|
| Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu chỉ đạo Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc. Ảnh: chinhphu.vn |
Đổi mới tư duy về người cao tuổi
Ngày 16/11, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Văn phòng Chính phủ, Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Ủy ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội và Hội Người cao tuổi Việt Nam tổ chức Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc.
Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Nguyễn Thanh Bình, Trưởng Ban Chỉ đạo Hội nghị, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam nhấn mạnh, Việt Nam là một trong những quốc gia già hóa dân số với tốc độ rất nhanh, trong khi các nước đã trải qua già hóa dân số trong khoảng 50-70 năm, cá biệt có quốc gia gần một thế kỷ thì ở Việt Nam dự báo chỉ khoảng trong 25 năm.
Già hóa dân số đặt ra nhiều bài toán khó về an sinh xã hội, y tế, bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi. Thực tế này đòi hỏi các cấp, các ngành, toàn xã hội cần phải đổi mới tư duy, khắc phục nhận thức phiến diện, một chiều, coi người cao tuổi là đối tượng thụ động chờ hưởng chính sách, mà phải chuyển sang tư duy mới, nhận thức đúng, khẳng định người cao tuổi là động lực quan trọng, là nguồn lực quý báu để góp phần phát triển đất nước nhanh, bền vững. Thực tế cho thấy, số người cao tuổi nước ta ngày càng tăng, tuổi thọ ngày càng được nâng lên, chính sách an sinh xã hội đối với người cao tuổi ngày càng được chú trọng.
Theo thông tin từ Ban tổ chức, Hội nghị lần này có 102 bài tham luận của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp, đại diện tổ chức quốc tế tại Việt Nam. Ông Nguyễn Thanh Bình cho rằng, đây là sự kiện mang hào khí Diên Hồng trong kỷ nguyên mới, lan tỏa niềm tin, khát vọng, kết nối tất cả các thế hệ cùng chung sức đồng lòng bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi, vừa mang truyền thống đạo lý “kính lão, trọng thọ”, vừa mang tầm nhìn mới về việc “biến nguy thành cơ”, xử lý thông minh với già hóa dân số, khai mở nguồn tài nguyên đặc biệt của hàng triệu người cao tuổi nước ta.
Đây cũng sẽ là tiền đề chuẩn bị nội dung và các sáng kiến đột phá cho Hội nghị bên lề APEC năm 2027 tại Việt Nam với chủ đề “Kinh tế bạc trong xu thế toàn cầu hoá”; làm sâu sắc hơn quan điểm đúng đắn của Đảng về đặt người cao tuổi vào vị trí ưu tiên, đồng thời phát triển kinh tế bạc không chỉ là phát triển một lĩnh vực kinh tế mà còn phát huy nguồn lực, tiềm năng, sáng tạo của mọi thế hệ mọi lực lượng cùng tham gia xây dựng hạnh phúc cho con người và đóng góp vào sự phát triển phồn vinh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
3 yêu cầu chiến lược phát triển kinh tế bạc
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, cũng nhấn mạnh, các định hướng lớn phát triển kinh tế bạc đã và đang từng bước được hoàn thiện.
Có thể kể đến, Luật Dân số năm 2025 đặt ra yêu cầu thích ứng với già hóa dân số. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng (dự thảo) nhấn mạnh nâng cao tuổi thọ, số năm sống khỏe mạnh, nâng cao chất lượng phát triển con người. Đặc biệt, Nghị quyết số 19, tháng 7/2026 của Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã đặt vấn đề thích ứng với chuyển đổi dân số, già hóa dân số và phát triển kinh tế bạc trong tổng thể mô hình phát triển mới của đất nước.
Các bộ, ngành, địa phương và Hội Người cao tuổi Việt Nam đã tích cực triển khai các nhiệm vụ có liên quan. Thực hiện nhiệm vụ được giao, Ban Kinh tế Trung ương đang chủ trì xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, dự kiến trình Bộ Chính trị vào quý I/2027.
Những kết quả đó cho thấy, kinh tế bạc đã từng bước chuyển từ nhận thức sang hành động, từ nghiên cứu sang hoạch định chính sách. Tuy nhiên, theo lãnh đạo Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, đây mới chỉ là bước khởi đầu; những vấn đề về thể chế, thị trường, nguồn lực, hạ tầng và tổ chức thực hiện vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần phải được tháo gỡ.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nêu ra 3 yêu cầu chiến lược hiện nay:
Thứ nhất, kinh tế bạc phải được đặt trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển của đất nước. Nghị quyết số 19 xác định yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng suất; lấy con người làm trung tâm, chuyển từ quản lý, kiểm soát sang kiến tạo phát triển.
