Hơn 200 nghìn tỷ đồng chảy vào nhóm công ty chứng khoán

Sánh vai cùng Ngân hàng, Bất động sản

Theo tổng hợp của Công ty Chứng khoán BIDV (BSC), trong giai đoạn 2007 - 2025, tổng giá trị huy động vốn qua thị trường chứng khoán đạt hơn 1,23 triệu tỷ đồng, trong đó, 3 nhóm ngành dẫn đầu là Ngân hàng, Bất động sản và Chứng khoán. Ngành Ngân hàng đứng đầu với giá trị huy động vốn khoảng 288 nghìn tỷ đồng, phản ánh nhu cầu bổ sung vốn điều lệ để đáp ứng chuẩn an toàn vốn, mở rộng tín dụng và xử lý các yêu cầu về Basel. Bất động sản xếp thứ hai với hơn 229 nghìn tỷ đồng, tập trung chủ yếu vào các giai đoạn thị trường thuận lợi, khi giá cổ phiếu và kỳ vọng tăng trưởng ở mức cao. Trong khi đó, nhóm Chứng khoán đã huy động hơn 206 nghìn tỷ đồng, quy mô thấp hơn nhưng tốc độ tăng trưởng nhanh hơn rõ rệt trong những năm gần đây.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa 3 nhóm ngành nằm ở động lực và thời điểm (timing) tăng vốn. Với ngành Ngân hàng, tăng vốn mang tính chu kỳ dài và chịu ràng buộc chặt chẽ bởi quy định pháp lý. Các đợt phát hành thường được triển khai khi nền kinh tế bước vào pha phục hồi, tín dụng tăng trưởng mạnh và yêu cầu về hệ số an toàn vốn trở nên cấp thiết. Bất động sản lại có đặc trưng “đánh sóng” rõ nét hơn, huy động vốn thường tập trung vào các năm thị trường hưng phấn, đặc biệt giai đoạn 2017 - 2018, khi hàng loạt doanh nghiệp lớn thực hiện IPO hoặc phát hành quy mô lớn để mở rộng quỹ đất và triển khai dự án.

Từ sau năm 2016, các doanh nghiệp trong ngành liên tục mở rộng vốn thông qua quyền mua và phát hành riêng lẻ, bám sát diễn biến thanh khoản thị trường. Khi giao dịch tăng mạnh, nhu cầu vốn cho margin, tự doanh và đầu tư công nghệ gia tăng, buộc các công ty chứng khoán phải tăng vốn nhanh hơn các nhóm khác.

Trong giai đoạn 2020 - 2025, xu hướng này càng rõ nét: ngân hàng và bất động sản vẫn dẫn đầu về quy mô huy động nhưng tốc độ chậm lại, trong khi chứng khoán tăng tốc, đặc biệt năm 2023 với phát hành riêng lẻ vượt 64 nghìn tỷ đồng. Dù gây “hút thanh khoản” ngắn hạn, tăng vốn về trung và dài hạn giúp củng cố năng lực tài chính và hỗ trợ thanh khoản thị trường.

Những trường hợp tăng vốn điển hình

Trong nhóm công ty chứng khoán, SSI và VNDirect là hai trường hợp điển hình cho chiến lược tăng vốn theo chu kỳ, phản ánh khá rõ mối liên hệ giữa quy mô vốn, thanh khoản thị trường và vị thế cạnh tranh.

Với SSI, lịch sử tăng vốn cho thấy sự gắn kết chặt chẽ giữa “timing” phát hành và các pha mở rộng của thị trường. Công ty Chứng khoán này đã thực hiện tổng cộng 36 đợt huy động vốn, qua đó nâng vốn điều lệ từ 6 tỷ đồng tại thời điểm thành lập lên hơn 20.779 tỷ đồng vào tháng 9/2025. Các hình thức huy động vốn chủ yếu gồm phát hành cổ phiếu riêng lẻ, phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu thông qua quyền mua và phát hành trái phiếu chuyển đổi.

