xây dựng, chuẩn hóa lại các vùng trồng đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật của Nghị định thư đã ký, gửi cho phía Trung Quốc để phê duyệt các vùng trồng, cơ sở đóng gói đáp ứng các điều kiện kỹ thuật; tăng cường kiểm tra các vùng trồng, cơ sở đóng gói bưởi và chanh nhằm đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định của phía Trung Quốc xây dựng thị trường ổn định, có chỗ đứng lâu dài tại thị trường Trung Quốc. Đồng thời, làm cơ sở phát triển và mở rộng thị trường xuất khẩu cho bưởi và chanh của Việt Nam.
Tính đến tháng 4/2026, Việt Nam đã xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc hơn 16 loại rau quả, bao gồm sầu riêng, thanh long, dưa hấu, vải, nhãn, chuối, mít, xoài, chôm chôm, măng cụt, chanh dây, khoai lang, ớt, thạch đen, bưởi và chanh. Nhiều loại quả đã ký Nghị định thư (sầu riêng, chuối, măng cụt, chanh leo, khoai lang, dưa hấu, bưởi, chanh, ớt).
Cụ thể, các loại trái cây đã ký Nghị định thư (yêu cầu kiểm dịch nghiêm ngặt): Sầu riêng tươi, Chuối tươi, Khoai lang, Măng cụt, Chanh dây (chanh leo), Dưa hấu, Bưởi (tươi), Chanh (tươi), Ớt, Sầu riêng đông lạnh, Dừa tươi, Thạch đen.
Các loại trái cây truyền thống (đang hoàn thiện Nghị định thư): Thanh long, Chôm chôm, Xoài, Vải thiều, Nhãn, Mít.
Việc xuất khẩu chính ngạch yêu cầu trái cây phải có mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, đáp ứng tiêu chuẩn kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm của phía Trung Quốc. Sầu riêng và chuối là những mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất trong danh sách này.