Trong đó, chuyển từ quản lý quy mô, cơ cấu dân số sang phát triển vốn dân số quốc gia, chủ động thích ứng với già hóa và khai thác cơ hội từ kinh tế bạc là một yêu cầu quan trọng. Kinh tế bạc không chỉ góp phần đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi mà còn mở rộng thị trường, thúc đẩy đầu tư, tạo việc làm, phát triển các ngành hàng hóa, dịch vụ mới và hình thành các động lực tăng trưởng mới.
Thứ hai, tốc độ già hóa dân số đòi hỏi phải hành động sớm và có tầm nhìn dài hạn. Việt Nam hiện có gần 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Hơn 9 triệu người cao tuổi vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh. Dự báo đến năm 2034, số người từ 60 tuổi trở lên có thể đạt gần 21 triệu người. Thời kỳ dân số vàng dự kiến kết thúc vào khoảng năm 2036.
Tuổi thọ bình quân của người Việt Nam đang đạt mức 74 tuổi nhưng số năm sống khỏe mạnh mới khoảng 65 năm. Điều đó cho thấy yêu cầu không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng sống, sức khỏe, năng lực tự chủ và khả năng tham gia xã hội của người cao tuổi.
Việt Nam chỉ còn khoảng một thập niên để chuẩn bị căn bản cho thời kỳ già hóa dân số. Đây là khoảng thời gian có ý nghĩa quyết định để xây dựng nền tảng thể chế, kinh tế, hạ tầng và an sinh, biến thách thức già hóa thành cơ hội phát triển.
Thứ ba, phát triển kinh tế bạc theo hướng vừa tạo giá trị kinh tế, vừa bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội. Không thể chỉ nhìn kinh tế bạc từ góc độ quy mô thị trường hay khả năng thương mại hóa các dịch vụ dành cho người cao tuổi.
Điều cốt lõi là phát huy tiềm năng, trí tuệ, kinh nghiệm và đóng góp của người cao tuổi, đồng thời bảo đảm mọi người cao tuổi, nhất là nhóm yếu thế, được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và thụ hưởng thành quả phát triển. Đây vừa là yêu cầu kinh tế, vừa là yêu cầu chính trị, xã hội và nhân văn.
“Hội nghị hôm nay phải đi sâu vào những vấn đề thực tiễn: Làm gì, ai chịu trách nhiệm, nguồn lực từ đâu, cơ chế thực hiện thế nào và hiệu quả được đo lường ra sao?”, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh.
Cụ thể hơn, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị hội nghị tập trung làm rõ 4 định hướng trọng tâm. Theo đó, cần xác định đúng vị trí, vai trò và cấu phần của kinh tế bạc trong mô hình phát triển mới; tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, kiến tạo môi trường và thị trường phát triển; đổi mới cơ chế huy động, phân bổ và chia sẻ nguồn lực, bảo đảm phát triển bao trùm; đồng thời, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết các chủ thể làm động lực phát triển hệ sinh thái.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cũng nhấn mạnh, phát triển kinh tế bạc không đơn thuần là mở rộng một thị trường mới, mà là lựa chọn chiến lược trong đổi mới mô hình phát triển, chủ động thích ứng với chuyển đổi dân số và hiện thực hóa quan điểm phát triển lấy con người làm trung tâm.
Mục tiêu không chỉ là tạo thêm giá trị kinh tế từ nhu cầu của người cao tuổi, mà quan trọng hơn là xây dựng một xã hội trong đó, người cao tuổi được sống khỏe mạnh, an toàn, độc lập, tiếp tục cống hiến và thụ hưởng thành quả phát triển; trong đó, trí tuệ, kinh nghiệm và vốn sống của các thế hệ được phát huy thành nguồn lực cho đất nước.
“Phát triển kinh tế bạc phải bảo đảm hài hòa 3 mục tiêu: Tạo động lực tăng trưởng mới; phát huy đầy đủ tiềm năng đóng góp của người cao tuổi; bảo đảm an sinh xã hội, tiến bộ và công bằng, không để ai bị bỏ lại phía sau”, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh quan điểm.
Trình bày phát biểu trung tâm tại Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc, đồng chí Dương Trung Ý, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản cho biết: nước ta có khoảng 16,5 triệu người cao tuổi, chiếm xấp xỉ 16% dân số. Hơn 9 triệu người vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh và các hoạt động xã hội khác. Đồng chí Dương Trung Ý cũng nhấn mạnh: Phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc là một lựa chọn chiến lược có nghĩa lâu dài đối với tương lai của đất nước. Đây không chỉ là vấn đề của một nhóm dân số, một ngành kinh tế hay một lĩnh vực chính sách, mà liên quan trực tiếp đến chất lượng phát triển, năng lực thích ứng, sức sống của nền kinh tế và tính nhân văn của xã hội Việt Nam. |