Nguồn: BSC

Đáng chú ý, các đợt tăng vốn của SSI thường được triển khai có chọn lọc, gắn với những pha thị trường bước vào xu hướng tăng. Năm 2007, SSI tăng vốn khi thị trường bước vào sóng tăng đầu tiên sau sự kiện Việt Nam gia nhập WTO. Năm 2021, các đợt phát hành trái phiếu chuyển đổi và quyền mua cổ phiếu diễn ra trong bối cảnh VN-Index bước vào chu kỳ tăng giá được hỗ trợ bởi chính sách tiền tệ - tài khóa nới lỏng. Cuối năm 2024 và năm 2025, SSI tiếp tục tăng vốn nhằm mở rộng hoạt động margin, đầu tư công nghệ và chuẩn bị năng lực tài chính đón đầu nâng hạng thị trường và các sản phẩm mới liên quan đến tài sản số.

Theo tổng hợp của BSC, các đợt tăng vốn của SSI thường đi kèm với sự cải thiện rõ nét về thanh khoản cổ phiếu và hiệu quả hoạt động sau đó. Nguồn vốn huy động được tập trung cho 3 trụ cột chính gồm cho vay ký quỹ, tự doanh và đầu tư hạ tầng công nghệ. Điều này giúp SSI duy trì vị thế dẫn đầu về thị phần môi giới và năng lực tài chính trong suốt các chu kỳ tăng trưởng của thị trường.

Trong khi đó, VNDirect là ví dụ tiêu biểu cho chiến lược tăng vốn mang tính liên tục và linh hoạt hơn. Từ năm 2010 đến nay, VNDirect đã thực hiện nhiều đợt tăng vốn thông qua cả quyền mua cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu và phát hành riêng lẻ. Đặc biệt, giai đoạn 2020 - 2021, khi thị trường bước vào làn sóng tăng giá thứ tư và thanh khoản đạt mức kỷ lục, VNDirect tăng tốc mở rộng vốn điều lệ để đáp ứng nhu cầu cho vay margin và mở rộng hoạt động kinh doanh. Tổng cộng, VNDirect đã thực hiện 16 đợt huy động vốn, nâng vốn điều lệ từ mức 300 tỷ đồng ban đầu lên hơn 15.223 tỷ đồng vào tháng 7/2024.

Dữ liệu của BSC cho thấy, sau mỗi đợt tăng vốn, dư nợ margin và doanh thu môi giới của VNDirect đều ghi nhận mức tăng trưởng mạnh, qua đó cải thiện đáng kể vị thế cạnh tranh trên thị trường. Cách tiếp cận này phản ánh rõ đặc thù của nhóm chứng khoán: tăng vốn không chỉ nhằm củng cố bảng cân đối kế toán, mà còn trực tiếp chuyển hóa thành năng lực tạo doanh thu trong bối cảnh thanh khoản thị trường gia tăng.

Ở góc độ toàn thị trường, các trường hợp tăng vốn trên góp phần lý giải vì sao nhóm công ty chứng khoán đang ngày càng giữ vai trò trung tâm trong chu kỳ tăng vốn hiện nay. Khác với ngân hàng - nơi tăng vốn gắn chặt với yêu cầu an toàn vốn và chu kỳ tín dụng, hay bất động sản - nơi vốn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thị trường và pháp lý dự án, tăng vốn của các công ty chứng khoán có độ nhạy cao với thanh khoản và tâm lý thị trường. Khi giao dịch bùng nổ, nhu cầu vốn tăng gần như tức thời, buộc các doanh nghiệp trong ngành phải mở rộng quy mô nhanh để giữ thị phần.

Bước sang giai đoạn 2025 - 2027, với kỳ vọng nâng hạng thị trường và dòng vốn tổ chức gia tăng, BSC cho rằng các công ty chứng khoán lớn như SSI, VNDirect và một số doanh nghiệp cùng nhóm như Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HCM), Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) sẽ tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt trong các đợt tăng vốn quy mô lớn.