 |
| Tài chính số Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mới. Ảnh: Minh họa. |
Việt Nam tăng tốc với fintech và blockchain
Những thay đổi này đang tái định nghĩa vai trò của doanh nghiệp fintech, hệ thống thanh toán và cả nguồn nhân lực trong ngành Tài chính. Tại Việt Nam, xu hướng này đang diễn ra ngày càng rõ nét khi nhiều tổ chức tài chính, công ty công nghệ và cơ quan quản lý cùng thúc đẩy phát triển hạ tầng số, dữ liệu số và công nghệ blockchain như những nền tảng chiến lược cho nền kinh tế tương lai.
Chia sẻ tại Hội thảo “Fintech - Đón nhịp thị trường, kiến thiết sự nghiệp” diễn ra mới đây, ông Trần Huyền Dinh, Chủ nhiệm Ủy ban Ứng dụng Fintech, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, cho rằng ngành Tài chính đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc hạ tầng thanh toán khi AI dần trở thành lớp vận hành trung tâm của hệ sinh thái tài chính số. Thay vì người dùng trực tiếp thao tác trên ứng dụng ngân hàng như trước đây, các AI Agent có thể tự động hóa quá trình giao dịch, phân tích nhu cầu tài chính và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thời gian thực.
Xu hướng này cho thấy vai trò của ngân hàng đang thay đổi nhanh chóng. Từ một tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính truyền thống, ngân hàng đang dần trở thành nền tảng công nghệ vận hành mở, nơi dữ liệu, AI và các giao thức blockchain được tích hợp để tạo ra hệ sinh thái tài chính linh hoạt hơn. Trong mô hình mới, tốc độ xử lý, khả năng kết nối và tự động hóa sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của các tổ chức tài chính.
| Làn sóng fintech hiện nay đã vượt ra ngoài khái niệm chuyển đổi số truyền thống. Nếu trước đây ngân hàng chủ yếu đưa các dịch vụ lên môi trường trực tuyến thì nay nhiều tổ chức tài chính đang chuyển sang mô hình Open Banking. Trong mô hình này, Open API giúp ngân hàng trở thành một “service layer”, tức lớp dịch vụ trung gian trong hệ sinh thái tài chính số rộng lớn hơn, nơi các nền tảng công nghệ có thể kết nối trực tiếp với hệ thống ngân hàng để cung cấp dịch vụ cho khách hàng. |
Trong khi đó, ông Nguyễn Vĩnh Tuyên, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á nhận định rằng những công nghệ như Mobile Banking, Open API, eKYC, ví điện tử và BNPL (Buy Now, Pay Later) đã làm thay đổi mạnh kỳ vọng của khách hàng trong nhiều năm qua. Điều đó buộc các ngân hàng không chỉ dừng lại ở việc số hóa dịch vụ mà phải tái cấu trúc toàn bộ mô hình vận hành và kiến trúc công nghệ để thích nghi với hành vi tiêu dùng mới.
Bên cạnh AI, blockchain và stablecoin cũng đang được đánh giá là thành tố quan trọng của hạ tầng tài chính mới. Ông Trần Việt Hùng, Nguyên Phó Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Cố vấn Cấp cao VBA cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn thúc đẩy mạnh các công nghệ chiến lược nhằm phục vụ phát triển kinh tế số và hạ tầng số quốc gia. Theo ông Hùng, định hướng phát triển blockchain đã được xác lập trong Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Định hướng này tiếp tục được cụ thể hóa thông qua nhiều văn bản quan trọng như Quyết định 1131/QĐ-TTg, Quyết định 2815/QĐ-TTg và gần đây nhất là Quyết định 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Các chính sách này cho thấy fintech, AI, blockchain và dữ liệu số sẽ đóng vai trò trọng tâm trong giai đoạn phát triển tiếp theo của nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính và thanh toán số.
Cần nhân lực tài chính biết về AI và blockchain
Trên bình diện quốc tế, stablecoin đang chứng minh sức ảnh hưởng ngày càng lớn trong hệ thống tài chính toàn cầu. Số liệu từ Artemis, Visa Onchain Analytics, CEX.IO và Chainalysis cho thấy tổng khối lượng giao dịch stablecoin on-chain toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 33.000 tỷ USD, tăng mạnh so với mức 27.600 tỷ USD của năm 2024. Đây cũng là lần đầu tiên tổng giá trị thanh toán bằng stablecoin vượt khối lượng thanh toán cộng gộp của Visa và Mastercard.
Đáng chú ý, stablecoin đã ghi nhận tốc độ tăng trưởng khoảng 10.000 lần chỉ trong vòng 7 năm, từ 3,3 tỷ USD năm 2018 lên 33.000 tỷ USD năm 2025. Điều này cho thấy stablecoin không còn là một thử nghiệm công nghệ mà đang dần trở thành lớp hạ tầng thanh toán toàn cầu mới, đặc biệt trong các giao dịch xuyên biên giới nhờ chi phí thấp và tốc độ xử lý nhanh.
Theo dự báo của Bloomberg Intelligence, đến năm 2030, stablecoin có thể xử lý khoảng 25% dòng tiền xuyên biên giới toàn cầu, tương đương khoảng 55.000 tỷ USD mỗi năm. Đây được xem là một trong những thay đổi lớn nhất của hệ thống tài chính quốc tế trong nhiều thập niên qua, khi vai trò trung gian của các tổ chức thanh toán truyền thống dần được thay thế bởi các giao thức tài chính số hoạt động trên blockchain.
Sự chuyển dịch mạnh mẽ này cũng kéo theo nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo ông Nguyễn Vĩnh Tuyên, ngành Tài chính đang chuyển từ mô hình Mobile Banking của 10 năm trước sang AI Banking, trong đó AI dần trở thành “bộ não” của ngân hàng số. Công nghệ giúp tổ chức tài chính nâng cao khả năng phân tích dữ liệu, hiểu khách hàng sâu hơn và đưa ra các quyết định nhanh, chính xác hơn trong quản trị rủi ro cũng như vận hành hệ thống.
Tuy nhiên, ông Tuyên nhấn mạnh rằng con người vẫn giữ vai trò tiên quyết trong việc kiểm soát và chịu trách nhiệm cho toàn bộ quy trình vận hành. “Việc nâng cao năng lực nhân sự, chủ động đón đầu cuộc đua tài chính mới là yếu tố tiên quyết, sống còn”, ông nói. Theo đó, bên cạnh kiến thức tài chính truyền thống, nhân sự tương lai cần có khả năng làm việc với dữ liệu, hiểu AI và nắm được nguyên lý vận hành của blockchain.
Đồng quan điểm, ông Võ Thanh Thiên Toán, Giám đốc Công nghệ CTCP DecomStars cho rằng sự khác biệt giữa người “biết công nghệ” và người thực sự “làm nghề” nằm ở khả năng hiểu bài toán vận hành và nhu cầu của doanh nghiệp. Theo ông Toán, sinh viên không chỉ cần học lý thuyết mà phải rèn luyện tư duy hệ thống, kỹ năng xử lý dữ liệu và năng lực triển khai sản phẩm trong môi trường thực tế.
